Plus

Zaak tegen tabaksindustrie: 'Vele aangiftes zijn signaal voor OM'

Het Openbaar Ministerie maakt donderdagochtend bekend of de tabaksindustrie strafrechtelijk wordt vervolgd na aangiftes van onder meer advocaat Bénédicte Ficq, KWF ­Kankerbestrijding en de gemeente Amsterdam. "Wij zien de beslissing van het OM met het volste vertrouwen tegemoet," aldus Japan Tobacco International.

Beeld anp

1. Wat heeft de tabaksindustrie ­misdaan?

Veel, vindt advocaat Bénédicte Ficq. Ze beschuldigt de vier grote tabaksproducenten in Nederland van moord dan wel doodslag, zware mishandeling, benadeling van de gezondheid en valsheid in geschrifte.

Sigaretten zijn verslavend en dodelijk, en de tabaksindustrie heeft sigaretten zo aantrekkelijk mogelijk gemaakt om zo veel mogelijk mensen aan het roken te krijgen. De gevaren zijn bewust verdoezeld, aldus Ficq, wijzend op de sjoemelsigaret. Daarmee doelt de ex-roker op gaatjes die tabaksfabrikanten in de filters van sigaretten maken.

Doordat rokers de gaatjes grotendeels afsluiten met mond en vingers, wat een rookmachine tijdens tests niet doet, krijgen zij meer slechte stoffen binnen dan volgens de tabakswet mag, aldus Ficq.

2. Namens wie heeft Ficq aangifte ­gedaan bij het OM?

In 2016 deed Ficq aangifte namens de Stichting Rookpreventie Jeugd en twee ex-rokers, die respectievelijk longkanker en chronische obstructieve longziekte (COPD) kregen als gevolg van hun tabaksverslaving.

Tal van organisaties voegden zich bij de aangifte: KWF Kankerbestrijding, het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, huisartsen, tandartsen, kinderartsen en de verslavingszorg.

Ficq stelt dat deze steunbetuigingen juridisch gewicht in de schaal leggen. "Het zegt iets over de immense steun vanuit de samenleving."

3. Waarom heeft de gemeente ­Amsterdam zich ook gevoegd?

Na een eerdere steunbetuiging schaart de gemeente zich achter de aanklacht van Ficq. Amsterdam is tegen roken, omdat het de gezondheid van de bewoners bedreigt. Het is het doel van de gemeente om 'de gezondheid van (nog) gezonde burgers te bevorderen en beschermen'.

Burgemeester Jozias van Aartsen: 'Roken is de grootste vermijdbare veroorzaker van ziekte en de grootste veroorzaker van sociaal-economische gezondheidsverschillen.'

Ook constateert de gemeente dat het aantal rokers de laatste jaren nauwelijks daalt. 'We willen in 2018 een extra slag maken op weg naar een rookvrij Amsterdam,' schrijft Van Aartsen. 'Het steunen van de aangifte past in deze lijn.'

4. Wie wil Ficq vervolgen?

Vier bedrijven die bijna de hele Nederlandse markt bestrijken: British American Tobacco (o.a. Lucky Strike, Pall Mall, Kent), Phillip Morris International (Marlboro, Chesterfield, L&M), Japan Tobacco International (Camel, Winston) en Imperial Tobacco (Van Nelle, Drum, Gauloises).

Het is niet voor het eerst dat in Nederland een juridische procedure tegen tabaksproducenten wordt aan­gespannen, het is wel de eerste straf- ­rechtelijke procedure. In een ­civiele zaak uit 2008 stelde een roker British American Tobacco aansprakelijk voor zijn gezondheidsschade.

De rechtbank wees die vordering af, omdat de man op de hoogte moet zijn geweest van de nadelige effecten van roken. Wel vond de rechter dat de fabrikant had geprobeerd 'de gevaren van het roken in eigen publicaties te bagatelliseren en in twijfel te trekken'.

5. Elke roker weet toch dat roken ­schadelijk is?

De gevaren van roken staan vanwege een wettelijke verplichting op elk pakje geschreven en wordt sinds 2016 zelfs geïllustreerd met een akelig plaatje.

De harde feiten: jaarlijks overlijden 20.000 mensen in Nederland als gevolg van tabak. Ter vergelijking: het aantal jaarlijkse verkeersdoden in 2016 was 629.

6. Wat zeggen de tabaksproducenten?

Voorafgaand aan de uitspraak van het OM zijn ze summier in hun commentaar. British American Tobacco wil niets zeggen totdat het OM het besluit kenbaar heeft gemaakt. Een woordvoerder van Japan Tobacco International wijst op de wetten die gelden voor de productie en verkoop van tabak. "Sigaretten zijn een legaal en streng gereguleerd product."

Dat bestrijdt Ficq ook niet, maar ze stelt dat tabaksproducenten de testresultaten bewust hebben misleid via de sjoemelsigaret. Daarom wil de advocate een strafrechtelijke vervolging. Inhoudelijk wil Japan Tobacco International daar weinig over zeggen.

De voorlichter: "Wij zien de beslissing van het OM met het volste vertrouwen tegemoet. Dat wordt geprobeerd via het strafrecht een zaak te maken, is vanwege publiciteitsdoeleinden ingestoken."

7. Is er gesjoemeld met de metingen van schadelijke en verslavende ­stoffen in sigaretten?

De wet is niet overtreden, zo oordeelde de NVWA een jaar geleden. De op Europees niveau vastgestelde meetmethode die de hoeveelheid rommel in tabak meet, kent namelijk geen ­regel die de gaatjes verbiedt.

In 2016 heeft toenmalig staatssecretaris Martin van Rijn nog Kamervragen beantwoord. Daarin staat dat er (nog) geen nieuwe Europese meetmethode is om de schadelijke en verslavende stoffen vast te stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden