Plus

Zaans gekrakeel om nieuw cultuurpaleis

Krijgt Zaanstad wel of geen cultuurpaleis? Donderdagavond moet de raad het licht definitief op groen zetten. Of komt er toch eerst een referendum?

Patrick Meershoek
Artist's impression van de buitenkant van het nieuwe cultuurgebouw in Zaanstad Beeld -
Artist's impression van de buitenkant van het nieuwe cultuurgebouw in ZaanstadBeeld -

Het moet de kroon op het centrumplan worden, het zogeheten Cultuurcluster. Het verzamel­gebouw met zes culturele instellingen moet jaarlijks 300.000 bezoekers naar het centrumgebied trekken, met als resultaat een permanente levendigheid.

En het mag wat kosten: de gemeente heeft 39 miljoen euro uitgetrokken voor de verwezenlijking van het ontwerp van MVRDV, het bureau van Jacob van Rijs, die eerder zijn handtekening zette onder de veelgeprezen Markthallen in Rotterdam.

"Het wordt een heel bijzonder gebouw op een heel goede plek," zegt verantwoordelijk wethouder Dick Emmer, die vanavond in de gemeenteraad zijn voorstel verdedigt om nog eens 7,7 miljoen euro vrij te maken voor de ontwikkeling van het Cultuurcluster. Het extra geld is nodig omdat het vorig jaar niet lukte een aannemer te vinden die het gebouw voor de vastgestelde prijs wilde neerzetten.

Emmer: "Het plan is nu om het bestek en de tekeningen in eigen huis te maken en daar vervolgens een aannemer bij te zoeken. Dat moet lukken binnen het nieuwe budget."

Kultuurklutser
Voor de raad over het krediet beslist, moet eerst een oordeel worden geveld over de mogelijkheid van een referendum over het Cultuurcluster. Om het ingewikkeld te maken: de fracties spreken zich niet uit of zij voor- of tegenstander zijn van zo'n referendum, maar of zij het nieuwe cultuurpaleis wel of niet een geschikt onderwerp vinden voor een volksraadpleging. Als een meerderheid van de raad vanavond vindt dat het kan, zal op een ander moment worden besloten over het referendum.

Het referendumplan komt uit de koker van Jan de Bruin, voormalig directeur van het Kunstcentrum Zaanstad en onder de naam Kultuurklutser een van de aanvoerders van het verzet tegen het Cultuurcluster. Anders dan de gemeente ziet De Bruin het nieuwe complex niet als een stimulans voor de kunst in de gemeente, maar als een tegenslag.

"Het Cultuurcluster is de oplossing van een slepend geschil tussen de gemeente en de Nederlandse Spoorwegen over de invulling van het centrumgebied. De NS gaan het stationsgebied aanpakken en eisen een publiekstrekker naast de deur."

De Bruin zet vraagtekens bij de verwachtingen van de gemeente. "Dat je met een bundeling van deze zes relatief kleine culturele instellingen 300.000 bezoekers per jaar kunt trekken, is een waanidee." Ernstiger noemt hij de gevolgen voor het culturele leven in de stad door de instellingen naar het centrum te halen.

"Zaanstad-Noord wordt gewoon volledig leeggetrokken voor dit prestigeproject. Het stoort mij dat er geen gedachte achter zit over wat de gemeente wil met de cultuur in Zaanstad. Aan de hand van een masterplan kun je zulke beslissingen nemen, maar zo'n plan is er helemaal niet."

Wethouder Emmer spreekt tegen dat de kunst en cultuur in Zaanstad de dupe worden van het Cultuurcluster. "Ook sommige deelnemende instellingen hadden aanvankelijk hun twijfels over de verhuizing, maar zij zijn nu echt enthousiast. Ze krijgen straks een prachtige huisvesting met behoud van hun huidige budgetten."

"Als blijkt dat zij inderdaad substantieel meer bezoekers trekken, gaan we praten over een grotere afdracht aan de gemeente." Hij benadrukt dat alle ruimte blijft bestaan om ook buiten het centrum culturele activiteiten te ontplooien.

Gepasseerd station
Over de mogelijkheid van een referendum is Emmer niet enthousiast. "Het verzoek komt wat mij betreft te laat. We hebben met de gemeenteraad in 2013 het besluit genomen over het Cultuurcluster. Het gaat nu over een aanvullend krediet. De vraag of het complex er moet komen, is wat mij betreft een gepasseerd station. Maar de raad beslist natuurlijk."

Als de raad het licht op groen zet voor het krediet, kan nog dit jaar worden begonnen met de bouw. Emmer: "Die gaat naar verwachting twee jaar duren, dus kunnen de deuren in 2019 open."

Artist's impression van binnenkant van het nieuwe cultuurgebouw in Zaanstad Beeld -
Artist's impression van binnenkant van het nieuwe cultuurgebouw in ZaanstadBeeld -

Zaanse huisjes

Het Cultuurcluster omvat filmhuis De Fabriek, poppodium De Flux, cultureel cursuscentrum Fluxus, openbare bibliotheek De Bieb, de studio van Zaanradio en architectuurcentrum Babel. Het complex is de laatste bouwsteen in het centrumgebied Inverdan, dat is ontworpen door Sjoerd Soeters. De architect en stedenbouwkundige ontwierp zelf het opvallende stadhuis van Zaanstad dat is opgetrokken uit reusachtige Zaanse huisjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden