Column

We weten ons geen raad meer met leugens

Theodor Holman Beeld Wolff

Bommen op Syrië en een truck in Stockholm. Het nieuws lijkt soms op een druk feest met alleen doden als gasten.

Afgelopen dinsdag spraken we in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam over het boek (en de film) 1984 van Orwell. Zijn verhaal lijkt steeds actueler te worden.

Uiteraard spitste de discussie zich toe op de vraag: wat is waar? Is het waar dat Assad gas heeft gebruikt? Is het waar dat Trump geholpen is door de Russen? Is het waar dat Obama Trump heeft afgeluisterd? Een simpel nee of ja voldoet niet meer.

Dat er een absolute waarheid zou bestaan, is zo vaak in twijfel getrokken, juist - zoals de columnist Stephan Sanders dinsdag duidelijk maakte - door de postmoderne filosofen, dat we ons nu geen raad meer weten met de leugens. Het vervelende is namelijk dat wie de waarheid relativeert de leugen in zijn val meeneemt.

Een journalist van het Amerikaanse weekblad Time werd twee weken geleden gebeld door Trump. De journalist mocht van Trump een paar vragen stellen. Een onderdeel van het interview ging ongeveer als volgt: "Mijnheer Trump, u sprak over een terroristische aanslag die 'afgelopen nacht' in Zweden zou hebben plaatsgevonden terwijl er geen aanslag had plaatsgevonden. Hoe zat dat?"

Trump antwoordde dat wat hij zei waar zou worden! Want hij had in het verleden immers veel dingen juist voorspeld, zoals het feit dat hij de verkiezingen zou winnen...

Je kunt je voorstellen dat Trump gisteren dacht: "Zie je wel, ik sprak de waarheid, kijk maar naar die truck in Stockholm."

De waarheid is wat hij denkt dat de waarheid is en wat de waarheid wordt - Trump kortom als voorbeeld, resultaat en uithangbord van het postmoderne denken, hij die het gelijk altijd aan zijn kant weet te schoffelen. "We gaan winnen! We zijn de sterkste. Dit wordt geweldig."

De hyperbool en de vergrotende trap zijn het gereedschap waar Trump zijn waarheden en leugens mee aankleedt. Maar dat zegt nog niets over de moraliteit van zijn daden. Een daad die je verricht omdat je in een aantal leugens gelooft, hoeft nog niet immoreel te zijn.

De terrorist die de truck bestuurde acht zich moreel ver boven ons verheven. Hij voert Allahs wil uit, denkt hij. Ook Trump is van het morele gelijk van zijn Tomahawks op Assad overtuigd en wordt daarin zelfs gesteund door alle Europese leiders.

Waarheid en leugen kosten tegenwoordig evenveel levens.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.