Column

Zemlinsky was een grote componist

Eerste hulp bij klassieke muziek van Erik Voermans, met deze week: Alexander Zemlinsky.

Erik VoermansBeeld Linda Stulic

Prachtige, gloedvolle, ontroerende en vakmatig briljante muziek schrijven, biedt geen enkele garantie voor onsterfelijkheid. Hoogstens voor onsterfelijkheid op papier. Dat je vanuit het hiernamaals (we doen even alsof dat bestaat) over jezelf in een muziekencyclopedie leest dat je belangrijke componist bent geweest. Maar wat heb je daaraan als je muziek veel te weinig wordt gespeeld?

Inderdaad. Niks.

Alexander Zemlinsky is zo iemand. Geboren in Wenen, in 1871, gestorven in Amerika in 1942, waar hij, gevlucht voor de naziterreur, in Larchmont, New York, bezweek aan een hersenbloeding.

Hij was niet moeders mooiste, maar dat moet hij met zijn charisma en zijn scherpe verstand hebben gecompenseerd, want hij had mooie, altijd veel jongere vriendinnen.

Onbevredigde Alexander
De beroemdste: Alma Schindler, die compositieles bij hem had. Ze was 20. Hij 28. Maar Alma maakte hem gek van verlangen, want ze wilde haar defloratie bewaren voor 'de ware'. En dat was niet de arme, onbevredigde Alexander, maar de veel beroemdere Gustav Mahler, voor wie Alma Alex rücksichtslos aan de kant schoof.

Over hun bruuske breuk schreef Zemlinsky een opera (Eine florentinische Tragödie), die noch Alma, noch Mahler zeer konden waarderen.

Zemlinsky's componeertalent werd al vroeg opgemerkt door Brahms. Een bewonderaar was Arnold Schönberg, die door Zemlinsky werd onderwezen in het contrapunt. Schönberg, die met de zus van zijn leraar zou trouwen, veranderde in 1909 de koers van de muziek, maar Zemlinsky zou hem niet volgen op het pad naar de atonaliteit.

Laatromanticus
Hij bleef een tonaal denkende laatromanticus, al zocht hij in zijn altijd broeierige, donkere, vaak onheilspellende en volle, kleurrijke orkesttexturen altijd de grenzen op van de harmonische taal.

De Lyrische Symphonie (1923) is misschien zijn mooiste stuk. Heel goed zijn ook Die Seejungfrau (1903) en de opera Der Zwerg (1921), of anders wel zijn vier strijkkwartetten. Echt een meesterlijke componist, die, zoals zovelen, niet de aandacht krijgt die hij verdient.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden