Plus

'We moeten ons land niet overlaten aan de maffia'

Burgemeester Jos Wienen (CDA) van Haarlem wordt permanent beveiligd. Wat doet het met hem? En wat is er mis? 'Die heftigheid, die boze toon is zorgelijk.'

Burgemeester Jos Wienen van Haarlem Beeld Joost Hoving

Toen Jos Wienen (58) begin september twee agenten in burger aan de deur kreeg, was zijn eerste gedachte: 'Oh jongens, is er iets ergs gebeurd?' Toen de burgemeester hoorde dat hij bedreigd werd, was dat bijna een opluchting.

Maar langzaam werden de consequenties duidelijk. Permanente beveiliging bij alles wat je doet. En na een maand moest hij met zijn gezin het huis verlaten. "Thuis is de plek waar je eigen sfeer is. Waar je bezoek ontvangt. Het is vervelend dat dit tijdelijk anders is."

U noemt het tijdelijk. Hoe lang gaat het duren?
"Ik heb geen enkel idee.''

Twijfelt u nooit: moet ik zo wel doorgaan?
"Zo zit ik niet in elkaar. Burgemeester zijn is een fantastische baan met grote verantwoordelijkheden. Daar hoort nu die beveiliging bij."

"Dat is ongemakkelijk, maar als ik die verantwoordelijkheid niet neem, geef ik toe aan mensen die denken dat ze met geweld iets voor elkaar kunnen krijgen."

U heeft eerder gezegd dat u niet verteld is uit welke hoek de dreiging komt. Heeft u geen idee?
"Ik heb natuurlijk wel ideeën, maar daar ga ik niets over zeggen.''

Hoe ervaart uw gezin deze situatie? Voor hen moet het minstens zo vervelend zijn.
"Voor een bepaalde periode moet je accepteren dat bepaalde dingen lastig zijn en dat doen we. Maar ik wil er niet over uitweiden omdat ik dáár nu over denk dat het niet verstandig is."

Is dat het lastigste om mee om te gaan, de situatie voor uw gezin?
"Ik heb voor dit beroep gekozen. Als je er iets verder vanaf staat, zoals mijn gezinsleden, is het extra vervelend."

"Maar samen komen mijn partner, mijn kinderen en ik er wel uit. Het helpt dat mijn kinderen zeggen: 'Nou pap, we zijn trots op u. En we houden van je.'"

Voor het stadhuis staan zwaarbewapende politiebeveiligers. Voelt u zich daar weleens opgelaten door?
"Het feit dat anderen moeten werken voor mijn veiligheid, daar voel ik me licht ongemakkelijk bij. Aan de andere kant denk ik: zij doen hun werk zodat ik dat ook kan doen. Samen zorgen we ervoor dat het bestuur gewoon doorgaat. En dat we niet opzij gaan voor dreigementen."

In hoeverre wordt u belemmerd in de uitoefening van uw vak?
"In strikte zin niet. Ik kan naar alle vergaderingen en bijeenkomsten die ik wil bijwonen. Maar ik kan niet spontaan op straat een praatje maken of mijn eigen boodschappen in Haarlem doen. Dat is heel jammer."

Uw situatie lijkt symbool te staan voor een tendens waarin bestuurders steeds vaker worden bedreigd. Ziet u dat ook zo?
"De meest directe bedreiging die ik hiervoor ontving, speelde meer dan twintig jaar geleden. Een man met een psychisch probleem bleef midden in de nacht op de bel drukken terwijl hij allerlei dreigementen riep. Diezelfde persoon heeft twee weken later iemand in de hals gestoken. Die risico's waren er toen dus ook al."

"Wel denk ik dat we in een verhardend klimaat werken, waarbij mensen op sociale media erg dreigend tekeergaan. Die heftigheid, die polarisatie en die boze toon vind ik een zorgelijke ontwikkeling."

"Verder zie je dat de criminaliteit verhardt. Criminelen zijn meer dan vroeger erg gemakkelijk in het gebruik van geweld, ook tegen mensen die een maatschappelijke rol spelen zoals een officier van justitie, wethouder of burgemeester. Dat is zorgelijk en uitermate kwalijk."

Is de burgemeester te veel een crimefighter geworden, zoals wordt geopperd?
"Nee. De burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare orde. Dat doe je in samenspraak met politie en justitie. Als er een outlaw motorgang is met een clubhuis en justitie onderzoekt strafbare feiten, kan zo'n plek de openbare orde bedreigen. Mijn taak is dan het sluiten van het pand. De burger verwacht dat de overheid efficiënt ingrijpt."

Is de burgemeester dan te veel het uithangbord van de strijd tegen misdaad?
"Je kunt iemand anders het wel laten doen, maar die krijgt dan hetzelfde probleem. Ook officieren van justitie en zelfs journalisten worden bedreigd vanwege het werk dat zij doen."

"Stel dat we met zijn allen zeggen: 'Dit wordt ons te link, we zijn weg.' Dan laten we dit land over aan de maffia, aan de onderwereld die zich aan geen enkele regel stoort. Dat is niet het land waar ik voor sta."

Wat kunnen we doen om het klimaat van verharding te veranderen?
"Als het om de huidige polarisatie gaat: in het asieldebat, waar ik best een rol in heb gespeeld, heb ik gemerkt dat het helpt om goed naar elkaar te luisteren."

"De grootste tegenstanders op internet heb ik in mijn vorige gemeente Katwijk uitgenodigd aan tafel. We werden het niet over alles eens, maar de meest haatdragende teksten werden van internet gehaald. Het gesprek aangaan is wat we nodig hebben om dingen weer in proportie te brengen."

U bent gelovig. Heeft u weleens in een gebed gevraagd: hoe lang gaat dit bij mij nog duren?
"Ik ga nuchter om met deze situatie. Dat zit deels in mijn karakter, maar voor een ander deel omdat ik mij veilig voel in Hoger hand. Dat betekent niet dat ik denk: 'Mij overkomt niets, want ik word wel beschermd.' Dan zou die politiebewaking ook wel weg kunnen."

"Nee, het gevoel zit dieper: 'Wat er ook gebeurt, ik blijf in Gods hand.' Ook áls er iets met mij gebeurt, is dat niet het laatste woord.''

Lees ook: Kan de burgemeester zo zijn werk nog doen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden