Wedloop zal profclubs de kop kosten

Supporters van de noodlijdende eredivisieclub RKC houden maandagavond in Waalwijk een protestmars van het stadion naar het gemeentehuis. Foto ANP

Het betaald voetbal in Nederland verkeert in zwaar weer. RKC werd deze week met overheidssteun voorlopig van een wisse dood gered. Maar de verwachting is dat binnen afzienbare tijd één of meer profclubs het loodje leggen.

Niet alleen RKC, ook Willem II en eerstedivisieclub HFC Haarlem konden de voorbije week rekenen op een financiële handreiking van de gemeente om het hoofd boven water te houden. Tien van de 38 clubs in het betaald voetbal staan op dit moment onder verscherpt toezicht van de KNVB.

Veel professionele voetbalclubs hebben nauwelijks het vermogen in te spelen op ingrijpende ontwikkelingen op de markt. Na het Bosman-arrest in 1995 (dat voetballers in staat stelde na het aflopen van hun verbintenis transfervrij te vertrekken) kregen spelers langdurige contracten tegen een fors hoger salaris aangeboden, waardoor de transfersommen voor voetballers met een doorlopend contract explosief stegen. Op het moment dat de transfermarkt echter instortte, kwamen veel clubs in grote problemen vanwege de torenhoge lasten.

Volgens adviesbureau KPMG werd tussen 1993 en 2003 voor 300 miljoen euro aan gemeenschapsgeld gespendeerd aan betaald voetbalclubs in Nederland. Het laatste faillissement dateert uit 1992 (FC Wageningen).

In 2005 zorgde Talpa voor een nieuwe hausse in voetballand. De commerciële televisiezender betaalde meer geld voor de uitzendrechten dan ooit tevoren. Maar de zeepbel spatte na twee jaar uit elkaar. De eredivisieclubs richtten vervolgens hun eigen televisiekanaal op (Eredivisie Live), maar naar verwachting zullen de revenuen daarvan pas in 2012 substantieel zijn.

Tot die tijd staan de aandeelhouders van de zender garant voor een 'zachte financiële landing' voor de clubs in de vorm van een 'gefaseerde afbouw' van de opbrengsten, die zich niet verhouden tot die uit het Talpatijdperk. Met andere woorden: het tv-geld, dat voor veel clubs een substantieel deel van de begroting vormt - neemt de komende twee jaar nog verder af.

Ondertussen doet ook de economische crisis haar vernietigende werk. Het bureau Sport+Markt kwam in het voorjaar tot de conclusie dat clubs uit de eerste divisie totaal niet op een economische neergang berekend zijn. Volgens het rapport hebben zeker tien clubs nauwelijks toekomst: TOP Oss, Omniworld, AGOVV, Eindhoven, Telstar, HFC Haarlem, Veendam, Emmen, Dordrecht en Fortuna Sittard.

Henk Kesler, directeur betaald voetbal van de KNVB, sprak de vrees uit dat het einde voor een handvol clubs nabij is. ''Als je ziet hoe de clubs ervoor staan en wat op ons afkomt, hoef ik niemand te vertellen dat er grote problemen gaan onstaan.'' En Danny Hesp, voorzitter van de spelersvakbond VVCS, schetste in het weekblad Voetbal International een even somber beeld: ''Het kan bijna niet anders dat heel wat clubs gaan omvallen, deze crisis raakt de clubs in het hart.''

In de eerste divisie is al een kille sanering aan de gang. Honderd werkloze profs zijn er sinds juli bijgekomen. De markt zit op slot. Veel voetballers in de kelder van het betaald voetbal spelen op amateurbasis of voor een schamel salaris. Hesp vraagt zich af hoe serieus Emmen, Telstar en Excelsior te nemen zijn: satellietclubs die in grote mate afhankelijk zijn van de diensten en/of het geld van respectievelijk Heerenveen, AZ en Feyenoord. Dat is uiterst wankele basis, want die laatste twee clubs weten zelf nauwelijks hoe ze de problemen de komende jaren het hoofd moeten bieden.

''Investeren zit er deze zomer niet in,'' zegt Onno Jacobs, financieel directeur van Feyenoord. ''De spelers die dit jaar zijn aangekocht zijn door externe financiers mogelijk gemaakt, maar daar zit ook een keer een einde aan, aan die mogelijkheid. Deze zomer loopt een paar contracten van duurdere spelers af. Die worden niet verlengd, we zullen goedkopere spelers terughalen.''

Veel clubs hebben de grenzen opgezocht van hun financiële mogelijkheden en zijn daar soms bewust overheen gegaan. De KNVB ziet met lede ogen aan hoe de voetbalclubs elkaar in hun wedloop naar de afgrond drijven. De bond hanteert een licentiesysteem, controleert de begrotingen en kan indien nodig een straf uitdelen in de vorm van puntenaftrek, maar stelt dat clubs verantwoordelijk zijn voor hun finan-ciële positie. Van de 38 profclubs zijn er slechts tien gezond en toch stegen de spelerssalarissen vorig jaar met dertig procent tot ruim boven de drie ton. Reden voor de KNVB het toezicht te verscherpen én voorlichting te geven.

Want bestuurders en directieleden van clubs laten zich over het algemeen te veel leiden door emoties. Onder druk van supporters wordt de trainer na een paar tegenvallende prestaties ontslagen, of worden juist extra investeringen gedaan in de spelersgroep.

En als dat vervolgens leidt tot financiële nood voeren diezelfde supporters de druk op de lokale
politiek op om de club van de on-dergang te redden.

Met de financiële steun voor betaald voetbalclubs zondigen de gemeenten tegen de Europese wetgeving, betoogt Toine Manders, die voor de VVD in het Europees Parlement zit. ''Als de hele stad naar het voetballen komt kijken, zou het nog wat anders zijn, maar meestal gaat het maar om een paar duizend man. Hou maar eens een referendum: heeft u 100 euro over voor de plaatselijke profvoetbalclub? Nou, ik weet het antwoord wel. Maar onder de druk van de supporters trekken de bestuurders toch de knip.''

Manders probeert de Europese Commissie al jaren tot actie te bewegen, maar vooralsnog zonder al te veel succes. ''Voetbal is overal heilig, ook in de rest van Europa.'' (DICK SINTENIE en ROEL WICHE)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden