Plus

Wie was de vrouw die de UvA een Indisch kapitaal naliet?

De Universiteit van Amsterdam kreeg deze week zomaar vier miljoen euro in de schoot geworpen. De erfenis van een oud-student. 'Ze dacht: zo kan ik het geld in de volgende generatie investeren.'

Trudie Vervoort-JaarsmaBeeld Janine Prins

In de familie werd oma Julia Adolfs wel de Moszkowicz van Soerabaja genoemd. Of: advocaat van kwade zaken. Hoe ze zo rijk geworden was?

"Goede vraag," zegt haar kleindochter Janine Prins. "Ze verdedigde als strafpleiter de grootste criminelen van Java, en had veel Chinese cliënten. Het geld dat ze verdiende, heeft ze goed belegd in onroerend goed. Ze was een slimme zakenvrouw."

En hoe het verder zat? Geen idee. Grootmoeder was de eerste vrouwelijke advocaat van Nederlands-Indië, behoorde tot de notabelen van de stad, maar was niet onomstreden.

Prins: "Haar huis stond vol met Chinese vazen en andere dure geschenken. Ik heb nooit de tijd genomen om het goed uit te zoeken, maar er zit vast nog een spannend verhaal in."

Dochter Trudie Vervoort-Jaarsma, vorig jaar op 86-jarige leeftijd overleden, liet een groot deel van het bijeengesprokkelde familiekapitaal, zo'n vier miljoen euro, na aan het universiteitsfonds van de UvA, het grootste bedrag ooit door een particulier nagelaten aan een Nederlandse universiteit.

Waarom? "Waarom niet," zegt haar nicht Prins.

"Er waren geen kinderen meer om het aan te geven. En als je het schenkt aan familie in de tweede lijn moet je veertig procent belasting betalen. Dat is zonde. Ze heeft gedacht: op deze manier kan ik het geld in de volgende generatie investeren. Haar grootouders zijn immers ook welvarend geworden door hun hersens te gebruiken. Kennis is de grondstof van dit land."

Familie
De familie Jaarsma-Adolfs. Juristen­echtpaar op Java. Van grootvader Sytze Jaarsma, afkomstig uit een geslacht van Friese herenboeren, gaat in de familie het verhaal dat hij naar Nederlands-Indië vertrok nadat hij in Nederland iets te veel gokschulden had gemaakt.

Als jurist was hij meer het type studeerkamergeleerde. Het was vooral zijn vrouw Julia, van gemengd Nederlands en Indische afkomst en afgestudeerd aan de rechtenfaculteit in Leiden, die de show stal.

Vervoort-Jaarsma, de langstlevende van hun drie dochters, studeerde zelf in de jaren zestig psychologie aan de UvA. Dat ging overigens niet zomaar. Van haar ouders kreeg ze de keus: jurist worden, arts of ingenieur.

Psychologie, dat was een 'vuilnisbakkenstudie'. Nergens goed voor. Ze heeft het toch gedaan, maar niet dan nadat ze eerst netjes haar kandidaats in Indisch recht in Leiden had gehaald. Haar leven werd voor een groot deel beheerst door oorlog, zegt Prins.

Jappenkampen
Ze zat niet alleen 3,5 jaar gevangen in jappenkampen, meer nog ging ze gebukt onder de herinneringen aan de Bersiap, de onafhankelijkheidsoorlog die van Nederlands-Indië Indonesië maakte. Het ouderlijk huis in Soerabaja lag precies in de vuurlinie.

"De kogels zijn haar letterlijk om de oren gevlogen," zegt Prins. "Ik weet zeker dat ze heeft geleden aan een posttraumatische stressstoornis." Een oorlogstrauma in elk geval, dat volgens haar ook is overgeslagen op de volgende generatie.

"We hebben ons leven lang moeten horen dat wij er niet waren geweest als die bom niet op Hirosjima was gevallen. Dat laadt je op met een enorm schuldgevoel."

Het leven van Vervoort-Jaarsma: hard werken, goed presteren, niet omkijken. Tot haar 73ste werkte ze voor het Psychologisch Pedagogisch Instituut in Amsterdam.

"Ze was een beetje on-Nederlands," zegt Prins. "Niet van het egalitaire. Eigenlijk was ze best rechts, helaas. Ze vond die hele discussie over Zwarte Piet belachelijk. Vreemd voor iemand die vroeger als Indo werd uitgescholden voor dubbelebonnenvreter."

Er worden van het familiekapitaal nu twee fondsen opgericht: één vernoemd naar haar moeder Julia en één naar haar dochter Madeleine, die op 48-jarige leeftijd aan kanker overleed. Mensen die ze vereerde, aldus Prins.

Studenten en promovendi kunnen met het geld reizen of onderzoek doen - ook studenten die oorlogen zijn ontvlucht. "Maar wel een beetje zuinig aan," zegt Prins lachend. "Want zo was ze ook wel weer. Het geld mag niet in één keer worden opgemaakt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden