Column

'Wie gaat u herdenken op 4 mei?'

Theodor Holman Beeld Wolff

'Wie gaat u herdenken op 4 mei?" vroeg de redacteur van een programma.

"Theo van Gogh," zei ik.
"Aha... ja ja... Omdat hij vermoord is..."

Het antwoord stelde waarschijnlijk teleur.

"En wie gaat u nog meer herdenken?"

"Theo van Gogh," zei ik.

"Ja, en wie nog meer?"

"Nou, ik ga Theo van Gogh en Theo van Gogh herdenken, beiden verzetsstrijder, beiden vermoord. De één door een Duitser, de ander door een moslim. Beiden voor het vrije woord. Beiden moedig."

Het arme kind dacht dat ik haar in de maling aan het nemen was. Waarschijnlijk wist ze nauwelijks wie mijn vriend Theo van Gogh was. Ik vermoed dat ze acht jaar oud was toen die werd vermoord.

De oom naar wie Theo werd vernoemd - de broer dus van de vader van Theo - was zeker een held. Ik weet dat er momenteel iemand in Israël rondloopt die daar ook van overtuigd is.

Jonge Theo kon mooi over zijn oom vertellen, die hij dus nooit heeft gekend omdat die op 8 maart 1945 werd geëxecuteerd op Fusilladeplaats Rozenoord aan de Amsteldijk. (Samen met onder anderen Kees de Groot en Hans Schippers van Het Parool.)

"Het waren studenten, jonge intellectuelen, ze hielden van poëzie," zei de jonge Theo. Zijn oom had zendapparatuur gedistribueerd, werd gearresteerd bij een razzia, maar weer vrijgelaten omdat de Duitsers niet wisten wat hij deed.

Na zijn arrestatie ging hij door met het verzetswerk. Hij hielp Joden met onderduiken, hij zorgde voor voedselbonnen, hij hielp ondergedoken studenten, hij was in de weer met valse persoonsbewijzen, etc. etc.

Hij woonde toen aan de Weteringschans 137 te Amsterdam, waar ook onderduikers waren, en er was ook een pand van groot­vader aan de Herengracht 209, waar Het Parool zijn illegale activiteiten ontplooide. Jonge Theo hoorde deze verhalen van zijn grootvader en zijn vader ­Johan. Het verhaal is veel groter dan ik nu in honderd woorden vertel.

Een paar jaar geleden kreeg ik van Johan het Verzameld Werk van Slauerhoff. Dat was van verzetsheld Theo geweest.

Op Rozenoord is een verzetsmonument. Allemaal bankjes. Op een van die banken staat de naam 'Theo van Gogh'.

Ik ga vanavond daarheen of naar de Weteringschans. Ik denk dan aan een terzine van Slauerhoff van het sonnet ­Novalis:

'De doden rusten niet, ­gezweept tot feesten
Waarin zij ijdel trachten te ­bezwijmen
Tot redding uit de onduldbare geheimen.'

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden