Plus

Wat wil Milieudefensie precies van Shell?

Shell kreeg vrijdag de dagvaarding overhandigd met eisen die Milieudefensie stelt in haar klimaatzaak tegen het energieconcern. Voor het eerst wordt van een bedrijf geëist dat het de internationale klimaatdoelen naleeft.

Een boorplatform van Shell wordt verplaatst over de Britse Tees-rivier. Beeld afp

1. Wat eist Milieudefensie?
In een lijvige dagvaarding - 17 ordners, 236 pagina's, 90.000 woorden - eist Milieudefensie met 17.379 mede-eisers dat Shell zijn CO2-uitstoot terugdringt, zodat die in 2030 45 procent lager uitvalt dan in 2010. In 2050 moet de uitstoot zelfs op nul uitkomen. Dan gaat het om de netto-uitstoot, dus Shell zou nog wel olie en gas kunnen verstoken als de CO2 ter plekke wordt opgeslagen. Al verwacht Milieudefensie daar niet veel van.

Als Shell zijn uitstoot in dit tempo terugschroeft handelt het bedrijf in lijn met het klimaatakkoord van Parijs, en de IPCC-rapporten die de laatste stand van de klimaatwetenschap bundelen. In dat geval, zo redeneert Milieudefensie, is de kans nog te overzien dat de opwarming van de aarde onder de 1,5 tot 2 graden blijft, zoals afgesproken in het klimaatakkoord van Parijs.

2. Waarop zijn de eisen gebaseerd?
Op de voorspelling van Milieudefensie dat de catastrofe niet te overzien is, als de klimaatverandering zo doorgaat. En op het beginsel dat niemand gevaar mag veroorzaken als dat redelijkerwijs te voorkomen is. In dit laatste opzicht borduurt Milieudefensie-advocaat Roger Cox voort op de mede door hem gewonnen klimaatzaak van Urgenda tegen de Nederlandse staat.

Ter vergelijking: Nederland is goed voor een half procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Bij Shell gaat het om 1 procent. Daar komt bij dat Shell deze gevaren dondersgoed kent, zeker sinds 1986. Een voorbeeld daarvan, volgens Cox: Shell ontwerpt zijn boorplatforms zo dat ze niet meteen kopje onder gaan als de zeespiegel stijgt.

Shell heeft bovendien de mogelijkheid zijn CO2-uitstoot te beperken. Tot 2007 wilde het bedrijf daarin ook ver gaan, maar een transformatie naar meer duurzame energie werd ingeruild voor een koers gebaseerd op de meest vervuilende brandstoffen, zoals teerzandolie en schaliegas. Terwijl in duurzame energie inmiddels een dikbelegde boterham te verdienen valt.

3. Voorkomen is beter dan genezen?
Zo redeneert Milieudefensie wel. Het gaat om een preventieve eis. Schadevergoeding eisen van oliebedrijven, zoals de Amerikaanse steden New York en San Francisco doen, is volgens Milieudefensie geen optie. Dan is het kwaad al geschied. Shell blijft ook miljarden investeren in winning van olie en gas. 'Willens en wetens' is Shell daarmee volgens Milieudefensie 'op ramkoers' met het klimaat. Vandaar de poging om Shell bij te sturen.

4. Bijsturen? Moet de rechter dan op de stoel van de bedrijfsleiding gaan zitten?
Dat verwijt kregen de rechters in de Klimaatzaak van Urgenda eerder, dat ze op de stoel van de politiek gingen zitten. Milieudefensie zegt daarop dat het altijd nog aan Shell en zijn aandeelhouders is hoe wordt voldaan aan de eisen. Milieudefensie wil op haar beurt niet vooruitlopen op de manier waarop ze Shell willen vastpinnen aan de eisen na een eventuele overwinning uitvoert. Dat zou kunnen met een dwangsom, maar dat moet dan wel een joekel van een dwangsom zijn.

5. Is het wel eerlijk om alleen Shell aan te spreken op de uitstoot door olie en gas. Wij zijn het die de benzine verbruiken, toch?
Ja, maar als consument zijn wij ieder voor zich te klein om juridisch relevant te zijn, volgens Milieudefensie. Westerse consumenten hebben een aandeel van één miljardste deel in de opwarming van de aarde. Shell is sinds de industriële revolutie goed voor 1,8 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Als consument zijn onze mogelijkheden om uit te wijken naar duurzame alternatieven beperkt, redeneert Milieudefensie. Wij willen ook niet per se olie, we willen mobiliteit.

6. Shell is deze week uit lobbyclub AFPM gestapt omdat die niet achter de klimaatdoelen van 'Parijs' staat. Daarmee ontpopte Shell zich toch juist als positieve uitzondering in de oliebranche?
Daar is Milieudefensie blij mee, maar intussen blijft Shell wel lid van andere belangengroepen die lobbyen tegen klimaatbeleid. Actiegroep Follow This, dat namens aandeelhouders een duurzame koers eiste van Shell, is positiever over de stappen die Shell zet en neemt daarom inmiddels ook andere oliemaatschappijen op de korrel. Milieudefensie kijkt ook al voorzichtig verder: als de zaak wordt gewonnen -een vonnis wordt op zijn vroegst volgend jaar verwacht- zal dat ook weer effect hebben op juridische procedures tegen andere grote vervuilers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden