Wat te doen als je geld overboekt naar de verkeerde?

Paroolredacteur Joep School maakte een foutje waardoor zijn salaris werd overgemaakt naar een onbekende. Wat te doen als geld is overgemaakt naar het verkeerde rekeningnummer? Verslag van een tocht langs de bank, deurwaarders, Dordrecht en bijna naar Litouwen.

'Het probleem is niet dat de banken iets fout doen, het probleem is dat er mensen zijn die geen fatsoen hebben.' Beeld Elmer Driessen

'Wanneer wordt mijn factuur deze maand betaald?' vroeg ik. 'Dat is vorige week gebeurd,' werd me verteld. Op mijn bankrekening was echter nog geen euro bijgeschreven.

In de journalistiek word je niet rijk, maar dit was uitzonderlijk - en de nattigheid die ik voelde, bleek op zijn plaats te zijn: mijn salaris was terechtgekomen op de rekening van iemand anders.

Verkeerd cijfertje
Ik krijg het bijna niet uit mijn pen, maar het was volledig mijn fout. Eén cijfertje verkeerd in het rekeningnummer dat ik op mijn factuur had gezet. Hoe dat kon gebeuren? Ik houd het graag bij het cliché: iedereen maakt fouten.

Zo ook de gemeente Amsterdam. Toen de Dienst Belastingen eind vorig jaar in plaats van 1,88 miljoen 188 miljoen aan woonkostenbijdrage overmaakte, bleek het ook niet eenvoudig het geld terug te krijgen. Er is nog altijd ruim twee miljoen euro niet terug doordat de ontvangers weigeren het terug te storten. En die vrijheid hebben ze, gedeeltelijk.

De aanname dat banken moeten controleren of het rekeningnummer overeenkomt met de rekeninghouder, is onjuist. Het is onmogelijk dat voor elke transactie - ruim tien miljard per jaar - te doen. Daar is ook niets aan veranderd met de invoering van iban. 'Burgers zijn zelf verantwoordelijk,' zegt Gijs Boudewijn, adjunct-directeur van Betaalvereniging Nederland.

PvdA-Kamerlid Henk Nijboer pleitte voor een extra naam-nummercontrole, maar dat werd afgewimpeld door minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. 'Van de banken heb ik begrepen dat invoering van een naam-nummercontrole een forse investering zou vergen en uitvoeringsvragen met zich meebrengt. Dat gaat om technische aspecten en de bescherming van privacy.'

Lang verhaal kort: ik moest zelf achter mijn geld aan. Banken hebben niet de bevoegdheid terugboekingen te doen; het kost te veel tijd en geld om uit te vinden of een aanvraag tot terugboeken legitiem is. Als er een onterechte automatische incasso is geweest, kan de bank dit op verzoek wél herstellen - dat heet storneren.

Geen geluk
Storneren was in mijn geval niet aan de orde. Dan is de procedure als volgt: je meldt de foutieve transactie bij de bank, waarna een bankmedewerker contact opneemt met de ontvanger van het geld. Die krijgt drie weken om het geld terug te boeken. Als je geluk hebt, gebeurt dat. Zo niet, dan geeft de bank de adresgegevens van de ontvanger aan de gedupeerde. Laat ik het zo zeggen: ik heb geen geluk gehad.

Toen ik na drie weken de adresgegevens ontving, had ik natuurlijk met gebalde vuist langs kunnen gaan in Dordrecht, de woonplaats van de vrouw die mijn geld heeft ontvangen.

Dat leek me niet de oplossing, bovendien heb ik in mijn leven nog nooit gevochten en ik heb werkelijk geen idee hoe zoiets werkt. En wie weet heeft deze mevrouw wel een kleerkast van een man. De jacht op mijn geld ging dus via de daarvoor bedoelde kanalen.

Mevrouw moest vanuit Het Parool worden benaderd, omdat de krant het geld op de verkeerde rekening heeft overgemaakt - ja, mijn fout. Na een veelvoud aan onbeantwoorde brieven schakelden we een incassobureau in. Na een telefoontje aan het Juridisch Loket blijkt echter dat een incassobureau even veel kan doen als u en ik. Het kan brieven sturen over boven het hoofd hangende sancties, maar heeft geen recht deze sancties uit te voeren.

Het inschakelen van een incassobureau werd Monique Busman bespaard. Ze is met regisseur Michiel van Erp eigenaar van het documentairebedrijf De Familie Film & TV en maakte in juni een kleine tienduizend euro over aan een freelance regisseur. Bij het internetbankieren vulde ze in plaats van het rekeningnummer het factuurnummer in, waarna het geld op de verkeerde rekening terechtkwam. 'Dom, maar ik was ervan overtuigd dat ik het geld wel terug zou kunnen krijgen.'

Volgens het Juridisch Loket sta je bij een gang naar de kantonrechter sterk, bovendien draait de verliezer op voor de proceskosten. Dat klinkt goed, maar de uitzondering op de regel is extreem pijnlijk. 'Als de ontvanger rood staat of het geld van de rekening heeft gehaald, wordt het lastig iets te doen.' Van een kale kip kun je niet plukken, dat idee.

Busman: 'Stel dat het geld terecht was gekomen bij iemand die diep in het rood stond, dan had ik kunnen fluiten naar mijn geld. Ik kneep hem wel even, want het was ook nog eens net voor de zomervakantie; precies de tijd dat er vakanties worden geboekt.' Zo ver kwam het niet. Na twee weken kreeg Busman het geld terug.

Hoe vaak geld naar een verkeerde rekening wordt overgemaakt, is niet bekend. Wel lag er rond de invoering van iban (1 augustus) een piek van enkele duizenden foute overboekingen per maand. Die cijfers zijn bekend doordat er destijds Kamervragen over zijn gesteld.

43.000 euro
Van de mensen die in de fout gaan, is niet iedereen even gelukkig als Busman. Een man uit Wageningen wilde 43.000 euro overmaken naar zijn zoon, maar voerde een verkeerd rekeningnummer in. De ontvanger bleek een vrouw te zijn met een eenmanszaak en grote schulden. Ze gebruikte driekwart van het geld om haar schulden af te lossen en haar auto was ook wel aan vervanging toe, dus kocht ze een nieuwe.

Bij een huiszoeking vond de politie duizend euro in contanten. De gedupeerde moest een kort geding beginnen om het contante geld en de opbrengst van de verkoop van de nieuwe auto terug te krijgen. De rest was hij kwijt.

Dit geval is een uitzondering, want in beginsel kan de politie niets voor je betekenen: het is een civiele zaak, die via de kantonrechter moet lopen. In het geval van de man uit Wageningen raakte het OM wel betrokken, omdat het om zo'n groot bedrag ging.

Naar Litouwen
Het verhaal biedt mij weinig hoop. Als er drie maanden zijn verstreken, voelt het ontzettend onrechtvaardig dat de mevrouw uit Dordrecht, ongeacht haar situatie, mijn geld weigert terug te geven. Omdat de gang naar de kantonrechter mij te lang duurt, besluit ik toch - zonder knokploeg - naar Dordrecht te gaan. Wat heb ik te verliezen?

Voordat ik vertrek, zoek ik op Google Maps het adres op. Via Street View zie ik dat het een rijtjeshuis is in een volksbuurt, met een paar fietsen voor de deur. Een gezin?

Bij het inrijden van de straat zie ik bij sommige huizen dichtgetimmerde ramen. Het huis van mevrouw de onterechte ontvanger heeft barsten in de ruiten. Ik bel aan, maar niemand doet open. Na 45 minuten vanuit de auto naar de voordeur te hebben getuurd, komt een vrouw met vier kinderen aanlopen. Klein detail: ze draagt verhuisdozen.

'Ik woon hier pas sinds gisteren,' zegt ze, nadat ik heb uitgelegd dat een bedrag van drieduizend euro dat voor mij is bestemd, op haar rekening moet staan. Ook mijn verhaal over een lading post van Het Parool en een incassobureau doet bij haar geen belletje rinkelen. Hoewel ik goedgelovig ben, vertrouw ik haar niet helemaal. Navraag bij de buren en de huisbaas bevestigt echter haar alibi - ik voel me inmiddels een soort rechercheur. Om het goed te maken draag ik een verhuisdoos naar binnen.

'Maar waar zijn de mensen heen die hier eerst woonden?' vraag ik aan de huisbaas. 'Sinds anderhalve maand terug naar Litouwen,' zegt die. 'Als je van plan bent iets tegen hen te ondernemen, wil ik wel meeliften: ik heb nog drie maanden huur tegoed.' De moed zakt mij in de schoenen. Van mijn salaris zijn vliegtickets naar Vilnius gekocht, stel ik me zo voor.

Blijf dus goed opletten bij het overmaken van geld, er is niemand die over je schouder meekijkt. Is dat een verwijt aan de banken? Niet per se. Gijs Boudewijn van Betaalvereniging Nederland verwoordt het misschien nog wel het beste: 'Het probleem is niet dat de banken iets fout doen, het probleem is dat er mensen zijn die geen fatsoen hebben.'

Zo is het. Maar hé, met gelijk kan ik niet afrekenen in de kroeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden