Interview

Waternet hoopt iedereen aan 'het nieuwe plassen' te krijgen

Elke keer dat iemand zijn plas doorspoelt, gaan er kostbare voedingsstoffen verloren. Om nog maar te zwijgen van al het schone water dat ervoor nodig is. Reden genoeg om urine in te zamelen, vindt Waternet.

Mannen plassen in plaskruizen op het Beursplein, november 2013. De plaskruizen zijn verbonden met een tank waarin de urine opgevangen wordt. De actie is georganiseerd om te wijzen op een dreigend tekort aan natuurlijke fosfaatbronnen op aarde. Planten hebben fosfaat nodig om te kunnen groeien en bloeien. Beeld anp

U doet het waarschijnlijk zelden tot nooit, maar in de tuin plassen is helemaal zo gek nog niet. Urine bevat namelijk stikstof en fosfaat, en beide zijn goed voor de plantjes.

Fosfaat wordt op dit moment vooral uit mijnen gehaald, maar die raken langzaam maar zeker uitgeput. Tel daar nog bij op dat het zuiveren van afvalwater een hoop geld en energie kost, en het scheiden van urine lijkt niet meer dan logisch.

Met het project 'Urine: het gele goud' hoopt Waternet iedereen aan het nieuwe plassen te krijgen. Enna Klaversma, adviseur op gebied van water en energie bij Waternet, legt uit hoe.

Als het recyclen van urine zo voordelig is, waarom gebeurt het dan nog niet op grote schaal?
'Omdat de bestaande infrastructuur daarvoor ingrijpend moet worden aangepast, wat veel tijd en geld kost. Om urine te scheiden zijn niet alleen toiletpotten nodig die plas en poep scheiden, maar ook aparte leidingen. Vandaar dat we ons niet zozeer richten op bestaande woningen, maar meer op toekomstige wijken, zoals Buiksloterham in Amsterdam-Noord.'

Bestaan zulke wc-potten al?
'Ja, maar er moet nog wel een hoop aan worden verbeterd. Er was een model op de markt dat aan de voorkant kleine gaatjes had voor urine en achterin poep kon opvangen. Het probleem was dat mannen zittend moesten plassen, wat niet altijd gebeurde.'

Is dat niet een kwestie van wennen?
'Waarschijnlijk wel, maar mensen anders laten plassen is wel een uitdaging. Het waterloze plaskruis voor mannen werkt bijvoorbeeld prima, omdat dat niet zo veel verschilt van normale urinoirs. Bij vrouwen ligt het anders: die vinden het toch prettig als ze kunnen doorspoelen met water, en wc-papier in de pot kunnen gooien. Niet iedereen zit te wachten op een scheidingstoilet.'

Hoe los je dat op?
'Ik denk ik dat we moeten beginnen met toiletten in openbare ruimtes, bijvoorbeeld kantoren. Ook ben ik in gesprek met stadsdeel Zuid over de plaatsing van scheidingstoiletten in het Vondelpark en op het Museumplein. Dat zou een prima voorbeeldproject kunnen zijn, waar Amsterdammers al vast kunnen wennen aan deze nieuwe manier van plassen, voordat ze zelf zo'n pot in huis hebben.'

Kunnen we nu al ergens wennen aan het nieuwe plassen?
'Ja, het kan al in de Heineken Music Hall. Daar staan waterloze urinoirs. Komend jaar plaatsen we een tank in de garage waarin de urine wordt opgevangen. Die vervoeren we dan naar onze fosfaatfabriek in het Westelijk Havengebied, waar we de urine kunnen verwerken. Hetzelfde willen we doen met urine uit plaskruisen van evenementen en festivals. En uiteindelijk gaan we dus ook experimenteren met individuele huishoudens, bijvoorbeeld in Buiksloterham.'

Kunnen mensen die willen meewerken, er nog aan verdienen?
'Dat is wel de bedoeling. Als we van een hele woonwijk de urine opvangen, zouden bewoners bijvoorbeeld korting kunnen krijgen op hun zuiveringslasten. Ik verwacht dat er ook commerciële bedrijfjes komen die hier brood in zien en van individuele huishoudens de urine gaan op­kopen.'

Kan poep ook worden hergebruikt?
'Ja, van poep maken we nu al biogas, waarop auto's kunnen rijden. Het zou nog wel een stuk efficiënter kunnen, bijvoorbeeld door meer vacuümtoiletten te plaatsen. Zulke wc's worden ook in vliegtuigen gebruikt; ze scheiden poep en urine van het afvalwater. Een woonwijk in Sneek maakt al gebruik van dit systeem. In het begin waren de bewoners bang dat het vies zou zijn, of lawaaierig, maar uiteindelijk was iedereen erg tevreden. Als het niet mogelijk blijkt te zijn in Buiksloterham de scheidingstoiletten te plaatsen, zou dit een goede tweede keus zijn.'

Hoe zit het met schadelijke stoffen in urine, zoals medicijnresten?
'Die moeten eruit worden gefilterd door gespecialiseerde bedrijven. Je moet je wel realiseren dat die resten op dit moment ook maar tot op zeker hoogte worden verwijderd uit het afvalwater; de rest komt in het oppervlaktewater terecht. Misschien wordt het in de toekomst wettelijk verplicht in Nederland alle medicijnresten te verwijderen, zoals in bijvoorbeeld Zwitserland het geval is. Dat zou fijn zijn voor ons project, want dan is er nog meer reden om urine te scheiden. Medicijnresten verwijderen wordt namelijk een stuk gemakkelijker als je alleen urine hoeft te filteren in plaats van al het afvalwater.'

Kan ik met mijn urine ook de plantjes water geven?
'Dat kan zeker, mits je geen medicijnen slikt. Het is wel verstandig je plas te verdunnen met water. Op elke liter urine heb je ongeveer twintig liter water nodig. In samenwerking met duurzaamheidsadviesbureau Metabolic op broedplaats De Ceuvel in Noord gebeurt dit bijvoorbeeld al, daar zal worden onderzocht hoe planten reageren op menselijke urine als kunstmest.'


'Urine: het gele goud' is genomineerd voor de Accenture Innovation Awards. De prijzen worden morgen uitgereikt in Utrecht. Winnaars krijgen ruim 250.000 euro aan pr en advies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden