Plus

Wat veroorzaakt de ijzige sfeer aan het IJ?

De Tolhuistuin moet hét podium van Noord zijn, maar tussen hoofdhuurders stichting Tolhuistuin, Paradiso Noord en restaurant THT botert het voor geen meter.

Het restaurant THT bij de Tolhuistuin loopt goed Beeld Mats van Soolingen

'Moeizaam' en 'stroef'. Dat zijn de woorden die vallen bij de hoofdhuurders als het gaat over hun samenwerking. Een bron die niet met naam in de krant wil zegt dat sommige partners elkaar 'het licht in de ogen niet gunnen'.

Touria Meliani, directeur van stichting Tolhuistuin stelt dat zij, Mark Minkman van Paradiso en Tijmen Vermaas en Remko Struyck van het restaurant THT 'zakelijk goed met elkaar omgaan, maar geen thee bij elkaar drinken'.

Minkman (directeur Paradiso) zegt dat het moeilijk is dat 'we samen die plek vormen'. "Dat ligt niet aan de mensen. Er is gewoon niet één iemand die knopen doorhakt." Zelf zegt hij goed op te schieten met alle partners, maar dat lijkt niet altijd op te gaan. Zo werd in het verleden een collega bij Paradiso ingelijfd die met ruzie bij stichting Tolhuistuin was vertrokken.

De inrichting van het restaurant, de naamgeving van de stichting: het zijn slechts twee voorbeelden waar conflict over is geweest. Zo wilde Touria Meliani volgens een bron in het verleden tapijten in het restaurant terwijl restaurant THT zelf een strak, industriële inrichting voor ogen had.

THT wilde andersom niet dat de stichting óók de Tolhuistuin zou gaan heten (eerder heette deze Cultuur aan het IJ). Touria Meliani benadrukt overigens dat ze nooit letterlijk heeft gezegd dat ze tapijten in het restaurant wilde.

Containernaam
"Je moet het vergelijken met het Westergasterrein," zegt Tijmen Vermaas, directeur horeca bij THT, over hoe hij het liever had gezien.

"Daar zitten allemaal afzonderlijke bedrijfjes die onderling niets met elkaar te maken hebben. De Tolhuistuin is ook zo'n containernaam voor afzonderlijke organisaties. Maar als de stichting dan óók de Tolhuistuin heet dan wordt alles wat de stichting programmeert aan ons als restaurant gelinkt. Dat wilden wij niet."

De Tolhuistuin ging in 2014 in de huidige vorm open na jaren van moeizame verbouwingen en uitgestelde openingsdata. Nu de Tolhuistuin per 2017 in de Amsterdamse basisinfrastructuur wordt opgenomen, bekijkt de gemeente of een andere huurconstructie mogelijk is, namelijk een waarin de hoofdhuurders elkaar niet in de weg zitten. Eerder onderzocht de gemeente het begrotingstekort van 76.198 euro vorig jaar van stichting Tolhuistuin.

Ingewikkeld
De verhuur van de Tolhuistuin zit enorm ingewikkeld in elkaar. Stichting Tolhuistuin is hoofdhuurder van het complex en huurt dit van de gemeente. Paradiso Noord en THT zitten in een Vof en huren als onderhuurders delen van de stichting.

Als een partner een zaal wil huren dan gaan die inkomsten naar de Vof. Wanneer de Vof winst maakt, wordt de winst terug naar de stichting gestort die dat weer kan gebruiken voor de culturele programmering.

De bedoeling is dat de Tolhuistuin zo uiteindelijk zichzelf bedruipt met een mix van commercie en subsidie. In de praktijk is het vooral verwarrend en betekent het dat de stichting zalen van de eigen onderhuurders moet terughuren. In het verleden kon dat soms niet omdat de zalen te duur waren. Inmiddels zijn de zaalhuren verlaagd, zegt Touria Meliani.

Verspreid over het complex staan elf gebouwen (inclusief tuin) Beeld Mats van Soolingen

Het verdienmodel lijkt ondertussen (nog) weinig op te leveren. Zo vertelt Mark Minkman dat Paradiso Noord dit jaar 60.000 bezoekers verwacht, maar daar nul euro winst op zal maken. "De opbrengt gaat volledig op aan onze programmering in de Tolhuistuin."

De drie hoofdpartners zeggen af te wachten of een nieuwe constructie mogelijk is. Meliani denkt dat de samenwerking zich moet ontwikkelen. "Het kost tijd. Dat wil niet zeggen dat het is mislukt zoals het nu is geregeld."

Minkman stelt dat 'in ieder huwelijk met deuren wordt geslagen'. "Ik heb bij de publieke omroep gewerkt en daar gaat het net zo. En als mensen klagen, zeg ik: kijk hoe goed het restaurant loopt, kijk hoe goed Paradiso Noord wordt bezocht."

Dat laatste onderstreept een punt van zorg. Het restaurant draait goed en Paradiso programmeert inderdaad veel. Het is echter aan de stichting om het doel van de Tolhuistuin te verwezenlijken: een creatieve broedplaats bieden voor Amsterdam Noord, met creatieven úit Noord. Dat gebeurt amper, zeggen betrokkenen. "Alles wat loopt heeft niets met stichting Tolhuistuin en Noord te maken," zegt er één.

Een andere bron stelt dat voor het publiek überhaupt niet duidelijk is wat de Tolhuistuin is. "Mensen denken: o, de Tolhuistuin, dat restaurant." Ook zegt deze persoon, die in het verleden betrokken was bij de Tolhuistuin, dat de stichting zelf 'programma's presenteert die anderen hebben geprogrammeerd'. "Die worden dan gebracht alsof de Stichting ze zelf bedenkt."

Amateurisme
In februari van dit jaar waren er bijvoorbeeld zes dagen waarop er iets te doen was in de Tolhuistuin wat door de stichting op de agenda was gezet. Bijzonder weinig voor zo'n groot complex. Bij elk evenement was bovendien een externe partner betrokken, zoals Framer Framed - dat de expositieruimte inricht in de Tolhuistuin. Deze maand heeft de stichting iets gepland op zestien dagen, maar daar zitten meerdere dagen bij van een festival van een derde partij.

Het leidde ertoe dat de Kunstraad in juni de artistieke visie van de stichting 'onduidelijk en erg gefragmenteerd' noemde. 'Het is niet altijd duidelijk welke rol stichting Tolhuistuin heeft bij verschillende projecten,' aldus de Kunstraad in het adviesrapport 2017-2020. Wel raadde de Raad aan om de stichting vanaf 2017 5,5 ton subsidie per jaar te verstrekken. De stichting had meer dan negen ton aangevraagd.

"Er kwam stoom uit mijn oren toen ik las dat de Kunstraad 5,5 ton adviseert," zegt een van de bronnen die met Het Parool sprak. "In mijn tijd waren er allemaal ideeën, maar er werd steeds gezegd dat er geen geld was om ze uit te voeren. Waar al die subsidie dan naartoe ging: geen idee. Het was amateurisme van heb ik jou daar."

Meliani zelf zegt dat het tijd kost om een programmering te maken die afwijkt van wat elders al te zien is en die specifiek Noord met andere stadsdelen verbindt. Ze wijst bijvoorbeeld op huistheatergezelschap LostProject. "Zij hebben nog nooit op zo'n groot podium gewerkt. Dan kun je zeggen: dat boek je even, maar het kost een jaar om dat neer te zetten. Het is niet als het boeken van een concert. Dan vraag je de band en je spreekt een prijs af. Hier zit echt redactie op."

Meliani benadrukt ook dat de stichting een kleine organisatie is met 6.1 fte. Ze wil met meer subsidie het team uitbreiden. Zo kwam het begrotingstekort van vorig jaar onder andere voort uit hoge personeelskosten. "Het was voor het eerst dat we een heel jaar draaiden. Voor 2016 lopen we het tekort grotendeels in."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden