Plus

Welkom in Little Turkey aan de Burgemeester De Vlugtlaan

Het bruist er, maar met (te) veel van hetzelfde, wordt gezegd over de Burgemeester De Vlugtlaan in Nieuw-West. De Turkse horeca verdrievoudigde, maar een wijnbar, kaasboer of toko ontbreekt. 'Tijd om er iets moois van te maken.'

Beeld Sanne Zurné

"Waarom maken we er geen 'klein Istanboel' van?" heeft Robin Ferwerda, bewoner van de Burgemeester De Vlugtlaan, weleens geopperd. Zonder ironie, want het leek waarachtig een goed plan. "Een kas-ba, aangekleed met lampjes, een oosterse sfeer. Je hebt ook Chinatown en Little Italy, waarom dan geen Little ­Turkey? Daar trek je de toeristen mee over de Ring en ontlast je de overvolle binnenstad!"

Het idee kwam nooit van de grond, maar een ritje door de Burgemeester De Vlugtlaan laat zien dat het aantal winkels en restaurants met een Turkse signatuur in de meerderheid is. Meubelzaken als Maxicomfy, Diva Wonen, Beyza Meubelen en Istanbul & Casablanca Meubelen bestrijken vaak tientallen meters etalage, met bombastische bedden en bankstellen van weelderig satijn.

Langs de wand met winkels aan de zuidzijde zijn Turkse slagers, bakkers en groentewinkels gevestigd, de supermarktketen Yakhklaf, Turkse damesmodewinkels en aan beide kanten van de straat is veel Turkse horeca.

Daartussenin herinnert hier en daar een Nederlandse ondernemer aan vroeger: naaimachinespeciaalzaak Wildschut, Deco Home Brandeis, ijzerhandel Parts, Van Dijk schoenmakerij, Juwelier Nusselein, tabaksshop en Primera Brouwer. Winkels die er al decennia zijn gevestigd.

De Atlas Westelijke Tuinsteden Amsterdam, een stedenbouwkundige en sociologische verkenning van de stad, noemde de Burgemeester De Vlugtlaan tien jaar geleden al een 'Turkse stadsstraat'. Van de 41 winkels was destijds meer dan de helft van Turkse ondernemers, een derde van autochtone Nederlanders en een zesde van Marokkanen. Inmiddels is het aantal Turkse horecagelegenheden in stadsdeel Nieuw-West verdrievoudigd.

Ondernemen ligt de Turken goed. Eén op de vier Turkse Amsterdammers is zelfstandig ondernemer, tegenover één op de zes autochtone Amsterdammers, zo blijkt uit cijfers van het gemeentelijke onderzoeksbureau Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS).

Bovendien heeft Nieuw-West ten opzichte van andere stadsdelen het grootste aandeel Turkse bewoners. Van de bevolking in Slotermeer, waarin de Burgemeester De Vlugtlaan ligt, is 22,5 procent Turks. Ter vergelijking: in Osdorp is dat 16 procent en in bijvoorbeeld de Indische Buurt 11 procent.

Dicht bij huis
Birgül Ucar was er een van de eerste Turkse ondernemers. Zij begon dertien jaar geleden Beyaz Gelincik, bruids-en avondmodezaak in de Burgemeester De Vlugtlaan.

"Dat was vooral omdat we er dichtbij woonden, ik kon dit goed combineren met de zorg voor onze kinderen. Mensen dachten dat het nooit zou lukken in deze straat. Ik heb ervoor moeten knokken. Nu is het een heel goede plek voor mij; een soort Turkije in het klein."

Ahmet Can, onder meer voorzitter van de ondernemersvereniging Beeld Sanne Zurné
'Lang was dit het afvoerputje, nu is het een horeca-boulevard' Beeld Sanne Zurné
Primera Brouwer is meegegroeid met de buurt en verkoopt geen boeken meer Beeld Sanne Zurné

"Als ik even snel de deur uit ga, ben ik vaak pas na een halfuur terug, omdat ik onderweg met iedereen een praatje maak."

De trouw-en avondjurken haalt ze uit Turkije; 60 procent van haar klanten is dan ook van Turkse afkomst. "Ze komen dankzij mond-tot-mondreclame, uit Amsterdam, maar ook uit Arnhem, Deventer, Frankrijk, België en Duitsland."

De komst van bekende horecagelegenheden als Serifoglu en Meram hebben Ucar geholpen. "Daar komen veel jonge mensen en pasgetrouwde stellen. Precies mijn doelgroep. Ze vertellen elkaar over mijn winkel."

Opvallend is dat het de laatste jaren niet meer om kleine, Turkse familie­bedrijfjes gaat, maar om horecaketens als Meram, Serifoglu, Beymen, Halal Fried Chicken met meerdere vestigingen in de stad en belangrijke trekpleisters. De vergelijking met de Berlijnse wijk Kreuzberg wordt weleens gemaakt. Daar woont de grootste gemeenschap Turken buiten Turkije. De buurt kreeg de bijnaam Little Istanbul.

Mixed grill en lamsvlees
Nu is Kreuzberg een vestigingsplaats van kunstenaars en muzikanten. Menig hipster zal echter wat beduusd rondwandelen in de Burgemeester De Vlugtlaan, waar de auto het nog voor het zeggen heeft en het tankstation een royale plek kreeg toebedeeld. Parkeren is er de eerste twee uur gratis. De grote kluwen fietsen, waarmee de binnenstad worstelt, ontbreekt.

Er is geen veganisme te bekennen, in de Burgemeester De Vlugtlaan zegevieren mixed grill en lamsvlees. Baarden hadden ze er allang voordat het mainstream werd. Lokaal gebrouwen biertjes, Buddy Holly-brillen en vintagejasjes zijn voor binnen de Ring. In deze laan in Nieuw-West flaneren de mannen - messcherpe scheiding in het haar - langs de terrassen van restaurant Meram en café en patisserie Serifoglu.

Hier verwennen ze hun meisje met een tafel vol Turkse lekkernijen en eindigen bij Serifoglu met de beste baklava van de stad. Hun meisje ontbijt er net zo goed uitgebreid met haar vriendinnen, en deint en zingt mee met Turkse hits.

Café en patisserie Serifoglu (links directeur Ahmet Can) Beeld Sanne Zurné

Ahmet Can, directeur van Serifoglu en voorzitter van de ondernemersvereniging, is blij met de toegenomen levendigheid. "Vroeger was dit een buurt waar je liever niet kwam, met veel hangjongeren en overlast. Nu is het een horecaboulevard. In het weekend zit mijn zaak na acht uur 's avonds barstensvol."

Serifoglu serveert daarnaast elke dag van negen uur 's morgens tot twee uur
's middags een luxe ontbijtbuffet. "Een bekende uitdrukking in Turkije is: ontbijten als een koning, lunchen als een ridder en dineren als een bedelaar," verklaart hij.

Om ook autochtoon, Nederlands publiek te behagen, serveert hij zijn beroemde, handgemaakte baklava, maar ook gebakjes van Holtkamp. "Ik ben hier geboren en voel me een Turkse Amsterdammer."

Alles overkapt
Robin Ferwerda en Tamara Vrielink wonen er sinds tien jaar om de hoek, in een flat aan de Burgemeester De Vlugtlaan. In die tijd leerden ze de Turkse keuken door en door kennen.

"Toen wij hier kwamen, waren er al veel Turkse ondernemers. Tijdens onze verbouwing aten we bijna elke avond bij restaurant Konak. De afgelopen jaren is het aantal Turkse horecagelegenheden erg toegenomen. Ik ben dol op Turks eten, maar ik houd ook van Surinaamse roti of een lekkere steak," aldus Vrielink.

"Het begint op de Turkse keukenboulevard te lijken," zegt Ferwerda. "En de restaurants zijn allemaal overkapt met een serre. Buiten lekker in het zonnetje zitten is er niet bij."

Matrassenwinkel Istanbul & Casablanca, aan het begin van de Burgemeester De Vlugtlaan Beeld Sanne Zurné
Göreme Lunchroom Beeld Sanne Zurné

Ferwerda vindt het ook jammer dat je bijna nergens meer een glas wijn kunt drinken. Vrielink: "We gingen vroeger naar Café Zomerlust, maar daar zitten nu alleen nog maar Turkse en Marokkaanse mannen op het terras."

Vastgoedondernemers
Het zijn opmerkingen die Jeroen Jonkers, kwartiermaker en programmamanager Plein '40-'45, vaker heeft gehoord. Eerder trok hij de Jan Evertsenstraat uit het slop, nu ontfermt hij zich over Plein '40- '45 en bijbehorende 'armen' Burgemeester De Vlugtlaan en de Slotermeerlaan.

"Dit doen we samen met de bewoners. De ruimte, het groen en de bereikbaarheid worden alom geprezen. Veelgenoemd minpunt is het eenzijdige aanbod."

Vanwege het groeiend aantal horecazaken stelde de gemeente een tijdelijke horecastop in. Ook is het overkappen van de terrassen niet meer toegestaan.

Jonkers is tegelijkertijd vol lof over de jonge Turkse ondernemers die het een paar jaar geleden aandurfden om hier een restaurant te openen.

"Dat getuigt van lef. Dankzij hen is de buurt bruisender geworden én een aantal mooie Turkse restaurants rijker. Een volgende stap kan bijvoorbeeld een biologisch restaurant met Middellandse Zee-accent zijn."

Daarin sturen is echter lastig, omdat de vastgoedondernemers bepalen wie er in hun panden komen. "Die kiezen eerder voor iemand met een flinke portemonnee, dan voor kleine, minder kapitaalkrachtige ondernemers. We zijn wel met hen in gesprek om leegstaande panden tijdelijk te gebruiken voor pop-upstores. Die kunnen een nieuw publiek trekken en daarmee interessante ondernemers."

Warm hart
Uit buurtonderzoek blijkt dat vooral oudere Amsterdammers en zij met een groene leefstijl behoefte hebben aan onder meer een wijnbar, ijssalon, toko en biologisch restaurant. Ze willen ook graag een natuurwinkel of Ekoplaza, een kinderkledingwinkel, een ambachtelijke bakker en een kaasboer. Zover is het nog niet.

Je ervaart hier een vakantiegevoel in je eigen wijk, door die mix van culturen Beeld Sanne Zurné

Een oudere vrouw stapt met een rollator slagerij Etci Göreme binnen. Ze vindt een pakje halalham en telt haar kleingeld. Op het terras van Göreme lunchroom zit een blond gezin aan een Kapsalon Döner.

Paul Welzenbagh van Nusselein Juwelier heeft alle vertrouwen in de toekomst van de Burgemeester De Vlugtlaan. Zijn juwelierszaak werd negen keer werd overvallen, maar nog altijd draagt hij de buurt een warm hart toe.

"Vroeger was alles beter, hoor je vaak. Maar is dat wel zo? 's Winters vegen Turkse ondernemers keurig de sneeuw van de stoep. Dat deden ze vroeger echt niet. Er wordt keihard gewerkt."

Om aan te sluiten bij de veranderde samenstelling in de buurt, paste Welzenbagh zijn assortiment aan. "Ik verkoop nu merken als Michael Kors, GC, Rosefield en Guess, terwijl dat voorheen eerder Pulsar, Prisma en Seiko waren."

Afgebakend gebied
Claire Brouwer, eigenares van Primera Brouwer, verkoopt om die reden geen boeken meer. "Die verkopen hier niet." Ze is meegegroeid met de buurt. "Ik ben blij met de bedrijvigheid die de Turkse ondernemers hebben gebracht. In de winkel hoor ik soms klachten over jongens die hier uitgaan en 's avonds door de straat scheuren en toeteren. Daar moet beter op worden gehandhaafd."

Ahmet Can: "Mijn gasten op het terras hebben daar ook last van. Dat probleem moeten we samen oplossen." Hij maakt met Brouwer, Welzenbagh en Ipek Gonzalez, baas van het Blue Square Hotel, deel uit van BIZ-ondernemersvereniging."

"De BIZ is een bedrijveninvesteringszone, een afgebakend gebied waarin ondernemers samen werken aan een prettige en veilige bedrijfsomgeving. "Lange tijd was deze buurt het afvoerputje van de stad. Gooi die rotzooi maar over de schutting, naar de andere kant van de Ring, was het idee. Die tijd is voorbij," zegt Welzenbagh.

Birgül Ucar van de bruidsmodezaak Beyaz Gelincik: 'Ik heb ervoor moeten knokken' Beeld Sanne Zurné

"We hebben er veel zin in om wat moois van deze straat te maken," beaamt Gonzalez, zelf half-Turks, half-Zuid-Amerikaans. "De mix van culturen is een sterk punt. Je ervaart hier een vakantiegevoel in je eigen wijk."

Knappe speklap
Goof Schönberg woont al vijftig jaar in de buurt en ervaart dat vakantiegevoel minder. Met weemoed denkt hij soms terug aan de Burgemeester De Vlugtlaan van, pakweg, veertig jaar geleden: "'s Avonds na het eten wandelen mijn vrouw en ik langs de etalages. Vooral met kerst en sinterklaas waren die prachtig versierd. Nu zie je alleen rolluiken. Je had alles: een groenteboer, slager, kleding." En nu? "Laat ik het zo zeggen: een knappe speklap kun je hier niet meer krijgen."

Desondanks peinst Schönberg er niet over om te verhuizen: "Ik woon mooi, met uitzicht op het park. Met de auto ben ik zo de stad uit; drie stoplichten tot Vinkeveen." Al heeft hij kritiek op de straat, hij toont zich ook een betrokken buurtbewoner; vrijwilliger bij het Van Eesteren­museum en actief in bewonerscommissie.

Hij hielp mee met de opbouw van Café Westside Slotermeer, waar een bewonerscoöperatie de ontmoetingsplek draaiende houdt. Hij vierde in het café zijn tachtigste verjaardag.

Hokjesdenken
Oznur Acar is sociaal ondernemer in Café Westside en heeft een verbindende rol in de straat. Vijf jaar geleden investeerde ze er in de notenwinkel Noten & Zuidvruchten. "Ik wilde een winkel die voor iedereen aantrekkelijk is." Als 'sociale dokter' van de Stichting Kringwijs helpt zij bovendien mensen in de wijk zelfredzamer te worden. Ze heeft veel contact met de ondernemers in de straat.

"Zij maken vaak een praatje met klanten en horen veel. Zij kunnen mensen doorverwijzen naar mij. Vanwege de taal en cultuur voelen vooral ouderen zich vertrouwd bij deze Turkse ondernemers."

Acar zou graag zien dat de bewoners van verschillende culturen meer met elkaar omgaan. "Mensen denken nog te veel in hokjes, ook bij Café Westside, waar het publiek gemengd is. Ik heb weleens voorgesteld om een avond met lekker eten en muziek te organiseren."

"'Je gaat er toch geen Turkse shoarmatent van maken,' reageerde een bewoner. Door met elkaar te praten, ruim je misverstanden uit de weg. Turkse Amsterdammers vinden óók dat er te veel Turkse restaurants in de straat zijn. Zij willen echt weleens wat anders eten."

Openluchtmuseum

Tuinstad Slotermeer, de eerste van de Westelijke Tuinsteden, werd 7 oktober 1952 door koningin Juliana geopend. Slotermeer maakt deel uit van het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP), dat onder leiding van Cornelis van Eesteren tussen 1928 en 1934 werd bedacht. Die uitbreiding was hard nodig, want in de binnenstad was woningnood.

Kenmerkend voor de architectuur van Van Eesteren is de strokenbouw: steeds een rijtje woningen, aan alle kanten omringd door bomen en planten. Groen was belangrijk in zijn ontwerp, net als licht, lucht en ruimte. In 2007 zijn de buurten aan weerszijden van de Burgemeester De Vlugtlaan in Slotermeer aangewezen als beschermd stadsgezicht.

Ze werden hierdoor gered van de sloop, als cultuurhistorisch erfgoed. Het Van Eesterenmuseum, tot 2017 op de Burgemeester De Vlugtlaan, nu op de Noordzijde, maakte van de De Vlugtlaan en aangrenzende wijken een openluchtmuseum.

De collectie bestaat uit woningen, plantsoenen, scholen, winkels, parken, pleinen en straten. Van donderdag tot en met zondag organiseert het Van Eesterenmuseum tussen 12 en 17 uur wandelingen door het gebied.

www.vaneesterenmuseum.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden