Zelfmoordpoging verzetsvrouw Van Tongeren verzwegen

In de nieuwe versie van het boek over Jacoba van Tongeren (1903-1967) wordt een zelfmoordpoging van de belangrijke Amsterdamse verzetsvrouw beschreven.

Jacoba van Tongeren Beeld Rogier Veldman
Jacoba van TongerenBeeld Rogier Veldman

Op vijftienjarige leeftijd kreeg Jacoba onterecht de schuld van een gebroken karaf en werd ze meedogenloos gestraft. Dit mondde uit in de zelfmoordpoging, uit wraak gepleegd om haar familie een levenslang schuldgevoel te geven, aldus de nieuwe versie van het boek.

Mogelijk ontwikkelde zij zich juist hierdoor als compromisloze verzetsvrouw. Van Tongeren richtte in de Tweede Wereldoorlog (verzets-)Groep 2000 op en gaf daar vervolgens vijf jaar leiding aan. Groep 2000 hielp ongeveer 4500 onderduikers.

Uniek
Niod-directeur Marjan Schwegman (65) stimuleerde Paul van Tongeren, neef van Jacoba, het boek te schrijven, nadat hij over unieke memoires van zijn tante had verteld. Over de belangrijke rol van de vrouwelijke verzetsstrijder was tot dan toe slechts fragmentarisch gepubliceerd.

In haar afscheidsinterview met Het Parool, ter gelegenheid van het feit dat zij met pensioen gaat, zegt Schwegman desgevraagd 'wel verrast, maar niet geschokt' te zijn dat de belangrijke passage over de zelfmoordpoging eerder 'uit piëteit voor de familie' was weggelaten.

Amateurs
Ze wijst er op dat de geschiedschrijving vaak ook afhankelijk is van amateurs. "Niet professionele historici als Van Tongeren hoeven zich niet aan de strenge regels voor weergave van bronnen te houden. Belangrijk is of de kern van de geschiedenis overeind blijft. Het Niod ontving het bericht van de zelfmoordpoging tegelijk met de bron zelf, de memoires. Dat betekent dat iedereen de feiten kan controleren."

Het verzetswerk van Jacoba van Tongeren wordt in Amsterdam zeer belangrijk gevonden. Inmiddels worden over haar op scholen vertelvoorstellingen gegeven. In Nieuw-West werd vorig jaar de brug met nummer 602, aan de Burgemeester Fockstraat, naar haar vernoemd.

De eerste versie van de biografie was vorig jaar uitgereikt aan burgemeester Eberhard van der Laan. Job Cohen prees toen de 'onvoorstelbare moed en uithoudingsvermogen' van Van Tongeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden