Plus

Wietlucht of malende kaken? Speeksel inleveren

De politie controleert automobilisten sinds deze zomer ook op drugs, maar het duurt nog even voor elke agent de speekseltest kan uitvoeren. Critici wijzen erop dat mensen die adhd-medicatie gebruiken ten onrechte positief kunnen testen.

De politie controleert nu op drank én drugs, zoals xtc, cocaïne en wiet Beeld Dingena Mol

Zo lang blijven de verschillende soorten drugs zichtbaar in het speeksel:

Beeld Team Alert/JV

Reportage: meekijken met de speekseltesten door de politie

Hij oogt relaxed. Dat is misschien het voordeel als je met te veel cannabis in je lijf staande wordt gehouden door de politie, maar verder zijn er voor de bestuurder van de witte Volkswagen Golf louter nadelen. De jongeman moet z'n auto laten staan en mee naar bureau voor een bloedonderzoek. Als ook dat uitwijst dat hij heeft geblowd, krijgt hij van het Openbaar Ministerie te horen hoe hoog de boete is, en of hij z'n rijbewijs (tijdelijk) kwijtraakt.

"Het kwam door de wietlucht in de auto," zegt agent Bastiaan Ramp, die besloot de nieuwe speekseltest uit te voeren bij de verdachte automobilist. Tijdens een grootscheepse verkeerscontrole zaterdagavond op de Amsterdamseweg in Amersfoort, pal naast het dancefestival Into the Woods, ondergaat iedereen die het fuik inrijdt standaard een blaastest op alcohol. Als agenten tijdens het minuutje dat die procedure in beslag neemt echter vermoeden dat er drugs in het spel zijn, kunnen ze ook een speekseltest uitvoeren.

Kamervragen
Zo'n speekseltest duurt iets langer dan een blaastest (tien minuten) en is ook duurder (tien euro versus 'een paar dubbeltjes'). Met een buisje wordt spuug van de binnenkant van de wang afgenomen, waarna blijkt of de automobilist positief test op onder meer cocaïne, cannabis, xtc, opiaten of amfetamine.

"Malende kaken, verwijde pupillen en afwijkend gedrag, daar selecteren we onder meer op," zegt Egbert-Jan van Hasselt, Landelijk projectmanager Infrastructuur van de politie. "En een agent volgt z'n intuïtie."

Er is ook kritiek op de speekseltest. Want waterdicht is de detectiemethode niet, zegt Vera Bergkamp, Kamerlid van D66. "Het is een goed initiatief, maar mensen die op doktersrecept adhd-medicatie als Ritalin en Concerta gebruiken, kunnen ook als drugsgebruiker uit de test komen."

De werkzame stof in adhd-middelen wordt geïnterpreteerd als drugs, terwijl gebruikers van die middelen volgens artsen en apothekers gewoon mogen autorijden. Bergkamp heeft er half augustus Kamervragen over gesteld aan de minister Edith Schippers (Volksgezondheid) en Stef Blok (Veiligheid en Justitie), maar ze wacht nog op antwoord.

Uit het systeem
Ook bij cannabis is er onduidelijkheid, zegt Jellinekvoorlichter Floor van Bakkum. "Mensen blijken soms positief te testen, terwijl ze hun laatste joint een week daarvoor rookten. Het negatieve effect van cannabis op de rijvaardigheid is zeven dagen na het blowen bijna altijd uit het systeem."

Die onduidelijkheid is inderdaad een probleem, beaamt Van Hasselt van de politie. Een echte oplossing is er nog niet. "Als mensen positief testen op drugs, maar van de dokter adhd-pillen moeten nemen, zetten we dat in ons proces-verbaal. Vervolgens is het aan het OM om er een beslissing over te nemen."

Een woordvoerder van het OM in Amsterdam kan zich niet heugen dat een adhd'er ten onrechte werd aangezien voor een drugsgebruikende automobilist. "Dat is binnen het OM geen groot thema. Mocht het gebeuren, dan ligt het voor de hand dat de verdachte drugsmisbruiker een doktersrecept overhandigt, waarmee de onduidelijkheid uit de wereld is."

Cocaïneachtig
Op de Amsterdamseweg in Amersfoort hebben de dienstdoende agenten wel iets anders aan hun hoofd dan de interpretatie van speekseltesten. Ze moeten eerst de procedure eens goed onder de knie krijgen.

Een jongeman in een zwarte Mazda profiteert mogelijk van de nieuwigheid. Agent Bastiaan Ramp is met de blowende automobilist naar het politiekantoor voor het bloedonderzoek. Ramp is de enige die de test kan uitvoeren.

Een collega van Ramp kan bij de Mazda-bestuurder geen alcohol vinden, maar de man en de bijrijder gedragen zich wat verdacht. Beetje nerveus, beetje opgefokt, beetje cocaïneachtig. Om te kijken of hun pupillen groot blijven in het licht, knipt de agent zijn zaklamp een paar keer aan in het donker. Het blijft verdacht, maar de twee mogen door.

Verkeersdoden

De Stichting Wetenschappelijk ­Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) schat het jaarlijkse aantal verkeersdoden als gevolg van alcohol op 120. Unity, een vrijwilligersorganisatie van Jellinek, schat het aantal verkeersdoden als gevolg van drugs op 80. Voor het einde van 2018 moeten alle 25.000 agenten de speekseltest kunnen uitvoeren. Dat gaat via een systeem van 350 opleiders, die het korps stapje voor stapje wegwijs maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden