Wim Kok, de reus die vlijmscherp bleef tot de laatste dag

Oud-premier Wim Kok was al maandenlang ernstig ziek, maar bleef tot op zijn sterfbed vlijmscherp en helder van geest. Praten ging de laatste dagen niet meer, maar zijn ogen zeiden alles.

Wim Kok op de rode loper tijdens het gala van Het Nationale Ballet. Beeld anp

Zaterdag, rond het middaguur, staat Marnix Krop aan het sterfbed van Wim Kok. Krop is oud-ambassadeur in Berlijn en werkt sinds twee jaar aan de biografie van de voormalige premier.

Fysieke reus
"We kennen hem allemaal als een fysieke reus. Hij lag daar heel ziek, aan allerlei machines. Hij herkende mij. Ik kon met hem spreken, hij kon niets terug zeggen. Met zijn ogen gaf hij tekens, ook kon hij zijn hoofd een beetje bewegen."

Zijn vrouw Rita zit naast hem. "Die was inmiddels gewend aan hoe ze met de situatie moest omgaan," zegt Krop. "Ze eindigde elke zin met een vraag, zodat hij ja kon knikken of nee schudden. Zo kon hij toch een gesprek voeren."

Het is de laatste keer dat Krop hem ziet. De oud-premier en voormalig PvdA-leider neemt afscheid van zijn naasten. Aan het einde van de middag - in het bijzijn van Rita, kinderen en kleinkinderen - overlijdt Wim Kok in een ziekenhuis in Amsterdam, precies drie weken na zijn tachtigste verjaardag.

Verborgen
De 'premier van alle Nederlanders' leidde tussen 1994 en 2002 twee paarse kabinetten van PvdA, VVD en D66. Daarvoor was hij vakbondsvoorzitter, oppositieleider en minister van Financiën. Hij was al maanden ernstig ziek, maar dat werd voor de buitenwereld verborgen gehouden. In de zomer lag hij lange tijd in het ziekenhuis.

"Ik zag hem vorige maand voor het laatst, bij hem thuis in Amsterdam," vertelt PvdA-leider Lodewijk Asscher. "Hij stond aan de vooravond van een operatie. Het was een zonnige middag. We zaten in de tuin, zijn kleinzoon schonk thee."

Zoals altijd krijgt Asscher thee en één koekje van Kok. "Die dag vroeg hij wat ik van plan was bij de Algemene Politieke Beschouwingen. Het was heel spannend, als Wim Kok je zo'n vraag stelde. Dat voelde altijd als een examen. Hij bleef altijd heel inhoudelijk, wist precies wat er speelde. Hij was vlijmscherp."

Machtsbasis
De enorme verkiezingsnederlaag van de PvdA vorig jaar nam Kok zijn opvolger niet kwalijk. "Van de machtsbasis die hij had opgebouwd, was niets meer over," zegt Asscher nu. "Maar Kok zei niet: 'Wat hebben jullie het verpest.' Hij stelde direct de vraag: 'Wat moeten we doen om er weer bovenop te komen?' Dat tekende hem."

Kok was al langere tijd ziek, maar zijn geest werd niet aangetast. Tot het einde bleef hij scherp, zeggen vrienden en bekenden. Waar hij precies aan leed, wil de familie niet zeggen. Wel is bekend dat een hartkwaal hem zaterdag fataal werd.

Geen ijdelheid
Biograaf Krop - die Kok de afgelopen twee jaar bijna maandelijks sprak - denkt dat de oud-premier niet als held wil worden herdacht. "Wim Kok stond niet onverschillig tegenover hoe hij de geschiedenis zou ingaan, maar aan die herinnering heeft hij nooit bewust gewerkt," zegt Krop.

"Dat vond hij maar ijdelheid. Hij deed gewoon zijn best. Voor 'zijn' mensen in eigen land, maar ook over de grens. Voor ons land en voor Europa, voor vrede en rechtvaardigheid."

Lees ook: Wim Kok was een 'premier van alle Nederlanders'

Oud-premier Wim Kok, in het Anne Frank Huis, tijdens de opening van Dit toneelstuk is een deel van mijn leven, een tentoonstelling over het dagboek van Anne Frank in het theater en in de film. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden