Plus

Wie zorgt voor de zorg?

De zorg in de stad loopt steeds verder vast vanwege een tekort aan verpleegkundigen. Bij zorgverlener Amstelring zoeken ze extra handen en oren in de huiskamer en de keuken. Deel 5 in een serie over krapte op de arbeidsmarkt.

In Amsterdam kunnen verpleegkundigen vaak niet wonen. Dat doen ze elders, en ook daar liggen de banen voor het oprapen. Beeld Yoko Heiligers

Het cv van Jan-Tjerk Visser (58) mag met recht een waslijst heten. De telg uit een Fries ondernemersgezin praat met evenveel enthousiasme over zijn baan bij een vlaggenfabrikant als over zijn werk bij de leden- en publiekservice van de Vara.

Hij werkte bij een stempelfabriek, hij verkocht winkelinterieurs en designlampen, hij was in dienst bij een lijstenmakerij, werkte in de thuiszorg en richtte huizen in.

Maar nu, na al deze omzwervingen, kan Visser zeggen dat hij zijn plek heeft gevonden.

Hij is, wat met een lelijke term heet, 'medewerker Welzijn en Wonen'. Je kan hem ook Tjerk de kok noemen, of Tjerk het luisterend oor, Tjerk de man die wc-papier, beschuit en vanillevla inkoopt. "Ik heet Jan-Tjerk, maar dat is wat lang. Omdat hier al een Jan werkt, zeg ik tegen iedereen: noem me maar Tjerk."

Hij werkt in de ZorgHerberg Oostpoort van Amstelring, waar mensen verblijven als ze kortstondig niet thuis kunnen wonen, bijvoorbeeld omdat ze na een heupoperatie moeten aansterken. Een deel van deze vijfde verdieping is een hospice, voor mensen die stervende zijn.

Samen met 'twee schatten van collega's' is Visser verantwoordelijk voor de maaltijden, de gezelligheid in de woonkamer en activiteiten.

Hoge huizenprijzen
Visser staat in de keuken. Hij tilt de deksel van de pan: "Indiase kerriesoep, met balletjes. Vanochtend gemaakt." Hij legt de deksel terug en laat de inhoud van het kleine pannetje ernaast zien. "En hier de vegetarische variant."

Op een krijtbord staat de rest van het menu: Thaise curry en frambozenpudding toe. "Allemaal vers. Als ik het straks opwarm gaan al die heerlijke geuren over de afdeling."

In de woonkamer is het nog rustig. Een vrouw met een haarband zit over haar sudoku gebogen. Een andere vrouw rolt haar elektrische rolstoel naar een legpuzzel.

Net als andere zorginstellingen kampt Amstelring met een personeelstekort.

In het hele land wordt het tekort aan verpleegkundigen gevoeld, maar in Amsterdam lijkt het probleem nijpender, omdat veel verpleegkundigen vanwege de hoge huizenprijzen gedwongen worden buiten de stad te wonen. Werk genoeg, dus zij kunnen ook kiezen voor een baan dichtbij huis zonder lange reistijden of hoge parkeertarieven.

Zijinstromers
Ambulance Amsterdam ziet dan ook net zoveel gespecialiseerde verpleegkundigen vertrekken als dat er, na verwoede werving, binnen­komen. Op een formatie van circa 250 verpleegkundigen staan structureel 25 tot 30 vacatures open.

De intensive care van het VUmc moest sluiten, omdat er te weinig gespecialiseerd verpleegkundig personeel is. Huisartsenposten Amsterdam sluit deze zomer in de nachtelijke uren de post bij OLVG West - ook weer vanwege een tekort aan personeel.

85%
Van de verplegers heeft 85 procent er elke dag last van dat er te weinig personeel is.

65%
Bij het verplegend personeel draait 65 procent extra diensten.

Behalve dat er getrokken wordt aan verpleegkundigen - Cordaan haalt ze zelfs uit Spanje en Italië - zijn er ook tal van initiatieven om zij­instromers de zorg in te trekken. Niet direct als gespecialiseerde kracht, maar als ondersteuning.

Dit kabinet wil binnen vier jaar 30.000 studenten, zijinstromers en herintreders laten kiezen voor een baan in de zorg en heeft daar 347 miljoen euro voor uitgetrokken.

Jan-Tjerk Visser is er alvast één. Amstelring heeft, met het streven 'meer handen aan het bed' te krijgen, dit jaar nog 51 anderen aangenomen, zegt projectleider van dit initiatief Helena Schuengel.

Dat was jarenlang ondenkbaar, alleen al omdat het onbetaalbaar was. Maar nu er geld is uitgetrokken om de tekorten in de ouderenzorg aan te pakken, was er ook een potje om dit initiatief te betalen.

Cursus hygiëne
Op de afdeling van Visser werken daarnaast veel vrijwilligers, maar Schuengel legt uit dat je 'vrijwilligers niet kan inroosteren'.

"Met een medewerker Welzijn en Wonen kan dat wel. Dat is niet het enige. Wij hopen dat we deze mensen aan ons kunnen binden en dat ze vanuit deze functie eventueel doorstromen. Ze kunnen bijvoorbeeld een opleiding tot verzorgende doen. Ook naar verzorgenden is veel vraag."

De instromers in dit project zijn vrijwel allemaal mensen die geen achtergrond in de zorg hebben. "Al zien we wel mantelzorgers." De kandidaten komen onder meer via het UWV. Iedereen is getest op empathie en zorgzaamheid. Grofweg de helft is daarbij afgevallen. De 52 die overbleven hebben een cursus van 8 dagen gevolgd.

64%
Van de verplegers vindt 64 procent dat het personeels- tekort invloed heeft op de kwaliteit van hun eigen werk.

51%
Verplegend personeel werkt in 51 procent van de gevallen in een onvolledig team.

De cijfers komen uit een onderzoek van de Beroepsvereniging Verzorgenden Verpleegkundigen (V&VN) onder 17.000 verpleegkundigen en verzorgenden.

"Bijvoorbeeld over hygiëne," zegt Visser. "Vlees dat je uit de vriezer haalt, leg je in de koelkast op het laagste schap, zodat het vocht niet op ander eten lekt. En voedsel mag je nooit twee keer opwarmen." Maar de cursus gaat ook over bijvoorbeeld slikproblemen en hoe je met het verdriet van mantelzorgers omgaat.

De komst van Visser en zijn collega's geven verlichting voor de verpleegkundigen in de locaties van Amstelring, zegt Schuengel.

"Als het tijdens een overdracht onrustig wordt op een afdeling, bijvoorbeeld als een bewoner de stem verheft en de ander op tafel begint te tikken, dan kunnen andere medewerkers de bewoners aandacht geven. Dat geeft meer rust in huis." In september komt de volgende groep zijinstromers erbij, nog eens tien.

Visser blijft: "Dit werk geeft verdieping in het leven. Het is altijd bijzonder als je nieuwe mensen leert kennen, maar dat is helemaal zo als diegene niet meer lang te leven heeft. Het zijn waardevolle gesprekken, niet alleen met de bewoner, maar ook met de familie. Je bent hier kok, maatschappelijk werker en dominee. Ja, dit is mijn plek."

Lees ook:
- Als kind droomde hij er al van om bovenin de cabine te zitten
- Oplossing tekort personeel techindustrie: nieuw ontslagrecht
- Gezocht: leraren. 'Waar kan ik met mijn bloed tekenen?'
- Hoe vullen we het personeelstekort op?

Vacature

Gezocht
Binnen vier jaar: 125.000 nieuwe werknemers in de zorg. In de sector zorg en welzijn werken bijna 1,2 miljoen mensen. Als er niet wordt ingegrepen, hebben instellingen over vier jaar gemiddeld een personeelstekort van 10 procent.

Benodigd
Vooral aan gespecialiseerde verpleegkundigen is een groot tekort: wijkverpleegkundigen, ambulancebroeders, IC-verpleegkundigen. Ook voor verzorgenden is werk. De nood is zo hoog dat ook mensen die hele­maal geen ervaring in de zorg hebben, worden geworven voor een baan.

We bieden
Voor verpleegkundigen tussen de 2200 en 3400 euro bruto per maand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden