W. ***

Josh Brolin (links) en Toby Jones als president George W. Bush en mannetjesmaker Karl Rove.

Regie: Oliver Stone
Met: Josh Brolin, Toby Jones, Richard Dreyfuss, James Cromwell, Elizabeth Banks

Met de pseudobiografische film W. keert regisseur Oliver Stone terug naar het Witte Huis, dat eerder het decor voor zijn fraaie koningsdrama Nixon vormde. De films over de twee Amerikaanse presidenten en hun oorlogen vertonen overeenkomsten in de structuur en het centrale thema: ze herleiden politieke beslissingen naar oud zeer in familiekringen. Richard Nixon moest in Stones film opboksen tegen twee jong gestorven broers, George W. Bush zoekt bij zijn vader het respect en de goedkeuring die zijn opgehemelde broer Jeb ten deel vallen.

Het zijn simplificaties die op dramatisch vlak goed werken, want ieder mens moet met de eigen herkomst in het reine komen. Maar Nixon en W. handelen ook over grote, ingewikkelde en uitvoerig gedocumenteerde politieke gebeurtenissen, en daarin mist de nieuwe film een afstandelijk en bezonken oordeel. W. eindigt vijf jaar geleden, met de klassieke woorden the end, maar de oorlog in Irak en de tweede termijn van de president woekeren nog door. En dan wringt het, wanneer de aanloop naar de oorlog wordt geschetst met een combinatie van olijk satirische elementen en een groteske interpretatie van de cruciale besluitvorming.

Dat laatste proces vormt het raamwerk van de film, waarbinnen Stone terugblikt op de volwassen levensloop van W.. Door voortdurend heen-en-weer te springen tussen de merkwaardige biografie en het gemarchandeer met oncontroleerbare feiten over massavernietigingswapens wordt er een causaal verband gesuggereerd: Bush was jarenlang een bezopen klaploper die zich door zijn vader miskend voelde, en daarom moest hij Sadam naar de verdoemenis bombarderen.

Concreet betekent die koppeling dat we een hilarisch uitgespeelde opeenvolging van door W. verhaspelde uitdrukkingen gevolgd zien worden door authentieke oorlogsbeelden, waarbij Stone het contrast nog vergroot door de stuntel Bush met frivole accordeonmuziek te ondersteunen.

Zo merkwaardig en onbevredigend als de schets van Bush als president uitpakt, zo fascinerend zijn de terugblikken waarin Stone de grillige aanloop naar het Witte Huis reconstrueert. Als we niet beter wisten, zou de film een goed gemaakte -maar volstrekt ongeloofwaardige- karikatuur zijn. De door Josh Brolin goed getroffen W. wordt geïntroduceerd tijdens zijn ontgroening op de universiteit van Yale, waarna de drank in scène op scène rijkelijk blijft vloeien, jarenlang.

De periode van twaalf ambachten en dertien ongelukken eindigt in Stones film wanneer Bush met een stevige kater tijdens het joggen ter aarde stort, waarop hij plotseling concludeert dat God een plan voor hem heeft. Niet veel later verschijnt de door Toby Jones vertolkte mannetjesmaker Karl Rove in het leven van de bekeerling, waarna een politieke loopbaan haalbaar blijkt te zijn.

De president komt er bij Stone genadig vanaf, in tegenstelling tot de door Richard Dreyfuss sinister belichaamde Dick Cheney. We zien de vicepresident hoofdzakelijk zwijgend tegen deurposten en muren hangen, tot Stone hem naar voren haalt in de crisiskamer van het Witte Huis, de zogeheten situation room, waar hij een lange uiteenzetting over olie en mondiale machtspolitiek geeft.

Misschien hebben Cheney, Rumsfeld, Rice en Powell in dat kamertje werkelijk met Bush een nieuwe wereldorde bekokstoofd, maar zoals het hier geschetst wordt doet het eerder aan Stanley Kubricks Dr. Strangelove denken, dan aan een historische werkelijkheid. Kubrick kon voluit voor satire kiezen, met fictieve politici aan beide zijden van het IJzeren Gordijn, Stone hinkt een film lang op twee gedachten. Het maakt W. tot een gespleten film, die zowel fascineert als afstoot. In dat opzicht kreeg George W. Bush de filmbiografie die bij hem past. (BART VAN DER PUT)

Website

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden