Plus Filmrecensie

Zagros had nooit zijn schapen moeten verlaten

Zagros gaat over een schapenherder in Koerdistan die zijn vrouw volgt naar Brussel. In Brussel begint Zagros te ademen, al had deze sober geschoten film iets meer geduld verdiend.

Zagros (Feyyaz Duman) en vrouw Havin (Halima Ilter) verruilen Koerdistan voor Brussel. Beeld Zagros

"Is dit niet de mooiste plek op aarde?" verzucht Zagros (Feyyaz Duman) terwijl hij tussen zijn schapen uitkijkt over de bergen in Koerdistan. Hij woont er al zijn hele leven en is volmaakt gelukkig.

Dat geldt niet voor zijn wat wereldser vrouw Havin (Halima Ilter). In het dorp beweren boze tongen dat ze hem bedriegt met een andere man wanneer Zagros en zijn dieren de hort op gaan. Hij gelooft haar ontkenning, maar zijn familie vreest voor hun eer. Op een dag zetten ze Havin zelfs even gevangen.

Dat is de druppel. Ze vertrekt zonder afscheid te nemen van Zagros uit het dorp en emigreert met hun dochtertje Rayhan naar Brussel, waar een achterneef voor woonruimte zorgt.

Fout
Hoewel Zagros nooit toegaf aan haar smeekbedes om naar een grote stad te verhuizen, reist hij Havin ­onmiddellijk achterna. Omdat zijn vader zijn paspoort niet wil ­teruggeven, moet dat illegaal en dubbel­gevouwen in een vrachtwagen.

Regisseur Sahim Omar Kalifa maakte die gevaarlijke reis naar Europa ooit zelf, maar besteedt weinig tijd aan de gruwelen onderweg. Zagros stapt in en loopt tien seconden later geradbraakt door Brussel.

We begrijpen al snel dat deze lieve, emotionele man een fout heeft gemaakt door zijn bergen en schapen achter te laten. Als Zagros zijn vrouw terugvindt, is ze verrast. Ze stoot hem niet af, maar valt ook niet bepaald huilend in zijn armen. Later roept de consulente van het arbeidsbureau sarcastisch dat de Belgische hoofdstad écht zit te wachten op een schaapsherder.

De scènes in Koerdistan zijn vrij zwak. Kalifa moet er veel informatie in kwijt en íeder personage, élke snipper dialoog heeft daarom een duidelijke functie. De film komt in die eerste twintig minuten nauwelijks los van het script.

Eenmaal in Brussel begint Zagros gelukkig te ademen. Betekenissen worden diffuus, meer en meer speelt zich tussen de regels af. Er broeit een liefdesdrama dat uiteindelijk Shakespeareaanse proporties aan zal ­nemen. Havin heeft namelijk maar half de waarheid verteld.

Geen oorlogsvluchteling
Die plot is niet bijster origineel, er zijn vele thrillers gemaakt over een plots verdwenen geliefde, maar de film profiteert van het culturele ­gewicht dat de personages meebrengen. Sommige mensen zijn in staat om te emigreren, anderen blijven mentaal achter in hun moederland.

Dat Zagros geen oorlogsvluchteling is, laat staan wat wij vaak een gelukszoeker noemen, vormt daarbij een extra complicatie. In Koerdistan had hij een solide maatschappelijke ­positie. Ondanks de strubbelingen met zijn familie wilde Zagros niets liever dan sterven op zijn geboortegrond.

Daar behoorde hij bovendien tot de jonge, moderne mannen die vrouwen meer lucht gunden dan de generatie van zijn vader. Zagros was vooruitstrevend, iemand die luisterde voor hij oordeelde. In Brussel is alles ­anders.

Niet hij, maar Havin is de baas. Hij woont in háár huis. Zij heeft wél een verblijfsvergunning. En in het liberale België is Zagros niet langer progressief, maar juist enorm ­ouderwets.

Zagros

Regie Sahim Omar Kalifa
Met Feyyaz Duman, Halima Ilter, Suat Üsta
Te zien in Het Ketelhuis, Rialto

Als Havin hem vertelt dat ze vroeger weleens bij ene Ali in de auto is gestapt, zodat hij haar een lift kon geven, springt Zagros uit zijn vel. Dat doet een vrouw niet.

Correctie: dat doet een vrouw in Koerdistan niet.

Ontsporen
Kalifa legt in zijn eerste speelfilm een interessant ­mechanisme bloot. Omdat Zagros in een vreemde omgeving terechtkomt waar hij niemand kent en waar hij de sociale codes niet goed begrijpt, wordt hij steeds gevoeliger voor de vertrouwde normen en waarden van zijn familie, die hij in de 21ste eeuw natuurlijk niet écht af heeft kunnen schudden.

Ze bellen of sturen filmpjes waarmee ze hem om proberen te praten. Vroeger vond hij die boze mannen conservatief en achterdochtig, nu doen ze zijn geloof in Havin flink wankelen.

Kalifa laat Zagros vanuit die context geloofwaardig ontsporen, maar maakt onderweg wel een paar vreemde keuzes. Als zijn vader beweert dat dochter Rayhan is verwekt door Ali gaat Zagros met twee foto's de Brusselse straten in om aan vreemden te vragen op welke man Rayhan het meest lijkt. In het zwembad laat hij haar bijna verdrinken terwijl hij kwaad mompelt dat ze Ali's dochter is.

Het zijn platte, bijna lachwekkende scènes die de natuurlijke flow van ­Zagros' neergang kunstmatig versnellen. Deze sober geschoten film had iets meer geduld verdiend.

De korte films van Sahim Omar Kalifa

Zagros is de eerste speelfilm van Sahim Omar Kalifa, maar hij maakte eerder al vier korte films die succesvol waren in het festivalcircuit: Nan (2008), Land of the Heroes (2011), Baghdad Messi (2012) en Bad Hunter (2013).

Films die allemaal op de een of andere manier Kalifa's ­engagement laten zien en vaak een jeugdige protagonist hebben.

Baghdad Messi bijvoorbeeld gaat over een jongetje met één been dat alleen mee mag doen met voetbal (als keeper) omdat zijn vader een televisie heeft waarop de andere jongens Champions League kunnen kijken. Mooi werk met een simpele beeldtaal en overtuigend, naturel spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.