Plus

Wie durft zich écht feminist te noemen?

Beroemdheden noemen zich publiekelijk feminist en de belangstelling onder jonge vrouwen voor het thema neemt toe. Maar jezelf met 'het F-woord' etiketteren? Misschien toch maar niet.

Van de vijfentwintig vrouwelijke werknemers bij Women Inc. antwoordden er slechts drie 'ja' op de vraag 'Ben je een feminist?'Beeld Lizette Schaap

'Feminist?" zei een Amsterdamse laatst, "daar heb ik niets mee. Dat woord, dat vingertje wijzen, en ik denk toch ook snel aan tuinbroeken." En dat terwijl zij zich wel inzet voor onder meer beter onderwijs voor vrouwen. Maar feminist? "Alsjeblieft niet."

Ook al leeft feminisme onder (jonge) vrouwen veel meer dan een paar jaar geleden, er lijkt nog veel schroom te zijn om het beestje - met 'the F-word'- bij zijn naam te noemen.

'Dan ben je een feminist'
Lena Dunham, schrijver-regisseur van en actrice in de serie Girls zei tegen Metro UK dat het één van haar grootste ergernissen is wanneer vrouwen zeggen dat ze geen feminist zijn. Alsof er nog een taboe op het woord rust. "Vind je dat vrouwen hetzelfde betaald moeten krijgen? Vind je dat ze het huis zouden mogen verlaten? Vind je dat vrouwen en mannen dezelfde rechten verdienen? Uitstekend, dan ben je een feminist."

Maar is het inderdaad zo simpel? Aan de idealen lijkt het niet te liggen. "Ik vind wel dat vrouwen meer zouden moeten opkomen voor hun eigen belangen en om bepaalde ongelijkheid kan ik echt boos worden. Maar alleen boos, maakt dat je een feminist?" vraagt student Paulien Makkinga (20) uit Dordrecht zich af. "In elk geval een beetje," denkt haar Bulgaarse vriendin Mila Yamakova (21).

Twijfel
Marij de Vries (32) uit Amsterdam, eigenaar van een rugzakkenbedrijf, twijfelt, maar noemt zichzelf - hoewel ze zich inzet voor werkgelegenheid voor Nepalese vrouwen - toch geen feminist. "Het is iets waar je voor strijdt en ook al draag ik mijn steentje bij, ik heb niet gevoel dat ik dát doe."

Ook Hester Martin (25), ambtenaar bij de gemeente Haarlemmermeer, vindt zichzelf geen feminist. "Ik vind dat zo overdreven klinken. Alsof je jezelf als vrouw boven mannen verheven voelt, terwijl je als man en vrouw gelijk zou moeten zijn. Iets wat in Nederland, vind ik, wel zo is. Ook kan het een beetje agressief klinken, hoewel ik denk dat die tijd met okselhaar en dergelijke wel voorbij is."

Negatieve connotatie
Lauren Smits, oprichter van Doetank Peer, deed voor haar scriptie een jaar onderzoek naar de vraag waarom mensen zich niet graag feminist noemen. "Bij het bedrijf Women Inc., dat zich bezighoudt met het vergroten van kansen voor vrouwen, antwoordden slechts drie van de vijfentwintig vrouwelijke werknemers 'ja' op de vraag 'Ben je een feminist?'. Zo groot is die negatieve connotatie. Feminisme zou hand in hand gaan met tuinbroeken, schaamhaar en radicale standpunten, terwijl dat een karikatuur is."

Waarom aan dat beeld zo wordt vastgehouden, is onduidelijk, zegt Smits. "Sommige mensen vinden het moeilijk, omdat ze denken dat ze zichzelf niet zo 'mogen' noemen. Ze leggen de lat heel hoog. Alleen als je politiek actief bent geweest of er een boek over hebt geschreven, mag het. Anderen vinden het eng om zich tegen iets af te zetten."

Geuzennaam
"De feministische golven waren heel succesvol. Denk maar aan studeren, stemmen en abortus. Maar ergens is dat negatieve eraan blijven hangen," zegt Antia Wiersma van kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis Atria.

"We zien dat het heel erg leeft bij de jongere generatie, maar we horen ze ook vaak zeggen: 'Ja, we zijn het wel, maar we gebruiken het woord feminist liever niet.' Iets wat voor de feministen van de eerdere feministische golven juist een geuzennaam was, een naam waar ze trots op waren. Het is een fenomeen dat je vaker ziet bij verschillende generaties: je afzetten tegen je voorgangers, zelfs als je daar wel de vruchten van hebt geplukt."

Held
Al is daarin inmiddels misschien al wel wat veranderd. Toen feminist Hedy d'Ancona Zomergast was, werd presentator Thomas Erdbrink in de supermarkt aangesproken door vrouwen met de vraag of hij zijn gast wilde bedanken. Ook op Twitter riep het interview reacties op: 'Wat een held,' schrijft iemand en: 'Plotseling dringt het besef door dat mijn leven er zonder vrouwen zoals Hedy d'Ancona totáál anders uit zou hebben gezien.'

Beyoncé schreef in 2014 een essay getiteld Gendergelijkheid is een mythe en Oscarwinnares Jennifer Lawrence kwam vorig jaar op voor gelijke salarissen. Zij laten zien dat de feminist anno 2016 geen tuinbroek hoeft aan te schaffen of het okselhaar hoeft te laten staan.

Obama
Sterker nog: je hoeft niet eens vrouw te zijn om jezelf feminist te noemen. "Zo ziet een feminist eruit," zei President Barack Obama begin augustus over zichzelf in vrouwenblad Glamour. "Het is absoluut ook de verantwoordelijkheid van mannen om te vechten tegen seksisme. En als echtgenoten, partners en vriendjes moeten we hard en welbewust werken aan het creëren van werkelijk gelijke verhoudingen."

"Maar what's in a name?" Lauren Smits zet bij wijze van persoonlijk experiment het woord 'feminisme' strategisch in. "Soms kun je het woord beter niet gebruiken om een gesprek op gang te krijgen of meer te bereiken. Soms werkt het juist wel. En soms gebruik ik een heel ander woord: idealist of happy activist bijvoorbeeld. Uiteindelijk is doen belangrijker dan het label."

Lees ook de andere delen uit deze serie:
- Jonge vrouwen in de stad blazen feminisme nieuw leven in [+]
- De erfenis van de Spice Girls: girlpower verpakt in glitter [+]
- Porno voor vrouwen: geloofwaardig en expliciet, maar geen knuffelseks [+]
- De selfie is wapen en vijand van de hedendaagse feminist [+]
- Niet één, maar drie plafonds doorbreken als niet-witte feminist [+]
- Een moderne miss doet geen bikinironde [+]

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden