Plus Ten slotte

Xs4all (1993-2019): Het einde van een geliefd pionier

Geboren op een flatje in de Bijlmer, als 25-jarige gestorven door de marketingkronkels van de KPN-organisatie. Het doek valt voor internetaanbieder Xs4all.

IJveer 50 viert het 25-jarig bestaan van Xs4all alsof er niets aan de hand is. Reclamegeld gaat vanaf nu alleen nog naar KPN. Beeld Marcel Driessen

020-6902493. En dan blijven bellen om verbinding te krijgen, want het aantal lijnen is beperkt. Tot de piepknor van het telefoonmodem aangeeft dat de verbinding is geslaagd. Xs4all - 'toegang voor iedereen' opende internet voor de massa.

Op 1 mei 1993 gaat Xs4all de lucht in, aanvankelijk nog als stichting Hack-Tic. Met het verwante De Digitale Stad kunnen Nederlanders eindelijk - relatief - eenvoudig internetten, mailen en nieuwsgroepen bezoeken.

Xs4all komt voort uit de eerlijke hackerscene achter het mythische blad Hack-tic. Jongens die vrolijk uitlegden hoe je met wat simpel gefröbel gratis de wereld over kon bellen en zelf al lang routes hadden gevonden om toegang te krijgen tot dat wonderlijke internet van nog voor het world wide web.

Internet is tot dan alleen toegankelijk voor de overheid, universiteiten, multinationals en PTT. Niet voor de gewone man, en dat steekt de hackers.

Bijlmerflat
Vanuit de Bijlmerflat van hacker Rop (Gonggrijp) zetten de in 2015 overleden Felipe Rodriquez, Cor Bosman en Paul Jongsma Xs4all op. Toegang voor iedereen wordt haalbaar als de hackersclub een stichting opricht, internettoegang regelt en de verbinding à 25 gulden voor 15 uur per maand verdeelt onder gebruikers.

De Bijlmerflat wordt al snel verruild voor een minstens zo chaotisch onderkomen aan de Prins Hendrikkade, waar de prille internetaanbieder al binnen een jaar van de ondergang moet worden gered door Rodriquez, die met zijn Spaanse restaurant Centra als onderpand, financieel te hulp schiet.

Strijd is er vooral met mede-pioniers Planet Internet en later ook World Online. KPN houdt het dan bij zakelijke klanten, in de veronderstelling dat internet voor de massa geen blij­vertje zal zijn.

Na vijf jaar pionieren blijkt de wereld veranderd. Van inbellen schuift internetten naar 'breedband' en altijd online zijn. Kapitale technische stappen die Xs4all met 60.000 abonnees niet zelf kan maken.

Dus komt het bedrijf in 1998 voor 120 miljoen gulden terecht bij aartsvijand KPN. Ook tot verbijstering van de oprichters, nu aandeelhouders - Jongsma is dan al vertrokken - blijkt de groene reus veruit het beste aanbod te hebben. Niet financieel, maar vooral organisatorisch. En er wordt zelfstandigheid beloofd - die uiteindelijk tot 2004 aanhoudt.

Afkijken
De abonnees van het eerste uur zijn nog sceptischer dan ze nu zijn. Geen drie jaar, geven ze het bedrijf. KPN zal eerst alles goed alles afkijken en leren hoe een echte internetprovider het doet, om vervolgens onder eigen naam al die lessen uit te voeren.

Tegen de voorspellingen in houdt KPN Xs4all als kwaliteitsalternatief voor het massa-aanbod twintig jaar lang in de lucht. De internetpionier houdt eigen servers, eigen kantoor (eerst in Diemen, nu bij Sloterdijk) en helpdesk. Schoorvoetend komt er achter de schermen wel samenwerking met het moederbedrijf.

Het levert Xs4all steevast de beste keuze van de Consumentenbond op, jaar in jaar uit. Tot afgelopen oktober. Voor het eerst sinds er wordt getest staat Xs4all bij de consumentenwaakhond op plek twee. Op nummer één: KPN.

Alles geoorloofd in de strijd met VodafoneZiggo
Zowel Xs4all als mobieldochter Telfort zullen 'op termijn' als merknaam verdwijnen. Dat heeft alles te maken met de wereld van internet, waar de concurrentie beperkt is tot twee netwerken.

KPN hoeft het inmiddels alleen nog op te nemen tegen VodafoneZiggo, het monsterverbond van belbedrijf en kabelaar dat vorig jaar werd gesmeed.

Als tegenwicht wil KPN nu al zijn marketinggeld op één merk zetten en de aandacht niet langer versnipperen over allerlei dochters.

KPN kiest daarbij voor zichzelf. Het verdient meer aan zijn eigen klanten - via de verkoop van bundels - dan aan de clientèle van Xs4all die vaak alleen internettoegang afneemt. Xs4all biedt bovendien geen eigen mobiele activiteiten aan en dat is een cruciaal manco nu internet vooral mobiel wordt geconsumeerd.

Xs4all en Telfort wachten een zachte dood. Reclamegeld gaat vanaf nu alleen nog naar KPN. Ook investeringen in technologie beperken zich tot de KPN-kant, waardoor het geroemde netwerk van Xs4all vanzelf zal ontbinden.

KPN neemt op de koop toe dat het een aanzienlijk deel van de Xs4all-aficionado's tegen zich in het harnas jaagt. De webdochter spreekt vooral mensen aan die nog in de onafhankelijke uitstraling van de wegbereider geloven.

Fanboys overspoelen Twitter met dreigementen van opzeggingen. "Hé, sukkels van de @KPN directie: Verbeter jezelf naar de fantastische standaard van Xs4all en verander meteen je naam'. En: 'Xs4all als merknaam schrappen is net zo intelligent als wanneer VW besluit Porsches als Volkswagens te gaan verkopen.'

Reactietweet van Xs4all: 'Hartverwarmend dit'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden