Plus

Zebrapad: te lastig voor fietser, te eng voor voetganger

Slechts één op de tien fietsers stopt voor overstekers op een zebrapad. Ze bieden alleen schijnveiligheid, zeggen tegenstanders. 'Voetgangers moeten veel resoluter oversteken.'

Van stoplichten kan je nog zeggen dat er een zekere notie is van wat zij bedoelen te doen Beeld anp

Halverwege de Linnaeusstraat ligt een zebrapad, ter hoogte van het voormalige stadsdeelkantoor. Op de fiets denk je al snel: ik heb een vaartje, die voetganger staat toch een beetje te treuzelen, het gaat allemaal een stuk soepeler als ik doorrij en die vader met zijn buggy gewoon heel even wacht. Voorkom ik ook dat al die fietsers achter me op me inrijden.

Als voetganger ziet de situatie er totaal anders uit. Vooral 's morgens, als het op het fietspad stervensdruk is, is oversteken hier op zijn zachtst gezegd ingewikkeld. Gebruik maken van je recht en domweg het zebrapad opstappen zou onvermijdelijk leiden tot ergernis en ongelukken. Waarom stoppen die fietsers niet gewoon?

Mensenrecht
Zebrapaden zijn moeilijke dingen. Van stoplichten kan je nog zeggen dat er een zekere notie is van wat zij bedoelen te doen: de meeste mensen, ja echt waar: ook fietsers, stoppen voor rood en rijden pas door bij groen.

Maar zebrapaden laten veel ruimte voor het gedrag van de verkeersdeelnemers. Een beetje lummelen en hopen op afremmende fietsers en auto's is simpelweg niet genoeg: voetgangers moeten duidelijk aanstalten maken dat zij willen oversteken. Als dat het geval is, móét het kruisende verkeer stoppen.

In beide stappen van dit proces gaat het mis, zegt verkeerskundige Berrie den Brinker. Hij mist bij de voetganger bijvoorbeeld de overtuiging om van zijn recht ('een mensenrecht!') op oversteken gebruik te maken. "Voetgangers moeten veel resoluter zijn. Je hoeft je niet voor een aanstormende fietser of auto te storten, je mag je recht niet afdwingen, maar wees een beetje doortastender."

Zorgenkindje
En als de automobilist of fietser dan wordt geconfronteerd met zo'n mondige voetganger die zijn voeten laat spreken, gaat het ook vaak mis. "Auto's stoppen vaak wel, zij het niet altijd van harte, maar fietsers halen soms capriolen uit om toch door te kunnen rijden."

"Ze pakken de stoep mee of versnellen om nog net door een gaatje te kunnen passen. Mede door de drukte op veel fietspaden, zeg ik erbij. Maar ook omdat stoppen voor een zebrapad in Amsterdam heel erg niet in het systeem zit."

Iedere verkeersdeelnemer maakt waarschijnlijk iedere dag zulke gebeurtenissen mee. Maar ook de cijfers onderschrijven dat het zebrapad een zorgenkindje is. Slechts twaalf procent van de fietsers stopt wanneer iemand bij een zebrapad wil oversteken, blijkt uit recent onderzoek. Dat klinkt al als weinig, maar het is nog lastiger wanneer je je realiseert dat wanneer één fietser stopt bij een zebrapad het nog altijd niet veilig is om over te steken, omdat anderen gewoon doorfietsen.

Schijnveiligheid
Het onderzoek brengt de gemeente tot de conclusie dat fietspaden schijnveiligheid bieden aan voetgangers. Sterker nog, zo wordt gesteld in het Meerjarenplan Verkeersveiligheid: pelotons fietsers die stilstaan voor een zebrapad aan de overkant van een kruising, kunnen die hele kruising blokkeren. 'Het zebrapad vormt daardoor ook een (potentiële) bedreiging voor de veiligheid van fietsers.'

Precies om die reden pleitte verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen er al voor om het zebrapad helemaal op te heffen. Volgens hem kunnen voetgangers gevaar lopen, omdat de oversteekplaatsen de suggestie zouden wekken van een veilige oversteek, maar dat in de praktijk niet zijn.

Dat is verkeersdeskundige Joost Verhoeven van adviesbureau Goudappel Coffeng een stap te ver. Volgens hem hebben zebrapaden wel nut, maar is er sprake van 'een zekere wildgroei', waardoor ze vaak liggen op onlogische en daardoor zelfs gevaarlijke plekken.

"Een zebrapad is vaak een reflex. Bij gevaarlijke wegen wordt vaak gedacht door gemeenten: laten we dán maar een zebrapad doen. Maar verkeersdeel­nemers worden dan verrast, vaak dient een zebra­pad helemaal geen doel. Dat doet weer afbreuk aan het zebrapad in bredere zin."

Weg van de trambaan

Op veel plaatsen in Amsterdam worden zebrapaden weggehaald wanneer die over een trambaan liggen. Hiermee hoopt de stad het openbaar zoveel mogelijk te laten doorrijden.

Verkeerswethouder Pieter Litjens bond twee jaar geleden de strijd aan met zebrapaden, vooral die over fietspaden. Hierop kwamen zoveel bezwaren uit de gemeenteraad en van organisaties die zich bezighouden met de positie van mensen met een beperking, dat de plannen in de ijskast terecht zijn gekomen.

Volgens een woordvoerder van de gemeente hebben zebrapaden nog steeds de aandacht.

Er lopen allerlei onderzoeken naar zebrapaden, onder meer naar botsingen tussen voetgangers en fietsers op grote kruispunten. Amsterdam bestudeert ook ingrepen om het verkeersgedrag van fietsers te verbeteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.