Analyse

Wonderboy Hilhorst toch te licht

PvdA-lijsttrekker Pieter Hilhorst is aangeschoten wild. De keus de oud-columnist verantwoordelijk te maken voor de financiën van de stad breekt hem lelijk op.

Pieter Hilhorst. Beeld Rink Hof

De commissie Financiën wordt gewoonlijk alleen gevolgd door een handjevol ambtenaren, de raadsleden die er écht moeten zijn, en politieke fijnproevers. Normaal kun je zonder gevaar een kanon afschieten op de publieke tribune. Dat was woensdagavond wel anders bij het debat over de blunder van 188 miljoen van de Dienst Belastingen.

Geniepige stemming
Op de bomvolle tribune zaten vooral ambtenaren die de wethouder - indien nodig - zouden kunnen souffleren. Maar ook aan de vergadertafel was het dringen. Links en rechts van Hilhorst zaten collega-wethouders Andrée van Es (GroenLinks) en Freek Ossel (PvdA); formeel omdat ze in het bestuurlijk team zitten dat de afwikkeling van de blunder overziet, maar in de praktijk waren ze er vooral voor de morele support: ze zeiden geen woord - net als de twee ambtenaren achter de wethouder, overigens.

En er waren meer raadsleden dan gebruikelijk. De commissie Financiën is normaal het domein van het handvol volksvertegenwoordigers die niet wegrennen zodra het over cijfers gaat, maar nu zaten er twaalf. Vooral de delegaties van de PvdA (drie man), de VVD (ook drie) en GroenLinks (twee) waren groot. Van die acht coalitieraadsleden zaten vijf de hele avond uit hun neus te eten. Ze waren er om te voorkomen dat de oppositie met een geniepige stemming het lijden van Hilhorst zou kunnen verzwaren. En ook de andere hulptroepen waren er niet zomaar, want Hilhorst ligt onder vuur.

Schuldig aan het debacle
De PvdA doet er luchtig over en wijst erop dat 186 van 188 miljoen terug is, maar er zijn wel degelijk zorgen: twee maanden voor de verkiezingen is het PvdA-boegbeeld zo zwaar beschadigd dat ook landelijke media erbovenop duiken. Niet dat ook maar één raadslid vindt dat de wethouder schuldig is aan het debacle: hij heeft het bedrag niet zelf overgemaakt en hij zit er met dertien maanden nog maar kort. Maar er zijn in de nasleep wel fouten gemaakt. Fouten die zijn beperkte financiële kennis, maar ook drie zwakke plekken genadeloos blootleggen.

1. De eerste zwakke plek is zijn gebrek aan ervaring.
'U bent geen Lodewijk Asscher,' zei D66-leider Jan Paternotte zondag tijdens het eerste lijsttrekkersdebat. Dat is de vinger op de zere plek, want de door de wol geverfde Asscher had dit niet zo laten ontsporen. Die had zich gerealiseerd dat hij niet alleen de financiële crisis, maar ook de onvermijdelijke politieke crisis die daarop volgt zou moeten managen en had al zijn macht gebruikt om dit bommetje al voor de raadsvergadering te ontmantelen.

2. Dat brengt ons bij de tweede zwakke plek: gebrekkige voorbereiding.
Sinds Hilhorst wethouder is, heeft hij het te vaak aan de stok gehad met de raad over Financiën. In mei nog bijvoorbeeld, joeg hij iedereen onnodig tegen zich in het harnas met onhandige opmerkingen over het informeren van de raad over subsidies. Dan zou je verwachten dat hij goed voorbereid was op het belangrijkste debat van zijn nog prille politieke carrière. En dat hij de zes dagen tussen de overboekblunder en het raadsdebat ook zou gebruiken om zich politiek te wapenen.

Dat lukte niet, getuige de motie van wantrouwen die hij aan de broek kreeg van CDA en SP en die te voorkomen was. Hilhorst maakte te veel fouten en was niet goed voorbereid op de meest voor de hand liggende vragen, zoals het ontbreken van bestedingslimieten die de blunder hadden kunnen voorkomen. En tot overmaat van ramp zei hij dingen die niet klopten. Woensdag moest hij toegeven dat hij de raad daardoor onjuist had ingelicht. Te goeder trouw, ongetwijfeld, maar dat is toch een politieke doodzonde. Een goed voorbereide wethouder had het juiste antwoord gehad - of in elk geval gezegd dat hij het niet wist en het zou uitzoeken.

3. De derde zwakke plek is de meest fundamentele: onderschatting.
Hilhorst werd eind 2012 op het schild gehesen als een man met creatieve ideeën, die Lodewijk Asscher moest doen vergeten. Politieke ervaring had de columnist niet, en financiële kennis al evenmin, maar toch ging hij vol voor het lijsttrekkerschap en sprong hij in het diepe door ook de zware portefeuille Financiën over te nemen. Daarmee nam hij een risico.

De portefeuille geeft hem macht in het college maar maakt hem ook kwetsbaar. Hij gokte op een soepel jaartje zonder veel incidenten, maar dat pakte anders uit. Er was ruzie met de stadsdelen over de verdeling van miljoenenbezuinigingen en met de raad over de subsidies. En nu, op het slechtst denkbare moment, is er dus de blunder. Struikelen zal Hilhorst er niet over. De PvdA steunt hem en de VVD en GroenLinks zullen Hilhorst niet laten vallen, al was het maar omdat ze, zo vlak voor de verkiezingen, geen belang hebben bij de crisis in het college die daarvan het gevolg zou zijn.

Gedroomde campagnekampioen
Ook D66-leider Jan Paternotte,oppositieleider en grootste uitdager bij de verkiezingen, is wel wijzer. De schade is al aangericht. Een motie van wantrouwen zal nooit een meerderheid krijgen, dus waarom zou hij zich opnieuw de woede van de PvdA op de hals halen, vlak voor er geformeerd moet worden? Maar de gedroomde campagnekampioen van de PvdA moet hinkend naar de eindstreep op 19 maart.

 
De door de wol geverfde Asscher had dit niet zo laten ontsporen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden