Plus

Wie zijn de mensen die ons de boekenwinkel in kunnen lokken?

Geen boekwinkel kan zonder boekverkopers. Deskundigen met een grote liefde voor het boek. Wie zijn ze en hoe werken ze? Wat raden ze aan? Vier portretten van Amsterdamse boekverkopers.

Boekhandel Scheltema toen de winkel nog aan het Koningsplein zat. Beeld Floris Lok
Boekhandel Scheltema toen de winkel nog aan het Koningsplein zat.Beeld Floris Lok

"Ik heb redelijk veel contact met auteurs en ik organiseer evenementen in de winkel. In december ging de nieuwe Star Warsfilm uit en toen organiseerden we een Star Warsdag: mensen in stormtrooperpakken die ook met klanten op de foto gingen, twee acteurs speelden scènes uit de boekenserie Shakespeare's Star Wars na. Dan geef je de klant ook iets om naar de winkel te komen, in plaats van dat ze boeken online bestellen.

En pas hadden we young adult-schrijfster Marieke Nijkamp voor een signeersessie en een openbaar interview. Zij schreef haar debuut over een school shooting meteen in het Engels en dat werd ook uitgegeven. En als ze ook nog een handtekening van de auteur kunnen krijgen...

Obscure titels
Dit is nodig in deze tijd. Hopen dat ze daarna nog wat rondstruinen in de winkel en misschien andere boeken kopen. Wij bieden meer dan een AKO; waarom zou je daarheen gaan als je ook online kunt bestellen?

We hebben een vaste klant die al bijna dertig jaar bij ons koopt. Die stuurt lijsten met fantasytitels die wij dan gaan zoeken en bestellen. Wij weten obscure titels en series dan toch nog boven water te krijgen, waar de klant dat op internet niet lukt. Dat is leuk.

Blinde boeken
Voor nieuwe titels stel ik elke zondag een vraag aan een aantal bookbloggers. Daar zitten vaak goede titels tussen die ik dan in de winkel kan aanbieden.

En we hebben natuurlijk ons plankje 'blinde boeken', voor hen die graag af en toe iets nieuws proberen. Try a blind date with a book. De klant ziet niet om welk boek het gaat, ik plak er alleen steekwoorden op als 'Science-Fiction & Fantasy', 'Nazi X-men', 'British Warlocks', en 'Well, That Escalated Quickly...'

Die boeken lopen als een tierelier. En er is nog nooit iemand teruggekomen die teleurgesteld was."

Tiemen Zwaan Beeld Maarten Schröder
Tiemen ZwaanBeeld Maarten Schröder

Naam: Tiemen Zwaan, 33, American Book Centre
Verkoopt: scifi & fantasy
Opleiding: bachelor en master politicologie aan de UvA
Werkzaam in de winkel: sinds 2008
Welk boek moeten we lezen? The traitor Baru Cormorant van Seth Dickinson. Meesterlijk geschreven geopolitiek fantasy-epos.

Contact
'Wat zo leuk is aan het verkopen van boeken? Het contact met de klant, ik houd ervan op de vloer te staan en wat mooi is aan de man te brengen. De uitdaging is een passend boek bij de klant te vinden, en dat die weer terugkomt met de vraag: 'Wat nu te lezen?'

Wat je daarvoor moet kunnen? Je moet een grote titelkennis hebben, veel lezen en vooral plezier hebben in het helpen van de klant. Daarnaast moet je kritisch zijn in het beoordelen wat aan te raden. En goed luisteren naar de klant. Dat betekent dat ze niet altijd met een boek dat jij goed vindt naar huis gaan.

Mensenkennis
Stap ik op een klant af? Ik wel. Ik kan het ook wel inschatten of ze het leuk vinden of niet. Die mensenkennis bouw je op. En nee, er is geen recept voor het verkopen van een boek. Ik vraag naar hun voorkeur. Naar het laatste boek dat ze lazen en dat ze heel mooi vonden... Dan weet ik meestal wel of ik iets moeilijks of iets makkelijkere literatuur kan aanbevelen; kauwen of slikken.

Wat ik zelf aanraad? Speeldrift van Juli Zeh, de verhalen van Lucia Berlin, Jón Kalman Stefánsson. Of iets met humor: De gebroeders Sisters van Patrick deWitt, iets van Anton Valens. Als ze iets historisch willen raad ik een boek van Joseph Roth aan.

Associatie
Laatst was er een dame die begon over Flannery O'Connor. Maar niets was nog in het Nederlands verkrijgbaar. Ik had net de oprichters van uitgeverij Bananafish aan tafel gehad en kon haar vertellen dat de vertaling van Wise blood binnenkort uitkomt. Mooi nieuws natuurlijk en ik moest na haar verhaal over Wise blood denken aan Satanstango van Krasznahorkai. Zo, via associatie, geef je de klant toch weer een optie.

Heel soms gebeurt het dat iemand zomaar binnen stapt met de zin: 'Ik zoek een boek.' Die waren even de weg kwijt, hebben een half jaar niet gelezen, of een aantal boeken al na tien bladzijden weggelegd. Dan moet ik ze activeren, bij de hand nemen. Ik stuur tot op zekere hoogte, want ik wil wel dat ze weer terugkomen in de winkel. Anders ben je geen goed visitekaartje."

Maartje Kroonen Beeld Maarten Schröder
Maartje KroonenBeeld Maarten Schröder

Naam: Maartje Kroonen (33), Athenaeum boekhandel
Verkoopt: Nederlandse en vertaalde literatuur
Opleiding: literatuurwetenschap aan de Universiteit Utrecht
Werkzaam in de winkel: sinds 1 januari 2016
Welk boek móeten we lezen? Moussa of de Dood van een Arabier van Kamel Daoud. Uiterst actueel en kritisch, zet aan tot denken.

Sokken
"Ik werk, met een korte onderbreking van twee jaar, toen ik verkoopcoördinator bij De Bezige Bij was, ruim dertig jaar bij Scheltema. En nog steeds is het contact met de klant de reden dat het al dertig jaar leuk is. De klant een goed boek verkopen, je eigen enthousiasme voor bepaalde boeken aan de klant overbrengen. Dat moet je allemaal hebben, anders kun je net zo goed sokken gaan verkopen.

Wat er is veranderd in die dertig jaar? Door de opkomst van internet is iedereen beter geïnformeerd. De klant is veeleisender geworden, ze begrijpen soms niet dat een boek wel op de website staat, maar dat het in de winkel dan niet op voorraad is. En de klant kan ook dingen zelf uitzoeken, waardoor de servicegerichtheid van de verkoper er dan niet meer toe doet.

Leren
De persoonlijke aanbeveling lijkt weer belangrijker te worden. Klanten willen weer geleid worden. Maar ook de boekverkoper; door iets onder ogen te krijgen van een uitgever, of te horen wat een recensent goed vindt. Dat hoor ik graag. Dus ik praat regelmatig met uitgevers en recensenten.

Je kunt ook van klanten leren. Er is een echtpaar dat ik al mijn hele carrière hier bij Scheltema ken. Die vrouw zei kortgeleden tegen mij: 'Ik luister al mijn hele leven naar jou, maar nu moet je even naar mij luisteren. Je móet nu dat boek van Münninghoff lezen, De stamhouder.' Dat vond ik wel geestig.

Televisie
En televisie is belangrijk geworden. Als een boek op tv is geweest, komen de klanten als makke schapen naar de winkel. Van Dis vroeger. Stonden mensen op maandagochtend voor de winkel te wachten tot we opengingen om dan een boek van James Purdy te kopen. James Purdy. Weet jij nog wie dat was?"

Leon Verschoor Beeld Maarten Schröder
Leon VerschoorBeeld Maarten Schröder

Naam: Leon Verschoor, 53, Scheltema
Verkoopt
: koken, hobby, sport
Opleiding: rechten, Frederik Muller Academie; allebei niet afgerond
Werkzaam in de winkel: sinds 1987, met een stop van twee jaar
Welk boek moeten we lezen? Ter Voorbereiding op het Volgende Leven van Atticus Lish. Niet rooskleurig, maar er rest hoop.

Tröckener Kecks
'Nadat ik was gestopt als drummer van de Tröckener Kecks, heb ik een tijdje in een cd-winkel gewerkt. In de winkel staan vond ik erg leuk. Een vriendin werkte bij Pantheon als verkoopster en ging daar weg. Dit is echt iets voor jou, zei ze. Dus solliciteerde ik. Tijdens het gesprek ging het alleen maar over muziek. Aan het einde vroeg ik of ik aangenomen was. Zei eigenaar Dolf Pereboom: 'Als Annett zegt dat het goed is...'

Nu werk ik alweer zestien jaar hier. Er is niets leuker dan in de winkel over boeken te praten. En je krijgt bijna geen chagrijnige mensen binnen. Ze komen hier voor hun plezier. En nee, ik stap niet meteen op klanten af, we maken er hier nogal een punt van mensen hun eigen gang te laten gaan.
We werpen niet graag drempels op voor boeken. Klanten zeggen weleens: 'Hoe kun je nou Kluun verkopen?' Meestal bleken ze het dan niet gelezen te hebben. Ik vond het een aangrijpend boek.

DWDD-sticker
Of ze vragen of ik die De wereld draait door-sticker van het boek kan peuteren, omdat ze het een oppervlakkig programma vinden. Terwijl DWDD juist heel veel doet voor het boek, net als Wim Brands met zijn VPRO Boeken. Simpele formule, prima programma. Klanten reageren daar weer op. Dat soort gesprekken maakt het werken hier extra leuk.

We hebben veel trouwe Nieuwmarktklanten die gehecht zijn aan hun eigen buurtje, die denken: bij Bol.com bestellen? Nee, we gaan naar Pantheon. Ze steunen de winkel. Dat is belangrijk, want om een leuke winkelstraat te behouden moet je wel naar die winkels gaan.

Winkeldieven
Onze winkel wordt gewaardeerd. Ook door winkeldieven. Laatst betrapten we er een, politie erbij. 'Hij komt hier vaker,' zei ik. 'Ja, jullie hebben ook een leuke winkel,' zei hij. Een enigszins dubieus compliment."

Dit is deel 2 van serie de Boekenstad. De eerste aflevering 'Boeken met je voelen, ruiken, proeven' stond op 16 februari in de krant. Volgende aflevering: Het verdwijnende schrijverscafé.

Leo Kenter Beeld Maarten Schröder
Leo KenterBeeld Maarten Schröder

Naam: Leo Kenter, 57, Pantheon Boekhandel
Verkoopt: algemeen
Opleiding: studie Nederlands, boekhandelsopleiding van de KVB
Werkzaam in de winkel: sinds 2000
Welk boek moeten we lezen? Dijk van H.M. van den Brink en Career of Evil, de nieuwe Robert Galbraith (J.K. Rowling).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden