Plus

Wees Dicky Yee (19): 'Je moet ook aan jezelf denken'

Dicky Yee (19), student biologie en medisch laboratorium, was 15 jaar toen hij hoorde dat zijn alleenstaande moeder uitzaaiingen had.

Dicky Yee Beeld Ernst Coppejans

"Ik zie ons nog zitten in de kamer van de oncoloog. Mijn moeder was niet meer te behandelen, zei de arts, maar omdat mijn Chinese moeder het niet verstond, heb ik het vertaald. Iets in mij zorgde dat ik niet uit elkaar viel. Een overlevingsmechanisme.

Mijn moeder voelde wel aan de reacties dat het slecht nieuws was. Mijn broer zat te huilen, de dokter keek niet gelukkig, ik ook niet. Later heeft ze me verteld hoe het voor haar was. Na het slechte nieuws dacht mijn moeder alleen maar: wat gebeurt er met mijn kinderen?

Gefaald als moeder
In het begin kon mijn moeder nog het huishouden doen, maar toen ze daar te zwak voor werd, deed ik het. 's Ochtends vroeg maakte ik de deur open voor de thuiszorg. En als er een uitvaller was, verzorgde ik zelf de wond van mijn moeder. Mijn moeder voelde zich daar heel bezwaard over en vond dat ze gefaald had in haar taak als moeder.

Tegelijkertijd vond ik dat zij haar ziekte soms gebruikte als een soort excuus: 'Ik ben ziek. Jij moet het nu doen.' Van de kinderpsycholoog die ik via het OLVG kreeg toegewezen, leerde ik 'nee' te zeggen. Ook tegen mijn moeder. Ik had dat nodig om het vol te houden.

Je zou denken dat je zoveel mogelijk tijd bij je moeder wil doorbrengen, maar je moet ook tijd voor jezelf hebben om nieuwe energie op te doen. Mijn mentor op school zei: 'Zet school op nummer twee. Nu moet je alleen maar voor je moeder zorgen.' Maar dat vind ik een slecht advies.

School is juist zo belangrijk. Je hebt die afwisseling nodig. Dus ging ik ook naar feestjes. En tegen vrienden zei ik: 'Push me niet naar huis.' Na haar overlijden was ik emotioneel uitgeput, doodmoe en leeg. Ik had verdriet verwacht, maar voelde niets. De psycholoog heeft me geholpen met traumaverwerking.

Vragen
Ik bleef ook zitten met vragen als: waar moet ik naartoe voor financiële ondersteuning? Hoe zit het met de erfenis? School wist het niet, de huisarts ook niet. Ik was zo druk met alles, ik wilde niet ook nog naar de belastingdienst bellen.

Trouwens: ik was zestien, dan is een afspraak maken bij de tandarts al moeilijk. Het is goed gekomen, maar je wenst niemand toe om zo jong volwassen te worden."

Lees ook: Als je weet dat mama zal sterven

Hoe betrek je kinderen bij ernstige ziekte of verlies van een ouder?

De diagnose
Je kunt het vertrouwen verliezen door belangrijke informatie achter te houden. Wees dus open vanaf het begin, zegt kinderpsycholoog Antoinette Berkelbach. "Ik zeg altijd: vertel het nieuws via de arts. Dus: 'De dokter heeft gezegd dat mamma ziek is. En hij denkt dat hij mamma beter kan maken.' Als het anders loopt dan gehoopt, dan richt de boosheid zich op de dokter, en niet op de ouders."

Opbaren in huis
Liefst in een aparte kamer. Kinderen moeten de vrijheid hebben om het te ontlopen. "Meestal vinden kinderen het gewoon. Ze nemen het bezoek ook mee om de opgebaarde vader of moeder te laten zien."

De begrafenis
De dood is voor kinderen een concept dat ze vanaf vier jaar al kennen, zegt Berkelbach. "In de klassenkring zegt het ene kind dat haar oma is overleden, en het volgende kind dat haar cavia is doodgegaan. Over het afscheid kan bij kinderen nog weleens een misverstand bestaan; de cavia is immers in de tuin begraven.

Leg uit hoe zorgvuldig wij mensen begraven of cremeren. Dat er muziek wordt gedraaid en dat er mooie herinneringen worden opgehaald. Als een kind weet wat er gaat gebeuren, dan geeft dat houvast."

Laat een volwassene tijdens de dienst op de kinderen letten, om te voorkomen dat ze alleen komen te staan. Vraag de kinderen wie ze op de rij achter zich willen hebben. Vaak zijn dat vriendjes. Dat geeft een soort rugdekking. Laat iemand een bal meenemen, voor wat ontlading buiten.

Voor de kleintjes: "Leg, als de dienst voor hen te lang duurt tekenpapier in het gangpad. Wees niet te benauwd om de grotemensenregel - iedereen is stil - na te leven." Soms wordt de kist door de kinderen beschilderd. "Of ze plakken een tekening tegen de binnenkant van de deksel van de kist, zodat mamma of pappa die nog kan zien."

De nagedachtenis
Waar gaat de vader of moeder heen? Veel mensen hebben een religieus concept, de hemel of het hiernamaals, maar als dat er niet is, bedenk dan als gezin hoe je daar vorm aan geeft, bijvoorbeeld door te praten over wat het kind allemaal van de overleden vader of moeder heeft geleerd. "Hoe jong een kind ook is, het heeft altijd al veel van die ouder geleerd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden