PlusExclusief

Wat moest Ajaxdirecteur Overmars als adviseur bij een schimmig cryptobedrijf?

Marc Overmars Beeld Pro Shots
Marc OvermarsBeeld Pro Shots

Met cryptobedrijf Xpose Protocol gingen miljoenen euro’s in rook op. Ajaxdirecteur Marc Overmars verbond zijn goede naam eraan, samen met anderen die er nu liever niet meer aan herinnerd willen worden. ‘De oprichters hebben gecasht, de pot is leeg.’

Roelf Jan Duin en Bas Soetenhorst

Op internetfora over cryptomunten zong het al maanden rond: oplichterij, een piramidespel, een scam. Xpose Protocol presenteerde zich in mei als veelbelovend cryptobedrijf met een eigen digitale munt, maar kenners waarschuwden dat dit geen zuivere koffie was.

Het viel niet vast te stellen wie de oprichters waren, maar Xpose Protocol werd op Instagram gepromoot door onder anderen rapper Boef en voetbalprofs als Ivan Rakitic (Sevilla, ex-Barcelona) en Oleksandr Zinchenko (Manchester City). Ajaxdirecteur Marc Overmars heeft een officiële functie als ‘adviseur’. Onbezoldigd, zegt een woordvoerder van Ajax. Overmars’ betrokkenheid (‘een privéaangelegenheid’) staat inmiddels ‘op een laag pitje’.

Dat geldt voor het hele bedrijf: vorige week kondigde Xpose Protocol aan de stekker eruit te willen trekken. Prompt kelderde de koers van de munt naar 0,00005873 euro. Terwijl de totale waarde van Xpose Protocol direct na lancering, eind mei, 120 miljoen euro bedroeg. Daar is nog 7 ton van over.

Pump and dump, een klassieke truc,” zegt crypto-expert Bert Slagter van de website LekkerCryptisch. “De oprichters hebben gecasht, de pot is leeg, en dan hoor je nooit meer iets van ze.”

Epische momenten

Iedereen die bij de lancering van de daken schreeuwde dat Xpose Protocol een daverend succes zou worden, houdt zich nu gedeisd. Zoals Ralph de Geus, die belast was met marketing. Hij is mede-eigenaar van het internationale modemerk Balr en van het succesvolle socialemediaplatform over voetbal 433. Nu wil hij niet reageren: “Het ligt al ver achter me, daar wil ik het bij laten.”

Ook investeerder en belegger Vasco Rouw, zakenpartner van rapper Boef en medeoprichter van The Millionaires Club, was adviseur. ‘Ik ben trots dat ik onderdeel ben van de Xposefamilie,’ twitterde hij dit voorjaar. ‘Ik weet zeker dat we samen epische momenten kunnen creëren.’

Toen hij in september van het consumentenprogramma Radar kritische vragen kreeg, benadrukte hij dat hij beleggers tot terughoudendheid had gemaand op sociale media: ‘Als je hierbij wilt horen, doe het dan met een mini-mini-minipercentage van je vermogen.’ Overigens was Boef minder bedachtzaam tegenover de pers: nadat een journalist kritiek had geleverd op Xpose stuurde hij intimiderende privéberichten (‘we zien elkaar snel’) en openbaarde hij het woonadres van de journalist.

Boegbeeld

Marc Overmars, prominent architect van de successen van Ajax, werd gepresenteerd als boegbeeld van Xpose Protocol. Net als De Geus lijkt hij daar nu liever niet aan herinnerd te worden.

Vorige week wierp Xpose Protocol zelf de vraag op of het nog bestaansrecht heeft. Op Telegram schreef het bedrijf: ‘Heeft dit project nog enige kans de golven aan negativiteit te overleven die het de afgelopen maanden moest doorstaan?’ We kunnen het de directie zelf niet vragen, omdat de mensen achter Xpose anoniem willen blijven.

Bij de start werden instappers gouden bergen beloofd bij deze ‘buitengewone gemeenschap’ met ‘extreme marketingevents’ en een ‘positieve impact’ op miljoenen. Aanvankelijk ontbrak een ‘white paper,’ waarin de plannen worden uitgelegd. Pas in augustus, toen het bedrijf al een doorstart had gemaakt, verscheen een stuk vol pompeuze vergezichten over de waarde van de blockchaintechnologie.

BNR-journalist Aäron Loupatty, die de ‘shitcoin’ al vanaf het begin volgt, waarschuwde vlak na de lancering voor een mogelijk piramidespel. In de gang van zaken sindsdien ziet hij zijn vermoedens bevestigd. “De waarde van de munt is enorm gedaald. Op het hoogtepunt, na de bekendmaking van Overmars als adviseur, was het 120 miljoen, nu nog 7 ton. Dat betekent dat een klein groepje mensen heel rijk is geworden en heel veel anderen hun inleg kwijt zijn. Op het hoogtepunt waren er 18.000 portefeuilles van mensen die geïnvesteerd hadden. Sommigen hebben er tienduizenden euro’s spaargeld in gestoken.”

Wiskundige Bert Slagter, medeauteur van het boek Ons geld is stuk: “Dit zijn boeven, dit is één grote scam. Ze zetten influencers in om hype te creëren, zodat veel mensen instappen, deden beloftes die te mooi waren om waar te zijn.” De rol van Overmars kan niet worden onderschat, meent Loupatty: “Toen hij werd gepresenteerd als adviseur steeg de waarde enorm.”

Juridisch niemandsland

Voor de financiële autoriteiten is het probleem dat cryptobedrijven vaak in een juridisch niemandsland opereren. SP-Kamerlid Mahir Alkaya vindt dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) moet optreden. De AFM zelf zegt dat een wettelijke grondslag ontbreekt. ‘Het grootste deel van beleggen in crypto’s valt niet onder het gedragstoezicht van de AFM,’ aldus een woordvoerder. Wel waarschuwt de AFM voor de risico’s: ‘Crypto’s zijn kwetsbaar voor misleiding en oplichting. Dat komt door het hoogtechnische karakter en de internationale dimensie, maar ook door de pseudo-anonimiteit van de transacties’.

Bitcoins en shitcoins

Naast de Bitcoin als alternatief betaalmiddel zijn er meer dan 12.000 verschillende cryptomunten; de bekendste is Ethereum. In tegenstelling tot de Bitcoin, waarvan er hooguit 21 miljoen zullen komen, zijn die niet gemaximeerd en hebben ze geen unieke code. Het is kinderlijk eenvoudig een eigen cryptomunt te maken. Mede door gebrekkig toezicht zijn er geregeld zogenaamde pump-and-dump-praktijken: initiatiefnemers van een cryptomunt kopen grote hoeveelheden bij een lage waarde. Via bijvoorbeeld influencers geven ze vervolgens hoog op van de munt, in de hoop dat de waarde stijgt. Vervolgens verkopen ze met winst. Door de grote hoeveelheid verkopen blijven andere beleggers met een waardeloze munt zitten, met shitcoins.

Wilt u reageren of heeft u een tip? Mail naar onderzoek@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden