Plus Column

Zevenhonderd jaar geschiedenis is nu as

Theodor Holman Beeld Artur Krynicki

Pijn om de dood van een kathedraal. Om het sterven van een vrouw. Het sterven van een moeder. Het sterven van cultuur. Het sterven van geschiedenis.

Kunst kan sterven, vakmanschap van 700 jaar terug kan sterven, glas kan sterven, hout, steen, relieken, schilderijen, timpanen, beelden, de doornenkroon van Christus.

De Notre-Dame staat, als ik dit schrijf, in brand.

De Tempel van de Rede, ­zoals hij tijdens de Franse Revolu­tie werd genoemd. Zou de Rede ook kunnen sterven?

De Rede lijkt soms te sterven, maar heeft gelukkig de brutaliteit om steeds weer te kunnen opstaan.

Ik herinner me dat ik jaren geleden de Notre-Dame binnenliep en mensen stil zag staan. Het zonlicht scheen op een speciale manier door verschillende ramen en leek zich een weg naar de hoeken te zoeken.

De reden dat de mensen stilstonden kwam door het orgel. Het was de allereerste keer dat het gerestaureerde orgel werd gebruikt en iemand speelde als proef de Dorische Toccata van J.S. Bach.

Waarom die werd gespeeld, weet ik niet, maar het was overweldigend. De tonen van de toccata leken engeltjes die, terwijl ze langs de gewelven en de pijlers zweefden, alle kunst in de kerk even wilde aanraken.

Dat orgel zal verdwenen zijn.

Ook gestorven.

En terwijl Bach door de kerk zong, probeerde ik Napoleon te zien die gekroond werd op de plek waar ik ongeveer stond.

Daar is een schilderij van, Le Sacre de Napoléon door Jacques-Louis David, dat in het Louvre hangt.

Martin Bril heeft daar destijds over geschreven en ik sprak met hem daarover. Hoe dat schilderij niet gaat over Napoleon maar over zijn vrouw, Josephine.

Ik vertelde Bril over mijn vader met wie ik in de Notre-Dame was. Hij liet me de drie ingangen, de portalen, zien met de beelden: het Mariaportaal, het Laatste Oordeelportaal en het Annaportaal.

Ik vond het Mariaportaal het mooist. Je ziet de dood van Maria, hoe zij naar de hemel gaat en in de hemel op de troon van Jezus zit en wordt gekroond. Zou David, toen hij de kroning van Napoleon schilderde, hier niet aan gedacht hebben?

Nee, dat dacht Bril niet. Ik hoor zijn lach nu nog.

Herinneringen sterven ook, maar met jou.

Wij worden na verloop van tijd as, maar als je 700 jaar historie as ziet worden, dan verlies je de nabijheid van de geschie­denis.

Je pleure.


Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.