Plus

Werken in een souvenirwinkel: 12 uur, zonder pauze

De eigenaar van zes souvenirwinkels in de binnenstad wacht meer dan een ton aan boetes. Hij liet vreemdelingen te veel uren in zijn zaken werken voor een salaris ver onder het minimumloon. De financiële sancties maken weinig indruk, maar andere straffen zijn er niet.

Op de Nieuwendijk is de politie een souvenirwinkel binnengevallen. Een agent houdt de wacht bij de ingang Beeld Dingena Mol

In een souvenirwinkel aan het begin van de Nieuwendijk, om de hoek bij de Martelaarsgracht, haalt A.W. een plastic tas uit het magazijn. Er zit een broodtrommel in. "Kijk, ik neem mijn eigen boterhammen mee. Ik ben niet rijk."

Hij helpt een paar klanten. Toeristen. Ze zijn op zoek naar een warme trui. In de winkel hangen er genoeg, vooral met 'Amsterdam' erop. "Ik ben een nette ondernemer," voegt A.W. eraan toe.

Daar denkt de Inspectie SZW, voorheen de ­Arbeidsinspectie, anders over. A.W. zal bijna ­anderhalve ton aan boetes krijgen, omdat hij ­zeven vreemdelingen in zijn souvenirwinkels liet werken. Ze moesten veel meer uren werken dan wettelijk is toegestaan, voor een salaris ver onder het minimumloon. A.W. gooit zijn armen in de lucht en zucht. "Het klopt niet wat ze zeggen. Ik help die mensen juist."

A.W., een 65-jarige ondernemer van Pakistaanse afkomst, heeft zes winkels op de Nieuwendijk en in de Kalverstraat. Voornaamste ­verkoopwaar: souvenirs en koffers. Drie van de winkelpanden heeft hij in bezit. Uit gegevens van het kadaster blijkt dat hij er in totaal bijna 2,5 miljoen voor heeft betaald.

Zonder pauzes
De Inspectie kreeg hem in het vizier na tips van andere ondernemers en omwonenden. Dat A.W. in 2014 is veroordeeld voor mensensmokkel en ook al eens is beboet voor het overtreden van ­arbeidswetten, was reden om een uitgebreid ­onderzoek te starten. Dat gebeurde in samenwerking met onder meer de politie, de belastingdienst en de gemeente. Het onderzoek ­leverde genoeg aanknopings­punten op voor een inval eind juli

Tijdens die inval werden in alle winkels van A.W. vreemdelingen aangetroffen. In een van de zaken, een 'seed shop' op de Nieuwendijk, werkte een Afghaanse jongen die in het bezit was van een Italiaans verblijfsdocument, maar niet in Nederland mag werken. Hij vertelde de inspecteurs dat hij zeven dagen per week twaalf uur per dag zonder pauzes in de winkel stond. Vijftig euro per dag kreeg hij ervoor. Contant.

Observaties
A.W. werkte die dag ook. Volgens hem paste de Afghaanse jongen alleen even op de winkel, omdat de werknemer die er normaal zou staan 'plots naar zijn zieke moeder moest'. In andere winkels van A.W. verklaarden vreemdelingen dat ze slechts als klant in de winkel waren of er pas een dag werkten.

Standaardsmoezen, volgens de inspecteurs. Daarom waren voor de ­inval door inspecteurs in burger observaties ­gedaan om bewijs te verzamelen. De meeste aangetroffen vreemdelingen waren tijdens die observaties ook al gespot.

Na de inval werd het dossier nog niet gesloten. In de maanden die volgden, observeerden inspecteurs de winkels van A.W. opnieuw. De vreemdelingen die tijdens eerdere controles werden aangetroffen, waren gewoon weer aan het werk.

Beeld Dingena Mol

'Dit is gewoon een verdienmodel'

"Soms voelt het als water naar de zee dragen," zegt inspecteur Sjors Fictorie van de Inspectie SZW, de oude ­arbeidsinspectie. Ondanks de ­boetes en een veroordeling hoeft A.W. zijn winkels niet te sluiten.

Anders dan bijvoorbeeld de horeca geldt voor detailhandel nog geen vergunningsplicht in Amsterdam. Bij de gemeente ontbreekt het daardoor aan handhavingsmogelijkheden.

Fictorie: "Het geeft een vervelend gevoel dat deze ondernemer er ­gewoon mee kan doorgaan. In het verleden deed ik onderzoeken naar horecazaken; die werden gesloten door onze rapporten. Nu weet je dat er niets verandert. Ik denk dat deze ondernemer de wet nooit zal naleven. Hij is al twee keer beboet en zelfs een keer veroordeeld. Nu zijn er weer grove overtredingen geconstateerd."

Ondermijning
De zaak tegen A.W. is een van de vele voorbeelden van ondernemers in de binnenstad die zich stelselmatig niet aan de wet houden, zegt agent Joeri Bagaya, die zich binnen postcode­gebied 1012 bezighoudt met de bestrijding van ondermijning. "In bijna elke straat zitten zaken waar meer aan de hand is dan je op het eerste ­gezicht zou vermoeden. Natuurlijk zijn er ook veel eerlijke ondernemers, maar in een aantal branches is het vaak mis. Souvenirwinkels horen daar zeker bij."

Volgens Fictorie werken de vreemdelingen, meestal van Aziatische ­afkomst, onder zware omstandigheden. "In een van de zaken van A.W. troffen we iemand met psychische klachten. Het is ook nogal wat als je naar Nederland komt en je wordt door iemand als hij aan het werk ­gezet. Je ziet hem als held, want hij helpt je om geld te verdienen, ook al is het niet veel. Vervolgens kun je geen kant op. Het is zwerven of zulk werk doen."

Bedrijfsrisico
Voor A.W. is dit een verdienmodel, denkt Fictorie. "De boete zal hem misschien even pijn doen, maar hij ligt er niet wakker van. Deze man heeft veel geld. Reken maar uit hoeveel je overhoudt als je in zes toeristenwinkels op A-locaties mensen stelselmatig onderbetaalt en geen loonbelasting afdraagt. Waarschijnlijk zet hij geld opzij voor die even­tuele boetes. Een bedrijfsrisico."

Wat volgens Fictorie ook niet meehelpt, is dat de Vreemdelingenpolitie niet altijd agenten kan leveren. "We komen veel vreemdelingen tegen. We houden ze aan en dragen ze over aan de politie, maar vaak worden ze weer de straat op gestuurd en krijgen ze een brief mee met het verzoek het land te verlaten. Vervolgens gaan ze weer in dezelfde winkel werken. Dat vind ik zonde."

Burgemeester Halsema wil vanaf 2019 bepaalde branches, zoals souvenirwinkels, in aanmerking laten ­komen voor een vergunningsplicht. Daarmee zouden foute ondernemers, mede door de ­Bibobtoets, kunnen worden geweerd. Ook geldt er momenteel al een verbod op uitbreiding van zulke bedrijvigheid in een groot deel van de binnenstad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden