Plus

Wat moet je doen als getuige van zinloos geweld?

Robert Gerritsen uit Voorthuizen probeerde zaterdagavond op de Wallen een ruzie te sussen, maar raakte zelf zwaargewond en overleed maandag. Wat moet je als getuige van zinloos geweld doen?

De Oudezijds Achterburgwal waar zaterdagavond een man overleed die ingreep bij een ruzie Beeld Roï Shiratski

Ook Joes Kloppenburg greep ooit in. In 1996 schoot hij in de Voetboogstraat iemand te hulp die door vier mannen werd belaagd. Hij schreeuwde "Kappen nou!" naar de belagers. De woede richtte zich tegen Kloppenburg; hij werd doodgeschopt.

Joes' vader las het nieuws van Robert Gerritsen en dacht meteen aan zijn eigen zoon en de zware jaren daarna. "De nabestaanden hebben een lange weg te gaan om zichzelf terug te vinden en - als het kan - hun levens weer op te pakken."

Scheidsrechtersfluitje
Jan Kloppenburg richtte na de dood van zijn zoon de stichting Kappen Nou op om zinloos geweld te bestrijden en bespreekbaar te maken. Hij gaf lezingen op scholen en vertelde leerlingen wat te doen.

Volgens Kloppenburg kun je op een scheidsrechtersfluitje blazen. Vooral vrouwen zouden dat bij zich moeten hebben.

"Met een scherp geluid haal je de dader uit zijn waan en attendeer je omstanders dat er iets aan de hand is. Je kunt dan mensen erbij betrekken en samen ingrijpen."

Niet bemoeien
Maar, vervolgt Kloppenburg: "Het belangrijkste is dat je als omstander de situatie inschat: breng je jezelf in gevaar? Als je ingrijpen te gevaarlijk acht, moet je je er niet mee bemoeien. Ik veroordeel mensen niet als ze niks doen. Het is hun eigen verantwoordelijkheid en afweging."

Dat beaamt ook Esther Izaks, woordvoerder van de politie. "Eigen veiligheid staat voorop. Daarna kun je besluiten beeldmateriaal te maken. En onthouden hoe de dader eruitziet, welke kleding hij aanheeft, welke kant hij opgaat.'"

Niet impulsief
Dit is een advies van de politie, geen handleiding, want, zegt Izaks: "Elke getuige reageert anders op een situatie: de een rent weg, de ander blijft staan. En weer een ander besluit in te grijpen en wat te proberen."

Robert Gerritsen was een omstander die ingreep. "Dit zijn ontzettend moedige mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel," zegt Kai Jonas, sociaal psycholoog verbonden aan de Universiteit van Maastricht.

Interveniëren kan misgaan. Jonas: "Mensen die helpen, doen dat vaak heel spontaan. Ze verkennen niet wat er nog kan gebeuren. Handel dus niet impulsief. Roep er eerst anderen bij, vorm een groep. Stem met elkaar af wat te doen."

De kroeg in
Wat doe je dan met een groep? "Een persoon belt de politie en activeert omstanders. Twee of meer personen handelen slachtoffergericht. Niet de dader benaderen, maar het slachtoffer met een smoes uit de conflictsituatie halen. Sleur het slachtoffer bijvoorbeeld met de kreet 'Ha, Martijn, lang niet meer gezien, heb je zin in een biertje' een kroeg in," suggereert Jonas.

Makkelijker gezegd dan gedaan, erkent hij. Hij vindt dan ook dat scholen cursussen moeten aanbieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.