Opinie

'Weg met het intellectuele tekort, van hoog tot laag'

Wat maakt blij of irriteert in Amsterdam? Een zomerserie over de (on)genoegens van de stad. Vandaag schrijft Arnold Heertje over het intellectuele tekort dat de stad teistert

Beeld Mike Ottink

Het verzoek een bijdrage te leveren voor de opiniepagina van Het Parool is een onderscheiding. Waaraan heb ik deze eer te danken? Aan het onderwijs dat wij ontvingen op de Lorentz-HBS B in Arnhem, vanaf september 1946 tot het eindexamen in mei 1951.

Lessen in algebra en goniometrie, stereometrie en beschrijvende meetkunde, natuurkunde en mechanica, scheikunde, plant- en dierkunde, kosmografie, Nederlands, Frans, Duits en Engels, aardrijkskunde, geschiedenis en gymnastiek. Van gedreven en deskundige docenten met liefde voor hun vak. Het vizier gericht op het ontwaren en verder brengen van onze sluimerende, doch wisselvallige aanleg en wispelturige nieuwsgierigheid.

Diploma
Spelenderwijs verwierven wij kennis en inzicht. Al doende leerden wij theorie toepassen in de breedte en in de diepte en conclusies te relativeren. Eenmaal in de vijfde deed de hele klas eindexamen, mondeling en schriftelijk, afgenomen onder het toeziend oog van externe deskundigen. Op zaterdag 30 juni 1951 vond de eindvergadering plaats, 's middags omstreeks twee uur werden we voor de uitslag op school verwacht.

Alle leerlingen van klas Vb zijn geslaagd. Voorzien van een persoonlijk woord van de directeur kregen we een voor een ons diploma met de cijferlijst. Daarna liepen we op die zomerse dag het statige gebouw uit, linksom de ons van alle kanten bekende Schoolstraat in, de lokroep van de toekomst tegemoet. Wat waren we gelukkig en ik niet het minst.

Ongelukkig huwelijk
Het is nu 65 jaar later. Van die jaren ben ik 55 jaar actief betrokken geweest bij de Universiteit van Amsterdam. Het zit mij dwars dat mijn alma mater een ongelukkig huwelijk is aangegaan met de Hogeschool van Amsterdam. Vooral de gebrekkige argumentatie beviel mij niet. Het streven stond in het teken van het doen aanzwellen van de anonieme studentenmassa vanwege groei om de groei en de bredere geldstromen.

Nooit is de vraag geweest wat de fusie betekent voor de kwaliteit van het onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek. De eenzijdige besluitvorming is minder het gevolg van kwaadaardigheid dan van het intellectuele tekort dat een integrale besluitvorming blokkeert, waarin naast financiële overwegingen, zwaarwegende kwalitatieve gezichtspunten een rol spelen, zoals de universiteit als broeinest van creatieve activiteiten, aangezwengeld door nieuwsgierigheid. De fusie is uit den boze. Na dertig jaar aanmodderen en geld verspillen wacht ons slechts een vreedzame scheiding.

Het intellectuele tekort manifesteert zich van hoog tot laag in uiteenlopende onderwerpen van besluitvorming in Amsterdam. Al jaren is de versplinterde aanpak van de automatisering een zorgenkind van het stadsbestuur.

Nog steeds is er sprake van een waaier aan informatiesystemen die niet met elkaar communiceren, daardoor niet effectief zijn en grootscheepse verspillingen met zich mee brengen. Het ontbreekt aan expertise en het toepassen daarvan op de relevante niveaus.

Onverschilligheid
Dwars zit mij ook het systematisch onderschikken van behoud van cultureel erfgoed, natuur en leefbaarheid in de stedelijke ruimte aan louter financiële calculaties. Voortdurend worden niet-vervangbare goederen opgeofferd door onkunde, onverschilligheid en soms korte­termijnwinstbejag.

Arnold Heertje, Emeritus hoogleraar economieBeeld Charlotte Odijk

Een beschamend voorbeeld daarvan is het vernietigen door het Stadsarchief van archiefkaarten van de burgers van Amsterdam met gegevens (geboorte, huwelijk, overlijden, aantal kinderen, woonplaats) vanaf 1920 tot 1994. Daarmee is een schat aan historisch materiaal verloren gegaan. Als klap op de vuurpijl hebben de betrokkenen de digitalisering in zwart-wit uitgevoerd, zodat veel gegevens onleesbaar zijn geworden, in het bijzonder de in kleur opgenomen informatie.

De ambtenaren hebben ook de gegevens uit de oorlogsjaren aan de papiervernietiger toevertrouwd, waaronder die van vermoorde Joodse burgers. Wanneer we afzien van kwade trouw, manifesteert zich het intellectuele tekort hier als een onvoorstelbaar gebrek aan historisch
besef. De medeplichtige ambtenaren horen evenzeer op een zwarte lijst als de namen van tekortschietende Amsterdamse verpleeg­huizen.

Lees hier deel één en twee van de serie: Linda Duits over de verbraving van de Amsterdammers en Rashi Novaire over de uitzichten waarvoor hij warmloopt.

Vrijdag schrijft docent en journalist Remco de Ridder over de schoonheid van de gebouwen in de stad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden