Plus

Zaanstad worstelt met aanpak achterstandswijk Poelenburg

De Zaanse achterstandswijk Poelenburg glijdt verder af door armoede, criminaliteit en vervuiling. De gemeente wil er geen arme huurders meer bij en zint op actie om kansrijke bewoners binnen te halen. Geen dag te vroeg, vinden velen.

Afwisseling van laagbouw en hoogbouw moest van Poelenburg een gemengde wijk maken. Toch zijn er veel achterstandenBeeld Mats van Soolingen

Twee Turkse vrouwen van in de vijftig lopen met hun hoofddoek op door de wijk. "Geen Nederlands," zeggen ze als op de vraag hoe het is om in Poelenburg te wonen. Een van de twee steekt haar duim omhoog en heeft toch een antwoord: "Goed." Twee andere vrouwen bij de overvolle vuilnisbakken vinden het ook heerlijk. "We kennen hier iedereen."

De Marokkaans-Nederlandse Souad Elbahi denkt er anders over. Ze loopt over de galerij van een van de flats na een bezoek aan haar vriendin. Zelf woont Elbahi in het centrum van Zaandam. Voor geen goud wil ze wonen in Poelenburg, ook wel Turkenburg genoemd. Ze fluistert: "De kinderen worden hier niet goed opgevoed. Ze spelen tot elf uur, half twaalf 's avonds op straat. Zelfs kinderen van zes. Er zijn vechtpartijen, de huizen zijn klein, het is een achterstandsbuurt."

Voor veel ramen in de flats hangen permanent gesloten gordijnen of kleden. Op muren is graffiti gespoten en bij de vuilnisbakken ligt het vol grofvuil: matrassen, winkelwagentjes vol rotzooi en opengescheurde vuilniszakken. Daar probeert de verhuurder iets tegen te doen. Er hangen A4'tjes op de deuren met pictogrammen waarmee mensen wordt verzocht geen vogels te voeren of vuilnis op straat te gooien. Dat lokt namelijk kakkerlakken, muizen en ratten.

Handen en voeten
Saliha Dannoun (31), moeder van twee kinderen met wie ze in hartje Poelenburg woont, vertrekt liever vandaag dan morgen als er niets verbetert in de wijk. Ze is in 2008 vanuit het Amsterdamse Betondorp naar Poelenburg verhuisd omdat het er zo groen en rustig uitzag. "Maar Turks is hier de voertaal. Op straat, in winkels en zelfs op scholen," zegt de Marokkaans-Nederlandse Dannoun.

"Ik ken een paar woordjes Turks, maar vertik het Turks te praten. Bij de Turkse groenteboer praat ik met handen en voeten. Wij zijn in Nederland en ik probeer mijn kinderen de Nederlandse taal goed bij te brengen. Maar als mijn familie hier komt, zeggen ze: Wat spreken jouw kinderen slecht Nederlands. Ze vinden het hier ook vies."

Dannoun schetst zo de belangrijkste problemen van Poelenburg en haar 8500 inwoners. De voormalige arbeiderswijk wordt gekenmerkt door armoede, werkloosheid en hoge concentraties migranten. Driekwart van de bevolking is Turks. De rest komt uit Afrikaanse landen - voornamelijk Marokko -, Oost-Europa en Syrië. Kansrijke Poelenburgers verhuizen naar bijvoorbeeld de yuppenwijk Saendelft.

De overlast en criminaliteit in Poelenburg zijn groot. Vorig jaar kwam de buurt in het nieuws door de Zaanse vlogger Ismaïl Ilgün, die hoodvlogs uitbracht over het straatleven van jongeren die anderen lastig vallen en bedreigen.

Ingesloten
De Zaanse politiek, die jarenlang met zachte hand optrad, is inmiddels ontwaakt. Een miljoenen kostend Masterplan uit 2009 ging ten onder in de crisis, delen die wel tot uitvoering kwamen brachten geen verbetering.

Met een nieuw actieplan op basis van de Rotterdamwet denkt de gemeente verbetering af te dwingen. Woningzoekenden met een baan krijgen voorrang. Werklozen, verslaafden, drugshandelaren en criminelen worden geweigerd om de probleemwijk 'op adem te laten komen'. Ook komen er voor Poelenburgers verplichte taallessen.

Onrust in Poelenburg, vorig jaar septemberBeeld ANP

Bewoner Jean-Pierre Borst (67), gepensioneerd buschauffeur uit Amsterdam, steunt de plannen. In zijn veertig jaar Poelenburg heeft hij de wijk ten kwade zien veranderen.

"Mijn kleindochter zit op de school Tamarinde. Ik heb vechtpartijen meegemaakt tussen Gülen- en Erdoganaanhangers. Hangjongeren blowen, piesen tegen de school, voetballen er op het dak en maken lawaai tot in de nacht. Ik ben ernaartoe gegaan om te praten. Dat lukte niet. Ik werd ingesloten en belachelijk gemaakt."

Zijn vroegere Turkse buurmeisjes zeggen hem niet meer gedag sinds ze getrouwd zijn. Als iemand van de Turkse gemeenschap wel contact heeft met Nederlanders, wordt daar wat van gezegd.

Verplicht koffiedrinken
De Turkse Arzu Harmankaya, coördinator dagbesteding bij vrijwilligersstichting Evean, ziet de verarming van de inwoners en het stoppen van welzijnssubsidies als belangrijkste oorzaken van de problemen. Ze vindt ook dat de Dienst Werk en Inkomen hardere eisen moet stellen aan uitkeringsontvangers. "Laat iedereen verplicht vrijwilligerswerk doen, zoals koffiedrinken bij ouderen. Anders wordt een mens maar depressief."

Er ontstaan nieuwe problemen, zegt ze, door beleggers die panden opkopen om ze te verhuren aan Bulgaren, die tot diep in de nacht feesten in de tuin houden. Harmankaya: "Mijn man wilde boos op ze afstappen, maar ik zei: 'Nee, je gaat niet.' Ik wil géén conflict. Mijn man en ik willen over vier jaar terug naar Turkije. Onze dochter van 24 en zoon van 18 vinden het hier geweldig en blijven in ons huis." Maar dan moet de wijk, waaruit ze mensen met goede salarissen ziet wegtrekken, niet verder afglijden.

Schooldirecteur Willem-Pieter van Ledden van basisschool Kleurenpracht probeert met een enthousiast team discipline in de klas te houden. Het themaprogramma 'Omgaan met elkaar' geeft aan hoezeer de school kampt met verdeeldheid. Het grootste struikelblok is de taal.

Sommige ouders komen laat, lopen een les binnen en praten onderling. Docenten kunnen vaak alleen met een tolk ouders bereiken. "Door de taalachterstand begrijpen leerlingen de lesstof niet goed en leren op een lager niveau dan ze aankunnen," zegt hij.

Turks van de straat
Tegelijkertijd vinden jongere bewoners de verhalen over problemen overdreven. Sammy, een Marokkaans-Nederlandse jongen van een jaar of zestien ­ ­zegt dat iedereen juist een goede band heeft met elkaar. Hij spreekt inmiddels uitstekend Turks. "Op straat geleerd," zegt hij.

Bij de Jaspersstraat liggen tapijten op straat. Op de balkons van de Heinsiusstraat hangen vuilniszakken aan waslijnen. Twee vriendinnen in het trappenhuis hebben het over armoede. "Als we iets over hebben aan eten, kleding of meubilair, brengen we het naar de buren."

Wethouder Jeroen Olthof (PvdA), die een rondje meeloopt door de wijk, vertrouwt erop dat een kleine meerderheid in de gemeenteraad zijn actieplan met harde maatregelen gaat steunen. De oppositie, aangevoerd door de lokale partij Rosa en de SP, staat nog wel op de rem. Zij vinden de plannen repressief en discriminerend.

"De politiek heeft nooit echt durven ingrijpen," zegt Olthof, "terwijl buurtbewoners naar verandering snakken." Hij is de flats ingegaan om met bewoners te praten. "Zij zeggen dat de gemeente en woningcorporaties er de schuld van zijn dat zeventig procent van de bewoners met hulpvragen in deze wijk kwamen wonen. Nu mogen jullie de brokken opruimen, zeiden ze. We hebben de flats al van buiten opgeknapt, maar nu moeten we de ellende achter de voordeur aanpakken."

Actieplan Poelenburg

1. Boetes uitschrijven aan mensen die hun vuilnis te vroeg of op de verkeerde plek buiten zetten.

2. Aanpak criminaliteit, drugshandel en overlast jongeren. Meer toezicht op jongeren door politie en 'jeugdboa's'.

3. Verplichte taallessen bij achterstanden.

4. Selectieve woningtoewijzing (Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek, ook bekend als de Rotterdamwet). Als de raad instemt, mogen werklozen en kansarmen Poelenburg niet meer in. Voorrang voor kansrijke groepen met een baan of opleiding waaraan behoefte is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden