Plus

Xander van der Wulp: 'Onze redactie links noemen is totale onzin'

Xander van der Wulp is ruim negen jaar politiek verslaggever van het NOS Journaal. Hij vermaakt zich prima in Den Haag, maar ergert zich aan het gemak waarmee politici nieuwsmedia als zondebok wegzetten.

Xander van der Wulp: 'Ik ben niet van de stellige meningen, nuance is my middle name. Daarin ben ik een kind van de NOS' Beeld Linda Stulic

Het was al niet de populairste beroepsgroep op aarde, maar sinds Donald Trump aan de macht is in de VS, liggen verslaggevers overal in de wereld onder vuur. Het door sommige politici gebruikte verwijt van vooringenomenheid komt Xander van der Wulp (42) steeds vaker tegen tijdens zijn werk. En hoewel hij van nature een aanhanger is van de nuance, begint hij zich stevig te ergeren aan dat genre verwijten, helemaal als ze onderdeel zijn van de strategie van de politicus.

Wat denkt u bij zo'n Facebookfilmpje van Tunahan Kuzu van Denk over artsen die allochtonen eerder laten doodgaan dan niet-allochtonen?
"Ik denk vrij snel: die is niet wijs óf hij wil vooral provoceren om aandacht te krijgen. De politici van Denk ontwijken normale media omdat ze zo min mogelijk kritische vragen willen. Ze voelen zich oneerlijk benaderd door de media."

"Met Geert Wilders kun je achter de schermen heel normaal praten over de partijstrategie, maar vóór de camera valt hij jouw geloofwaardigheid aan als dat zo uitkomt. Henk Krol gaf daar onlangs ook een voorbeeld van: als hij geen uitweg weet, zegt hij dat wij een tv-station zijn met vooroordelen. Dat doen Wilders, VNL en Baudet graag omdat ze aandacht genereren. Ik snap de strategie daarachter wel, maar het is ook wel­eens vermoeiend."

Wat is er vermoeiend aan?
"Dat er altijd wordt gedacht dat je een bepaalde invalshoek hebt. Druk van politici en hun spindoctors hoort erbij, maar als ze Trump willen nadoen, wordt het vermoeiend. Het is een zorgelijke ontwikkeling dat veel mensen een direct bericht van Wilders op Twitter meer vertrouwen dan de NOS."

"De druk op de media dwingt ons natuurlijk ook kritisch naar onszelf te kijken. Ik denk dat de ellende in de VS begon door de sterke kleuring van stations als Fox, waardoor je bij voorbaat alleen nog maar ziet wat je wilt zien. Volgens mij heeft dat ertoe geleid dat media niet meer geloofd worden en daarom willen wij als NOS zo objectief mogelijk blijven en alle politici zo eerlijk mogelijk aanpakken."

Dat kleur bekennen is ook wel overzichtelijk. Bij DWDD weet je dat er weinig Trumpfans aan tafel zitten.
"Ik vind het profiel van veel programma's juist helemaal niet meer zo herkenbaar sinds de ontzuiling heeft toegeslagen. Vroeger las je Trouw als je CDA stemde en de andere media geloofde je of zag je niet, maar nu is het onduidelijk waar media voor staan. Bij de NOS weet je in ieder geval dat we géén kleur hebben, maar helaas zijn er mensen die daaraan twijfelen."

"We kregen laatst een sms van Wilders waarin hij bevestigde niet naar het Carrédebat van RTL te gaan, dus dat feitelijke gegeven zette ik op Twitter. Vervolgens kreeg ik allerlei reacties dat ik tegen Wilders zou zijn door dat te twitteren. Bij Pauw ben ik opeens weer die rechtse jongen, maar dat hoort er blijkbaar bij."

Het absolute streven naar onafhankelijkheid lijkt me een worsteling. U vindt toch altijd wel iets?
"Als je neutraal bent, kijk je genuanceerd naar dingen en dat betekent dat je altijd iets ziet in een compromis. Ik ben zelf ook niet van de stellige meningen, nuance is my middle name. Daarin ben ik ook een kind van de NOS, ik loop daar al 25 jaar rond."

"Als ik zeg dat Geert Wilders waarschijnlijk niet mee gaat regeren in een volgend kabinet, ook niet als hij de grootste wordt, is dat gebaseerd op mijn analyse en niet op mijn mening."

Vindt u dan ook, zoals uw hoofdredacteur ­Marcel Gelauff beweerde bij DWDD, dat je niet kunt zeggen dat Trump loog over het beperkte aantal mensen bij de inauguratie?
"Ik vind best dat je kunt zeggen dat iets niet klopt. Als een artsenvereniging zich niet herkent in de aantijging van Kuzu, kun je gewoon zeggen dat het niet waar is. Je moet altijd structureel aan alle kanten checken."

Moeten journalisten niet beter uitleggen hoe ze hun werk doen?
"Zeker, bijvoorbeeld dat je in een analyse vertelt dat Wilders bijna nooit beschikbaar is voor de media. Er zijn immers nog mensen die denken dat programma's als DWDD, Pauw en Jinek Geert Wilders boycotten. Iedereen vraagt hem als gast, maar hij komt gewoon nooit. Deze campagne kiest hij er weer voor zich weinig te laten zien."

Wat vond u van het interview met Wilders door Rick Nieman?
"Ik vind kritiek op Rick Nieman gemakkelijk. Het idee dat Arjen Lubach heeft uitgevonden dat journalisten vaker 'hoe dan?' moeten vragen aan Wilders, klopt gewoon niet. Het was grappig, maar niet terecht. Die vraag stellen we namelijk voortdurend en Nieman ook, maar het is de vraag of je zo'n gesprek tot een confrontatie moet laten komen."

"Ik vind dat mijn werk erop zit nadat ik drie keer heb gevraagd waarom hij iets doet en niet als ik ruzie heb gemaakt. Hij mag natuurlijk vinden wat hij wil, net als zijn collega's. Ik had het interview niet heel anders gedaan."

Nieman had wat meer het gevaar mogen opzoeken. Het was wel een beetje veilig...
"Natuurlijk. Als iemand onzin verkoopt, moet je hem stevig aanpakken. Dat doen we ook als Buma of Pechtold gekke dingen zegt. Het probleem met Wilders is wel dat hij slecht te bereiken is en als hij dan eens opdraaft, wordt er heel veel van verwacht. De verleiding om dan te gaan hakken, moet je weerstaan."

Zijn politici wezenlijk anders voor de camera?
"Het wordt echt vervelend als ze de achterban ophitsen tegen ons. In 2010 zei Martin Bosma tijdens een grote verkiezingsbijeenkomst van de PVV: we gaan de rode neus van Clairy Polak er afhakken. De hele zaal lachen natuurlijk en in de pauze komen PVV-Kamerleden dan joviaal op je aflopen."

'Als iemand onzin verkoopt, moet je hem stevig aanpakken. Dat doen we ook als Buma of Pechtold gekke dingen zegt' Beeld Linda Stulic

"Als je dan naar die speech vraagt, zeggen ze dat het maar een geintje is. Maar mensen in het publiek realiseren zich niet dat dit soort uitspraken deel uitmaakt van de politieke strategie. Dat is gevaarlijk, politici moeten dat niet doen. Daarnaast moeten we ons ook afvragen waarom die mensen zo boos op ons zijn."

Wat is uw conclusie als u zichzelf beoordeelt?
"Dat je iedereen eerlijk tegemoet moet treden, ook als je gefrustreerd bent dat iemand als Wilders slecht te bereiken is. En onze redactie links noemen is echt totale onzin. Wel zijn we het over het algemeen genuanceerde mensen, omdat je in principe neutraal moet zijn en je dus bij ons geen activisten ziet. Tv-programma's als Pauw nodigen trouwens ook mensen van andere partijen uit en WNL ook."

Soms zitten er bij DWDD echt alleen maar Trumphaters.
"Mijn vrouw is Amerikaanse en ik weet dat er genoeg Amerikanen zijn die Trump waarderen. Voor DWDD is het misschien weleens lastig om rechtse mensen te vinden die aan tafel willen zitten. Zo'n analyse maken ze daar zelf ook wel hoor."

"Wat je wel ziet is dat DWDD wat minder oog heeft voor de nuance; ze zetten liever Prem Radhakishun tegenover Jakhals Erik om de politiek van de dag te bespreken dan dat iemand een genuanceerd verhaal vertelt. Dus dat Sywert van Lienden tussendoor iets zegt als: er groeit een schimmel van onwaarachtigheid op deze coalitie, ik denk dat het kabinet gaat vallen. Als ik dan zeg dat de coalitie de periode gewoon wil uitzitten, vinden ze dat minder fijn."

Is alles strategie in Den Haag?
"Veel wel, maar niet alles. Zoals dat plan van 50Plus om de pensioenleeftijd weer naar 65 te brengen, waarna blijkt dat de oudjes erop achteruitgaan. Het was natuurlijk niet gepland dat Henk Krol geen goede antwoorden had op vragen en uiteindelijk zelfs de media de schuld gaf."

"Dat is het mooie aan Den Haag, er lopen goede bestuurders rond, mensen die de wereld oprecht beter willen maken, maar ook paradijs­vogels met enorme ego's en er is altijd wel iemand die uit de bocht vliegt. Bram Moszkowicz die opkomt in Nieuwspoort op de muziek van Frank ­Sinatra. Schitterend toch? Mooi dat ze denken de wereld te kunnen veranderen en een paar maanden later blijkt het toch een vak te zijn."

U bent in Den Haag sinds 2008. Wilt u dit werk altijd blijven doen?
"Daarvoor werkte ik bij de NOS achter de schermen. Ik gaf leiding aan een afdeling van tachtig mensen en voelde me meer manager dan journalist. Toch ben ik snel van het werk in Den Haag gaan houden, ook omdat je alle vrijheid hebt. Maar ik denk niet dat ik dit nog twintig jaar doe."

CV

Geboren
Delft, 11 oktober 1974

Opleiding
Communicatie aan de Universiteit Utrecht, met een stage bij CNN

Loopbaan
NOS Journaal: op zijn 17de een paar keer per week de autocue draaien, daarna montagesets plannen, regieassistent en productie. Na zijn studie een jaar lang productie, een jaar lang buitenlandredacteur, twee jaar eindredacteur, ‘chef 24’ en in 2008 als ­politiek verslaggever naar Den Haag.

"Na zo'n formatie ga je altijd weer denken over de toekomst, misschien komt er iets moois voorbij en ik sluit een terugkeer naar Hilversum niet uit. Weet je wanneer je weg moet zijn? Als je cynisch wordt en dat moment wil ik zeker voor zijn."

Hebt u die neiging?
"Nee, ik vind de politiek heel belangrijk en vertel er graag over. Ik geniet van mijn werk."

Was het niet beter geweest als uw vader gewoon freelancer was geweest bij de regionale krant? Hij heeft altijd goede journalistieke ­banen gehad, is zelfs hoofdredacteur geweest van het NOS Journaal. Daar gaat u nooit meer overheen natuurlijk.
"Mijn vader was op zijn 37ste hoofdredacteur en toen ik op mijn 29ste chef werd, vond ik dat een goede stap in die richting. Op mijn 33ste kwam ik ver in de procedure voor de functie van adjunct-hoofdredacteur en toen zei toenmalig hoofdredacteur Hans Laroes tegen me: het zou goed zijn als je eerst eens met je poten in de modder gaat staan. Inderdaad is dit in Den Haag het echte werk; met verschillende mensen praten en dan een goed verhaal brengen."

U bent nu 42 jaar, een leeftijd waarop dat soort grote ambities om de baas te worden een beetje gaan liggen. Klopt dat?
"Ja, ik wilde altijd een goede baan en veel geld verdienen en nu heb ik andere prioriteiten. Ik vind het geweldig wat ik doe en heb een mooi leven met mijn vrouw en drie kinderen. Toch moet je in de politieke verslaggeving wel een beetje een vechter zijn en dat ben ik gelukkig ook. Je moet wel je hand opsteken als er iets leuks te doen is en dat laat ik niet na."

Dus dook u erop toen uw vader in 2008 niet langer de woordvoerder van premier Balken­ende was?
"Het had vreemd geweest om hier te werken als hij dat werk nog deed. Ik voelde me in Den Haag direct thuis, ook omdat ik met politiek ben opgegroeid. Het helpt dat ik zo genuanceerd ben, want je moet altijd uitkijken voor uitglijders."

Opgebiecht

Leermeester
"Van mijn vader Gerard van der Wulp heb ik alles meegekregen. Ik praat nog steeds veel met hem over het werk en de politiek. En eindredacteur René Went; toen mijn vader hoofdredacteur van het NOS Journaal was, was hij leermeester van René. René kent de politiek en weet wat tv-maken is, hij helpt me vaak."

De beste in het vak
"In interviewen vind ik Jeroen Pauw heel goed, en verder mijn collega Ron Fresen, want die kan moeilijke dingen in normalemensentaal uitleggen."

De slechtste in het vak
"Ik erger me aan collega's die anderen zwartmaken en aan journalisten die ­primeurs belangrijker vinden dan de inhoud. Als je bijvoorbeeld juicht als je koopkrachtcijfers hebt, wat heeft iemand thuis daaraan?"

Het beste advies gegeven
"Het advies van Hans Laroes om naar Den Haag te gaan."

Het slechtste advies
"Op verjaardagen zeggen ze weleens: pak die en die politicus eens wat harder aan. Je moet ze allemaal aanpakken als het nodig is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden