Plus

Wim Hofmethode: een dodelijke ademhalingsoefening

Duizenden mensen zweren bij de ademhalingsoefeningen van 'Iceman' Wim Hof. Maar dat daar ook risico's aan kleven, weet lang niet iedereen. Zeker drie mensen overleden nadat ze in de ban waren geraakt van de Wim Hofmethode.

Iceman Wim Hof tijdens een workshop in Duivendrecht. Beeld Jean-Pierre Jans

Roelf Jan Duin amsterdam Johan (41) was wel vaker eventjes 'out' gegaan als hij zijn ademhalingsoefeningen deed. Echt flauwvallen kon je het niet eens noemen, hij was dan gewoon een fractie van een seconde weg, waarna hij snel weer bij bewustzijn kwam. Niks ernstigs, vond hij zelf. Zijn vrouw dacht daar anders over. Zij vond het maar niets, de methode die Johan had geleerd van 'Iceman' Wim Hof.

Op 21 augustus 2015 vond ze haar man op de bodem van een zwembad in Gran Canaria. Hoe hij daar terecht was gekomen, wist ze toen nog niet, maar een van de eerste dingen die ze riep was: "Die kloteoefening!"

Later bleek uit het autopsierapport wat de doodsoorzaak was: verdrinking.

Kerngezond
Johan, een gefingeerde naam, had drie kinderen, was kerngezond en sportte veel. Na een eendaagse workshop bij Wim Hof raakte hij gegrepen door zijn methode. Trouw volgde hij de aangeleerde ademhalingsroutine: dertig keer diep inademen, niet helemaal uitademen, dan nog een keertje heel diep in en uit en dan stoppen met ademen.

Het voelde soms als hyperventileren, maar als je het een paar keer achter elkaar deed, gaf het een prettig gevoel, een lichte high. Johan voelde zich er vitaler door, had meer energie. Soms ging hij in de winter zwemmen in zee, net zoals de Iceman zelf.

Zelfhulpboek
Dat je de ademhalingsoefeningen niet in de buurt van water moest doen, was hem tijdens de cursus niet verteld, zegt een van zijn beste vrienden. Hij wil niet met zijn naam in de krant, net zoals de weduwe geen behoefte heeft aan publiciteit. Maar ze willen wel dat het verhaal naar buiten komt. Want wat Johan is overkomen kan ook anderen gebeuren.

Wim Hof. Beeld anp

Die vrees blijkt niet ongegrond. In de vroege ochtend van 5 november 2015 werd de dan 37-jarige Zuid-Afrikaan Dylan Casey door zijn vrouw gevonden in een zwembad in Kaapstad. Na het hardlopen was hij nog even het water ingegaan. Twee weken eerder had Dylan de populaire podcast beluisterd van Tim Ferris, van het zelfhulpboek The 4 Hour Work­week.

Te gast was Hof, die anderhalf uur lang vertelde over hoe hij door ademhalingstechniek en training zijn immuunsysteem en autonome zenuwstelsel kon beïnvloeden. Wetenschappers hadden dat tot voor kort voor onmogelijk gehouden, maar de Iceman had hun ongelijk bewezen.

Autopsierapport
Dylan raakte aangestoken door het enthousiasme van Hof, die vertelde dat iedereen aan de slag kon met zijn techniek. "Mijn broer sprak de dagen voor zijn dood over niets anders meer," zegt zijn zus Taryn. "Hij vertelde hoe lang hij zijn adem kon inhouden. Eerst 2 minuut 40, een dag later 3 minuut 30. Hij was vastberaden binnen een paar dagen de vier minuten te halen."

Ook hier toonde het autopsierapport dat Dylan niet als gevolg van een hartstilstand, maar door verdrinking was overleden. En hoewel niet kan worden vastgesteld wat er precies is gebeurd in het zwembad, weet Taryn het zeker: haar broer stierf door een shallow water black­out. Daarbij verdrinken mensen in ondiep water, vaak als gevolg van hyperventilatie.

Deelnemers van het wereldrecord ijsbadzitten met Wim Hof. Beeld anp

In een kort moment van bewustzijnsverlies belanden ze onder water en halen dan instinctief een diepe teug adem, waardoor de longen vol water stromen. Als ze dan niet snel uit het water worden gehaald, is het te laat.

'Mensenlevens op het spel'
Taryn stuurde een bericht aan zowel Ferris als Hof. Waarom hadden ze in de uitzending niet gewaarschuwd voor de risico's van de ademhalingstechniek? 'Het zijn belachelijk gevaarlijke oefeningen,' schreef ze. 'Jullie zetten mensen­levens op het spel.'

Ferris beloofde een waarschuwing te plaatsen bij de podcast. Een week later kreeg Taryn een mail van Enahm Hof, zoon van Wim en directeur van Innerfire, het bedrijf van de Iceman. Hij condoleerde haar en zei het te betreuren dat een WHM'er (Wim Hof Methode) was overleden 'strijdend voor de goede zaak'. Maar, voegde hij eraan toe: mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid. "We waarschuwen altijd voor gevaren, meer kunnen we niet doen."

Krankzinnig
De zin over de 'goede zaak' schiet Taryn in het verkeerde keelgat. "Je adem inhouden is niet 'strijden voor de goede zaak', maar een absurde en gevaarlijke oefening waardoor je kunt sterven, zoals mijn broer heeft bewezen." Hierop verbreekt Enahm Hof, die de aantijging krankzinnig noemt, het contact.

Dat kritiek op de Wim Hofmethode gesmoord wordt, is niet nieuw. Op 10 juli 2015 stierf de 34-jarige man van de Canadese Shumaila Azeem in een zwembad in Saoedi-Arabië. Twee maanden eerder had hij een cursus gevolgd bij Wim Hof. Shumaila plaatste een bericht op de Facebookpagina van de Wim Hofmethode, gericht aan al zijn volgers. 'Speel alsjeblief geen spelletjes met je lichaam, niet iedereen is Wim Hof. Ik wil jullie waarschuwen: doe het niet.' Het bericht werd verwijderd: het zou volgens de organisatie angst zaaien bij cursisten.

Geldmachine
Enahm Hof begrijpt dat de nabestaanden boos zijn. "Die sterfgevallen gaan mij ook aan het hart. Ik voel me verantwoordelijk, maar niet schuldig," zegt hij. Hij zegt dat Innerfire altijd waarschuwt voor de risico's.

Mensen waarschuwen, dat is ook wat de vriend van de overleden Johan wil. "Er zijn duizenden mensen met deze oefeningen bezig," zegt hij. "Innerfire is een geldmachine: een cursus van een halve dag kost 160 euro, daar komen honderden mensen op af. Hof geeft ook trainingen aan bedrijven, waarbij iedereen aan het einde in een bad met ijs gaat zitten. Ik wil dat die mensen weten wat de risico's zijn als ze zelf gaan trainen, want Wim Hof vertelt dat niet."

Coma
Enahm Hof ontkent dit. "Bij elke uiting van onze kant wordt gewezen op de risico's, zowel bij workshops als online." Dit gebeurt volgens hem al sinds vier jaar geleden iemand in coma belandde. Maar onderzoek toont aan dat in oktober 2015 de waarschuwingen nog niet op de Innerfiresite te zien zijn.

Inmiddels staat op de pagina waar de ademhalingsoefeningen worden uitgelegd dikgedrukt en onderstreept: 'Doe de oefening nooit op een plek waarbij flauwvallen gevaarlijk kan zijn. Dus nooit voor of tijdens duiken, autorijden, zwemmen, in bad, etc. en altijd op een plek met zachte ondergrond.'

Dat mensen het inhouden van de adem onder water uitproberen, kan Enahm Hof zich voorstellen. "Mijn vader duikt overal onder het ijs, dus dat mensen dat na willen doen, snap ik. Maar wij doen er alles aan om het te voorkomen. Je moet de oefeningen ook niet in het verkeer doen, of onder de douche." Een andere medewerker van Innerfire: "Je gaat toch ook geen yogaposes in de dakgoot doen?"

Wim Hofmethode

Wim Hof (57), alias de Iceman, is houder van meer dan twintig wereldrecords. Zo zat hij een uur en vijftig minuten tot zijn kin in een bak met ijs, beklom hij in zijn zwembroek de Mount Everest tot 7400 meter, rende een marathon in de woestijn in Namibië zonder te drinken en zwom vijftig meter onder poolijs. Het maakte Hof wereldberoemd en bracht hem onder meer in de show van Oprah Winfrey.

'Niet alleen Wim Hof kan dit, jij kan dit ook door aan de slag te gaan met de Wim Hof Methode (WHM),' staat op de website van Innerfire, het bedrijf van Hof. Dat organiseert onder meer workshops. Kosten: 179 euro als Wim Hof de cursus geeft en 89 euro met een andere instructeur. Zaterdag 21 juni is in Duivendrecht een workshop onder leiding van Hof. Er is plaats voor 500 cursisten.

De WHM begint met ademhalingsoefeningen. Door volgens een vast ritme gecontroleerd in- en uit te ademen daalt het CO2-gehalte in het bloed van de proefpersonen en stijgt het zuurstofgehalte, vergelijkbaar met hyperventilatie. Daarna wordt een tijd niet geademd (retentie). Door training en meditatietechnieken wordt deze periode opgerekt.

In 2014 constateerden onderzoekers van de Radboud Universiteit dat tien proefpersonen door de WHM beter bestand bleken tegen een ingespoten bacterie dan mensen uit de controlegroep. Het bewees dat het mogelijk was het immuunsysteem en het autonome zenuwstelsel te trainen.

Shallow Water Blackout

Verdrinken in ondiep water als gevolg van een gebrek aan zuurstof in de hersenen, dat is in het kort een shallow water blackout. Een kort moment van bewustzijnsverlies kan fatale gevolgen hebben, doordat bij inademen de longen vol met water lopen. Olympisch zwemkampioen Michael Phelps is een van de ambassadeurs van Shallow Water Blackout Prevention, een organisatie die mensen bewust wil maken van de gevaren van ademhalingsspelletjes in zwembaden. Het grootste gevaar voor verdrinking zijn volgens de organisatie opeenvolgende lange series van het inhouden van de adem, waarbij bedoeld of onbedoeld hyperventilatie optreedt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.