Plus

Wijk aan Zee: van de grafietregen in de convertorslakdrup

Pas na de bouw van een grote hal door Tata Steel zijn de grafietregens boven Wijk aan Zee over anderhalf jaar definitief verleden tijd. Dat stelt het kustdorp niet gerust, zo bleek woensdag op een informatieavond.

Wat Tata Steel uitstoot, daalt neer op Wijk aan Zee Beeld Jean-Pierre Jans

Altijd kerst in Wijk aan Zee. Op protestborden hebben de dorpelingen maar een grapje gemaakt van het glinsterende stof dat sinds de zomer uit de hemel komt en van tijd tot tijd hele autoruiten met een zwarte en toch glimmende waas bedekt. En met Sinterklaas? Dan komt glinsterpiet.

Een informatiebijeenkomst in de volgepakte sporthal annex dorpshuis moest Wijk aan Zee woensdagavond geruststellen. Maar wie er ook aan het woord kwam - de burgemeester, de gedeputeerde, het RIVM, de GGD - de bezorgdheid werd er alleen maar groter op.

Het gaat nu om 'grofstof', volgens de GGD. Daarom is er geen acuut gevaar. Ja, als je het keer op keer 'opeet', dan misschien. Anders dan fijnstof dringt grafiet niet diep door tot de luchtwegen, wat het gezondheids­risico aanmerkelijk kleiner maakt.

Maar meteen wordt vanuit de zaal opgemerkt dat de praktijk anders was. Op een van die dagen dat veel grafiet neerdaalde over Wijk aan Zee was Willem Verhoog bezig met het bouwen van een nieuw dak. Daar is hij toen toch maar mee gestopt, vertelt hij. "Neemt u van mij aan dat je die deeltjes wel kunt inademen."

Over anderhalf jaar
En wat zit er precies in het stof? Uit monsters blijkt: grafiet, maar ook ijzer, calcium en nog een zwik elementen met onheilspellende namen. "We weten wat erin zit, maar wat dat betekent voor de gezondheid kan ik u niet zeggen," zegt de GGD. Het RIVM moet nog beginnen aan een onderzoek.

Van fijnstof zijn de risico's wel bekend, weten ze te melden, maar het is dan weer niet bekend of de grafiet­regen gepaard gaat met meer fijnstof. Duidelijk is hoe dan ook dat gezondheidsschade door fijnstof vooral optreedt op de lange termijn. Van achteruit de zaal wordt gegromd: "Tata zit hier ook pas honderd jaar."

Tata Steel gaat door het stof, een woordspeling die in de sporthal ook wordt opgemerkt. "Dit heb ik in 28 jaar niet meegemaakt," zegt Hans van den Berg. Hij belooft beterschap. Bij Harsco, het bedrijf op het Tataterrein dat de bron is van het grafiet, wordt in anderhalf jaar een grote hal gebouwd waarmee het grafietstof voortaan binnenblijft.

Tandeloze tijger
Op korte termijn gaat Tata Steel duurdere grondstoffen gebruiken met de bedoeling dat de ontzwaveling van vloeibaar ruwijzer weer zo loopt als voor de zomer, toen er geen grafietregens waren. Verder laat Tata de ruw­ijzerpannen langer afkoelen. Ook daardoor zou bij de verwerking van de ontzwavelingsslak door Harsco minder stof vrij moeten komen.

Pas met de nieuwe hal zijn de regens van grafietstof echt verleden tijd. Zo heeft Tata Steel vier jaar geleden ook de 'slobslak' getemd, een kleverige stofregen die toen in Wijk aan Zee de auto's bevuilde. Maar Tata ziet de ­volgende stofoverlast al weer opdoemen: de convertorslak.

Van vandaag op morgen is het probleem niet opgelost, zegt ook burgemeester Martijn Smit. "Het moet afgelopen zijn is een oplossing die nu even niet voor handen is."

Vooral gedeputeerde Adnan Tekin krijgt veel kritiek. "Dit komt niet uit de lucht vallen voor ons. We zitten er bovenop," verdedigt hij zich in ook al niet al te handig gekozen woorden. "De productie is omlaaggeschroefd. Dat merkt Tata zeker wel."

Veel banen
Harsco wordt bestookt met dwangsommen en die worden voor het eerst ook bekendgemaakt, zegt Tekin. Ook komen er ultrafijnstofmetingen.

In Wijk aan Zee maakt het weinig indruk. Tekin wordt een tandeloze tijger genoemd. De milieuvergunning van Tata Steel blijft ongemoeid. "Die boetes die u geeft, zijn een schijntje vergeleken met de winst van Tata," zegt Saskia Dommisse.

De hoogovens brengen traditioneel veel banen mee voor de regio, maar dat argument gaat steeds minder op. "De werkgelegenheid wordt snel minder," zegt Doede Zoete. "En de winst gaat naar India."

Dorpsgenoot Verhoog ziet wel één winstpunt: het probleem fijnstof is op de kaart gezet. En het dorp is verenigd: ook het deel dat blij was met de werkgelegenheid en dus bereid enig ongemak voor lief te nemen, doet nu mee. "Nu is het niet meer alleen links. De plakstof en de glitterstof kwamen ook op de dikke BMW's terecht."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden