Wat zijn 'perspectiefbanen' en zijn ze een oplossing voor de werkloosheid?

Het zijn échte banen voor langdurig werklozen en anders dan bij de melkertbanen van weleer wordt gemikt op werk waar bedrijven op zitten te wachten. Dat maakt de 'perspectiefbanen' een interessant experiment. Of ze ook op grote schaal kunnen worden ingezet, is maar zeer de vraag.

Bart van Zoelen
Vacatures Beeld anp
VacaturesBeeld anp

1 Perspectiefbanen? Wat zijn dat?
Het gaat om gesubsidieerd werk, maar échte banen, benadrukt wethouder Arjan Vliegenthart (SP). Nog dit jaar kunnen de eerste vijftien langdurig werkloze Amsterdammers beginnen. Perspectiefbanen zijn tijdelijke banen voor zes maanden tot hooguit twee jaar tegen ten minste het minimumloon. Daarvan krijgen werkgevers pakweg de helft terug van de gemeente: 8500 euro per jaar, plus een premie van drieduizend euro als het lukt vast werk te vinden voor ten minste zes maanden.

Van de perspectiefbanen werd veel verwacht. Ze moesten een kroonjuweel worden voor de SP en een alternatief voor de als dwangarbeid gehekelde re-integratietrajecten waarin Amsterdammers langdurig werkten met behoud van uitkering. Maar een eerdere versie van het plan liep stuk op kritiek uit de gemeenteraad, waardoor Vliegenthart vorig jaar terug moest naar de tekentafel.

2 Wat was er mis met zijn plan?
Vanuit zijn eigen partij werd het plan zwaar bekritiseerd vanwege de leerstages die aan de perspectiefbanen voorafgingen. Daarbij ging het om stages van een half jaar, terwijl de uitkering doorliep. 'Werken moet lonen vanaf dag één', eiste de SP. Dat doet het in het nieuwe voorstel wel. De leerstages zijn losgekoppeld van de perspectiefbanen.

Maar ook andere partijen hadden scherpe kritiek. Zo wilde de VVD meer zekerheid dat de perspectiefbanen uitliepen op ongesubsidieerd werk. Daar is Vliegenthart aan tegemoetgekomen door uitdrukkelijk te mikken op bedrijven die volgens analyses van het UWV over een paar jaar kampen met tekorten aan personeel, zoals metselaars, servicemonteurs en wijkverpleegkundigen.

3 Is er nu meer zekerheid dat werklozen vanuit perspectiefbanen doorstromen naar vast werk?
Zekerheid is ver te zoeken bij beleid gericht op langdurig werklozen. Zo bleek bij de melkertbanen dat veel werkgevers het lieten afweten zodra de subsidie stopte. Dat de perspectiefbanen tijdelijk zijn en een kwart van de subsidie als premie achteraf wordt uitbetaald, is niet voor niets.

Maar een doorrekening van de opbrengst is alvast optimistisch en gaat er voorzichtig vanuit dat de helft aan vast werk komt. In dat geval verdienen de perspectiefbanen zich zo ongeveer terug, onder meer doordat de gemeente minder uitkeringen hoeft uit te betalen. Daarbij gaan de onderzoekers uit van zo'n honderd perspectiefbanen per jaar. De hooguit 850.000 euro per jaar die Vliegenthart uittrekt, laten ook niet veel meer deelnemers toe. Hij pint zich niet vast op aantallen, waar hij vorig jaar meteen een pilot met 425 perspectiefbanen aankondigde. Het is nu uitdrukkelijk een proef voor drie jaar.

4 Welke nadelen zitten er aan de perspectiefbanen?
Deskundigen, werkgevers en vakbonden oordeelden in rondetafelgesprekken welwillend over het plan. Op macroniveau staat wel vast dat er geen nieuw werk ontstaat door de perspectiefbanen. Er is sprake van verdringing. De eis dat het moet gaan om werk waar een tekort aan ontstaat en dat de kandidaten gemotiveerd moeten zijn, maakt de perspectiefbanen bewerkelijk voor de sociale dienst en de werkgevers.

5 Zijn de perspectiefbanen een oplossing voor de vele Amsterdammers die lang in de bijstand zitten?
Hoe creatief bedacht ook, daar lijken de perspectiefbanen niet geschikt voor. In hun doorrekening waarschuwen de onderzoekers van Ecorys daar uitdrukkelijk voor. De op zichzelf positieve uitkomst mag niet worden vertaald als argument om het groot aan te pakken. Honderd perspectiefbanen laten zich op een arbeidsmarkt als de Amsterdamse wel creëren, maar meer wordt lastig. Amsterdam moet ze dan ook niet opvatten als een alternatief voor het bestaande instrumentarium van de sociale dienst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden