Plus

Welke gevaren zijn er voor de grootste benzinehaven van de wereld?

Tot twee keer toe zorgde een grote brand in de haven voor schrik in de stad. Welke gevaren liggen op de loer in de grootste benzinehaven van de wereld?

Het Amsterdamse havengebied Beeld ANP

Twee keer kort na elkaar zette een grote brand in de haven de stad in de rook. Eind mei ging er een heel etmaal overheen voordat een loods van afvalinzamelaar Icova was geblust. In april keken Amsterdammers al bezorgd richting haven toen een brand in een bedrijfsverzamelgebouw donkere wolken over de stad blies. In Het Parool is immers regelmatig te lezen dat Amsterdam de grootste benzinehaven van de wereld heeft.

Dat het goed mis kan gaan in een tankopslagbedrijf bleek wel in het Britse Buncefield in 2005. Daar vloog 250.000 liter petroleum in brand, met een knal die tot in België te horen was. 2000 mensen moesten hun huis uit en er vielen 43 gewonden. In de Amsterdamse haven denkt men weleens terug aan 1969, toen een van de 67 tanks van de Comosterminal afbrandde, met vlammen van 40 meter hoog.

Maar uit het Regionaal Risicoprofiel van de Amsterdamse Veiligheidsregio blijkt meteen dat een brand bij de benzineopslag bepaald niet de grootste dreiging is die de stad boven het hoofd hangt. Dit valt in de categorie 'onwaarschijnlijk' en de gevolgen worden beperkt geacht. Er zijn genoeg rampen waar we ons meer zorgen over moeten maken - een terroristische aanslag voorop, maar ook de uitval van elektriciteit en ICT, een ziektegolf en een brand in een gebouw met een kwetsbare doelgroep.

Grof geschut
In de haven zijn immers maar weinig omwonenden. Hier wacht vooral economische schade en hinder voor het verkeer. Daar komt bij dat rond tanks met duizenden liters brandstof alles in het teken staat van het voorkomen van risico's. Zo vallen de tankopslagbedrijven onder het Besluit Risico's Zware Ongevallen (BRZO), het zijn bedrijven uit de hoogste risicocategorie, die door veiligheidsmaatregelen de kans op een calamiteit met slachtoffers moeten beperken tot hooguit eens in de miljoen jaar (zie hiernaast).

En áls er brand uitbreekt bij dit soort bedrijven, staat grof geschut paraat. Het duurt vier uur voordat het op volle oorlogssterkte is, maar dan heb je ook wat: 6 kilometer brandslang waar 45.000 liter water en schuim per minuut uitkomt. Twee immense waterkanonnen en 45 kubieke meter blusschuim. Genoeg om branden van 38.000 vierkante meter in vier uur mee te blussen, wat met gewone blusapparatuur vier dagen duurt.

In 2007 besloten grote benzineterminals als Oiltanking, Vopak en Eurotank dit speciale brandweermaterieel aan te schaffen. Samen, in de daarvoor opgerichte organisatie Amas, dat drukte de kosten. AFS, de kerosineleverancier van KLM op Schiphol, deed ook mee. Voor Amas-voorzitter en directeur van Oiltanking Peter Boers past het in de vele maatregelen die de tankopslagbedrijven treffen om de risico's te beperken. "We steken miljoenen in iets wat we hopelijk nooit zullen gebruiken."

Maar kon de brandweer het Amas-materieel dan ook niet gebruiken om de meer dan een dag durende afvalbrand te smoren? Dat is te simpel gedacht. Daarvoor is het toch te veel ingesteld op de petrochemische industrie, zegt Boers. Maar het blusponton van de haven kwam goed van pas, zegt gebiedsmanager Mark van Barreveld van brandweer Amsterdam-Amstelland. "Zo konden we snel veel water oppompen."

Animo om mee te doen
De gedachte om het Amas-materieel bij meer branden te gebruiken is ook niet zo gek. Daarover sloten de Amas-bedrijven dit voorjaar een intentieverklaring met onder meer de brandweer en het havenbedrijf. Het is de bedoeling dat meer havenondernemingen hun bedrijfsbrandweer laten opgaan in een brandweereenheid voor het hele gebied. Langzaam maar zeker kan dat uitgroeien tot een trainings- en kenniscentrum voor veiligheid in de haven. "Met Icova hadden we bijvoorbeeld al een gesprek gehad. Daar was veel animo om mee te doen."

Verder heeft de Amsterdamse haven een vooraanstaande positie in de overslag van steenkool en cacao. Broei of brand in loodsen en opslagterminals worden in de Regionale Risicoanalyse ook als bron van langdurige overlast genoemd.

4

Het brandweermateriaal van de benzineterminals blust in vier uur, waar gewone blusapparatuur vier dagen over doet.

Het havenbedrijf denkt zelfs al aan een eigen brandweerkazerne in het gebied. Nu moet de brandweer vanuit kazernes bij de Haarlemmerweg en de Ookmeerweg komen. "De aanrijtijden blijven wettelijk allemaal binnen de grenzen, maar het is handiger als ze vanuit het havengebied komen," zegt Patricia Haks van het havenbedrijf. Een plek is nog niet gekozen, maar eind 2018 of begin 2019 zou het al zover moeten zijn.

Efficiencyslag
Daarbij denkt het havenbedrijf ook nadrukkelijk aan de snelle veranderingen in het gebied. Voor de toekomst verwacht de haven een ander soort bedrijven - minder grote opslagplaatsen van fossiele brandstoffen, meer loodsen gericht op de circulaire economie, die van afval weer grondstoffen maakt. Zoals Icova dus. Met op zichzelf minder gevaar, maar toch neemt de waarschijnlijkheid van brand toe doordat er meer menselijke handelingen aan te pas komen.

Volgens de brandweer en Amas is dat overigens niet de belangrijkste reden om de samenwerking uit te breiden naar andere bedrijven. Dat is vooral 'een efficiencyslag', zoals Van Barreveld het noemt. "Bij de olieopslag moeten we dit soort investeringen toch doen, terwijl uit de cijfers blijkt dat branden vooral voorkomen bij de bedrijven die minder risico meebrengen," legt Boers uit. "Door voorzieningen te delen halen we meer uit de investeringen die we toch al doen, als bedrijven en als maatschappij."

Want op de keper beschouwd komt brand in het havengebied maar weinig voor, zegt Van Barreveld. "Begrijpelijk dat de haven meteen in the picture staat na twee grote branden kort achter elkaar, maar tot nu toe zijn de gevolgen beperkt gebleven tot wat milieuoverlast."

Lees ook: Veiligheidsregels in havengebied tientallen keren overtreden

Het westelijk havengebied Beeld Floor Rieder
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden