Plus

Wie zijn die oplichters die zonder scrupules mensen digitaal bedriegen?

Oplichters maken op internet miljoenen buit. Technische snufjes zijn niet nodig, mooie praatjes wel. 'Dit zijn vrij gewetenloze jongens.'

null Beeld Rein Janssen
Beeld Rein Janssen

Het was niet zomaar tweeduizend euro die de Amsterdamse Karin van der Lem vorige week overmaakte. Het was het geld van haar tienerzoon en zijn negen vrienden, die met bijbaantjes genoeg geld bijeen hadden gespaard voor een eerste vakantie zonder ouders naar Praag.

Van der Lem vond via Airbnb een appartement voor de vriendengroep van haar zoon. Een villa, op loopafstand van de discotheken. Met een pooltafel en graffitikunst aan de muren.

Na prettig mailcontact met een vrouw die zich Andrea noemde ('geen zorgen, het huis is voor jullie gereserveerd!'), kwam de factuur. Klein detail: met creditcard kon niet worden betaald, maar directe overschrijving was geen probleem.

Verraderlijk
Van der Lem rook geen onraad en betaalde bijna tweeduizend euro. 'De jongens, de schatten, hebben er erg veel zin in, vooral in de pooltafel,' mailde ze nog naar Andrea.

Na de betaling hoorde ze niets meer. Airbnb was niet van de transactie op de hoogte, omdat direct aan de verhuurder was betaald. Van der Lem: "Toen bleek hetzelfde appartement ook op Ibiza en in Amsterdam te huur te staan. Het adres in Praag bestond wel, maar het appartement niet." Met Andrea kreeg Van der Lem geen contact meer. Het geld van de jongens was weg.

De ouders van de groep hebben besloten een nieuwe vakantie voor hun zoons te betalen, maar Van der Lem is nog steeds boos. "Ik heb twee nachten wakker gelegen. Ik heb toch twee universitaire studies gedaan, hoe kon ik hierin trappen? Maar dit was zo verraderlijk.

Huis-tuin-en-keukenoplichters
Oplichting op internet is het digitale equivalent van fietsendiefstal geworden: veel technische kennis is er niet voor nodig, de pakkans is laag en het gebeurt heel vaak. Zo'n 3600 Nederlanders meldden zich vorig jaar bij de Fraudehelpdesk met een verhaal over internetoplichting, met een verzamelde schade van 12,2 miljoen euro. De werkelijke kostenpost is veel hoger.

Wie zijn de mensen die zonder scrupules bedriegen? Ruwweg zijn er twee soorten oplichters en twee belangrijke methoden: de professionals die met nagemaakte webshops klanten om de tuin leiden en de huis-tuin-en-keukenoplichters die via Marktplaats spullen verkopen, maar nooit leveren.

Die laatste groep wordt meestal gekenmerkt door enig amateurisme: een groot crimineel vernuft is niet nodig. Volgens forensisch psycholoog Frans Koenraadt, die oplichters behandelt, zijn de daders sociaal wel zeer behendig. "Het vraagt vaardigheid en intelligentie om in de leefwereld van het slachtoffer te infiltreren. Voor een deel is het een spel: het geeft de oplichters spanning om hun slachtoffer zo te manipuleren dat die hun gelooft."

Maar niet alleen de ander wordt belazerd, constateert Koenraadt. "Zelfbedrog speelt een rol. Deze mensen kunnen online een andere identiteit aannemen en uitwerken. Daarin is de fantasie grenzeloos."

Nepwebshops
De daders tonen zelden spijt en het recidiverisico is hoog. "Vaak gaat het meer om spijt dat ze zichzelf in het gevang hebben gemanoeuvreerd." Spijt hebben ook de professionele oplichters niet. Ze sturen fraude-expert Bas Ketelaars nog wel eens een foto, zegt hij. "Van een tafel met geld en daar houden ze dan een foto van mijn gezicht bij. Vinden ze leuk."

Ketelaars kent 'de jongens' en zij kennen hem,. Met zijn meldpunt Opgelet op Internet speurt hij naar nieuwe trucs van oplichters, zodat hij consumenten kan waarschuwen.

Gewetenloos
Die professionals verdienen veel geld met het oprichten van nepwebshops die erg lijken op de webwinkels van ketens als Mediamarkt en BCC. Klanten rekenen argeloos dure elektronische producten af, die ze nooit ontvangen. "Dit zijn hele jonge gasten, soms net zestien.

Er zijn meerdere groepen actief in Nederland, die bovendien van elkaar leren. De servers staan in het buitenland. Voor het gebruik van bankrekeningen ronselen ze mensen bij de daklozenopvang of bij centra voor verstandelijk gehandicapten."

Ze spelen in op de behoefte van consumenten: rond sinterklaas en Kerstmis bieden professionele oplichters speelgoed aan dat bij Bart Smit is uitverkocht, zegt Ketelaars. "Dit zijn vrij gewetenloze jongens. Soms vertellen we hun dat ze het laatste geld van slachtoffers hebben afgetroggeld. Dat interesseert ze niets. Dan zeggen ze: laat het duur lesgeld zijn."

'Airbnb was niet van de transactie op de hoogte, omdat direct aan de verhuurder was betaald' Beeld anp
'Airbnb was niet van de transactie op de hoogte, omdat direct aan de verhuurder was betaald'Beeld anp

Opdracht van 'de baas'

Het slaagt zelden, maar als het lukt worden forse bedragen buitgemaakt. Vorige week wisten oplichters een half miljoen euro los te krijgen via de zogenoemde ceo-fraude, zo meldt de Landelijke Eenheid van de politie. De ceo-fraude, naar de Engelse term voor de directeur van een bedrijf, werkt zo: medewerkers op de financiële afdeling van een bedrijf krijgen een e-mail van hun baas, waarin hun opdracht wordt gegeven een forse betaling te voldoen.

In werkelijkheid wordt de mail verstuurd door oplichters, die een mailadres op naam van de directeur hebben gemaakt. Dit wordt door de bende bij vele tientallen bedrijven tegelijk geprobeerd. Meestal valt de misleiding op, maar een enkele keer wordt het geld overgemaakt. Tegen de tijd dat de fout wordt ontdekt, is de buit al weggesluisd.

undefined

Hoe te voorkomen:

- Stuur nooit een kopie van uw legitimatiebewijs. Maak ook nooit een klein geldbedrag over 'ter controle'. Zo wordt op uw naam een rekening geopend.

- Check de gegevens van de verkoper op politie.nl.

- Google de naam van de andere partij, evenals diens telefoonnummer, adres en bankrekeningnummer. Zo ziet u of meldingen zijn gedaan over uw handelspartner.

- Volg uw gezond verstand. Lijkt het te mooi om waar te zijn? Dan is het dat waarschijnlijk ook.

- Google de tekst van de advertentie, vooral bij vakantiehuizen. Soms staat hetzelfde huis over de hele wereld te huur.

- Wijk niet af van de standaard betaalwijze van websites als Airbnb. Er is een reden dat betalingen via die site verlopen: u kunt niet worden opgelicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden