Column

We genieten van kunst, maar we steken er niets van op

Theodor Holman. Beeld Jean-Pierre Jans

In het Italiaanse dorp werd Shakespeare gespeeld. Een duidelijke regisseur - gepommadeerd haar, zwart fluwelen jasje, duim en middelvinger steeds tegen elkaar alsof hij een spin z'n pootjes uittrok - vertelde ons vooraf dat Shakespeare na al die jaren nog steeds actueel is.
Tja, dat hoor ik al sinds ik voor het eerst een stuk van Shakespeare bezocht. En ik vernam het onlangs weer toen in Amsterdam drie koningsdrama's werden opgevoerd.

Maar is het niet raar? Als iemand zegt 'Shakespeare is nog steeds actueel', dan wordt toch bedoeld dat de problemen van pakweg 1615 gelijk zijn aan de problemen van 2015. Al die vierhonderd jaar denken regisseurs: als we nu maar de toneelstukken van Shakespeare laten zien, dan leren de mensen hun lesje wel.

Het tegendeel is waar.

Ik vermoed bijvoorbeeld dat zeker tachtig procent van de regeringshoofden die moesten oordelen over Griekenland, De koopman van Venetië wel eens hebben gezien, en ik denk ook dat Poetin wel eens heeft genoten van Richard III. Maar dat blijkt niet uit hun handelen.
Om eerlijk te zijn weet ik nooit precies wat er wordt bedoeld met de zin: 'Dit stuk is juist nu erg actueel.'

Elk stuk uit het verleden is altijd actueel. Als ik morgen Vorstenschool van Multatuli wil spelen en overmorgen De Huisbewaarder van Pinter, en daarna Vuile Handen van Sartre of Going to the Dogs van Wim T. Schippers, kun je van al die stukken menen dat ze enorm actueel zijn en 'iets zeggen over deze tijd'. Ik denk dat het moeilijker is een stuk te vinden waarover je kunt zeggen: Dit stuk is totaal niet actueel.

Toch blijft de vraag interessant: hoe kan het dat we van grote kunst genieten, maar daar niets van opsteken?

De lessen die je uit grote historische stukken kunt trekken, zijn meestal tegeltjeswijsheden: 'Hoogmoed komt voor den val', 'Liefde overwint alles', 'Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel'.
Daar heb je niet echt wat aan.

De heer A. Hitler was helemaal hoteldebotel van de opera Parsifal van Richard Wagner. Waarom? Vanwege het thema: medelijden kan verlossing brengen. Je kunt inderdaad zeggen dat dit stuk hoogst actueel was toen het in de Tweede Wereldoorlog in Bayreuth werd gespeeld.

Trouwens, ze speelden in het Italiaanse dorp Romeo en Julia.
Hoogst actueel.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen of stuur een mail.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden