Recensie

Yo-Yo Ma en Gatti schieten zichzelf in de voet in het Concertgebouw (***)

Het eerste concert van het nieuwe seizoen van het Koninklijk Concertgebouworkest, RCO Opening Night, riep vooral vragen op. Speelde cellist Yo-Yo Ma vals? Negeerde dirigent Daniele Gatti de aanwijzingen van componist Stravinsky? Kreeg het publiek, dat 125 euro per kaartje betaalde, waar voor hun geld?

Gastsolist Yo-Yo Ma wist niet altijd de juiste intonatie te treffen.Beeld ANP

God bewaar ons voor een dirigent met een Visie. Maar daarover straks meer. Eerst het goede nieuws. De Grote Zaal van het Concertgebouw zat gisteravond berstensvol vrouwen in avondjurk en mannen in smoking en strik. Mannen en vrouwen die keurig gingen staan toen koningin Máxima het frontbalkon betrad en weer gingen zitten nadat ook haar Doorluchtige Derrière het pluche had gevonden.

Toegangsprijs
De penningmeester van het Koninklijk Concertgebouworkest wreef zich intussen vergenoegd in de handen. Met een toegangsprijs van 125 euro voor deze RCO Opening Night, die een jaarlijkse traditie moet worden, hoorde hij de spaarvarkentjes van het orkest voldaan knorren. RCO staat voor Royal Concertgebouw Orchestra, want ja, het KCO is nu eenmaal een merk dat internationaal tot de verbeelding spreekt. (Het concert werd via Mezzo live in vijftig landen uitgezonden.)

Het geld komt overigens ten goede aan jong talent, en in het bijzonder de Orkestacademie, waarmee het KCO zijn eigen toekomst veiligstelt.

Maar hoe zit het met de muziek van de toekomst? En nu moeten we even streng zijn. Welk statement stuurt een orkest dat midden in de maatschappij wil staan de wereld in met het programma van zijn Opening Night? Dat het een suffe museale boel gaat worden? De beroemde cellist Yo-Yo Ma speelde het Eerste Celloconcert van Sjostakovitsj en daarna volgden Tsjaikovski's Suite 'De Notenkraker' en Stravinsky's Vuurvogel. De uitgelezen kans om iets te spelen van een componist die niet minstens veertig jaar dood is (Sjostakovitsj stierf in 1975) werd niet aangegrepen. En nu niet zeggen: daar zijn andere concerten voor, want met zo'n RCO Opening Night geef je toch je visitekaartje af. Dit had een concert van de Wiener Philharmoniker kunnen zijn.

Yo-Yo Ma
Hoe speelde Yo-Yo Ma? Yo-Yo Ma speelde vals. Vriendelijker gezegd: hij koos voor een noordelijke intonatie en het is de vraag of hij dat echt wilde. Maar ondanks dit technische euvel kon je niet anders dan diep onder de indruk zijn van het klankpalet dat hij op zijn Stradivarius etaleerde: van zaalvullend gegons op de C-snaar tot fluisterzacht en glazig gefluit van zijn kwartflageoletten. Het langzame deel van Sjostakovitsj' Eerste celloconcert speelde hij het mooist en ook het orkest demonstreerde hier adembenemende strijkersvoiles. Maar naar een echte ritmische drive in de snelle delen of een satanische ondertoon in het betoog was het vergeefs zoeken. Wel zeer mooi waren hier de geëxposeerde solo's van de individuele orkestleden (hoorn en klarinet!).

Er kwam nog een toegift. Yo-Yo Ma maande het publiek tot stilte, liep naar de cellosectie van het orkest en speelde met zes cellisten van het KCO El cant dels ocells, het Catalaanse volksliedje dat Pablo Casals vaak speelde. Opnieuw intoneerde Ma te noordelijk.

Deinen en golven
Ook Gatti had een probleem. Het lukte hem in De Notenkraker niet een onbedwingbare neiging tot dansen wakker te roepen. Zo'n Bloemenwals kan toch veel aanstekelijker deinen en golven? Inschatting: Gatti kan niet dansen. En ook moet worden gevreesd dat lichte, mousserende, vrolijke muziek niet zijn fort is.

Hij had zich groots kunnen revancheren met De Vuurvogel, maar dat gebeurde niet. Hij had te veel last van een Visie en wij daardoor ook. Je kúnt dat stuk natuurlijk bijna onhoorbaar zacht in de contrabassen laten beginnen, maar dan moet je niet raar opkijken als de eerste inzet van de trombones te hard is en de betovering meteen is doorbroken.

Ook in de finale schoot Gatti zichzelf in de voet. Door de vuurspugende akkoorden van het koper op de laatste bladzijden sforzato piano (heel hard accent, daarna abrupt zacht) te laten spelen trok hij het hele dynamische beeld uit elkaar en viel het slot plat op zijn gezicht. Zo wilde Stravinsky dit helemaal niet. Misschien moet Gatti hier gewoon doen wat in de partituur staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden