Plus

Wat maakt Amsterdam zo aantrekkelijk als kunststad?

Kunstagent Manuela Klerkx en uitgever en verzamelaar Oscar van Gelderen schreven het boek Ontroerend goed, over de kunsthandel. Voor Het Parool maakten zij een extra hoofdstuk: wat maakt Amsterdam zo aantrekkelijk als kunststad?

Mini Galerie, Rutger de Vries: Floor piece #1 (2007) Beeld Courtesy Mini Galerie

Amsterdam is het epicentrum van de kunst in Nederland: wie buiten Amsterdam wordt getoond - of nog erger: een kunstenaar die niet wordt gerepresenteerd door een galerie in Amsterdam - kan nooit veel voorstellen.

In ons boek Ontroerend goed: van kunst kijken naar kunst kopen ontkrachten we dit vooroordeel met veel genoegen, en tonen we aan dat 'buiten de Ring' en 'in de provincie' genoeg te ontdekken valt op kunst­gebied. Maar speciaal voor Het Parool bevestigen we uiteraard van harte, en met gezond chauvinisme, dat geen stad aan Amsterdam kan tippen.

Want zeg nou zelf: Amsterdam beschikt over toonaangevende musea, alleen galeries uit ­Amsterdam zijn zichtbaar op internationale kunstbeurzen, en naast onze nationale trots Marlene Dumas zijn ook andere kunstenaars van internationale allure als Steve McQueen en Jo Baer er woonachtig. En schreef Quentin ­Tarantino niet in Amsterdam het scenario voor Pulp Fiction? En Irvine Welsh zijn roman Trainspotting? Nou, dan.

Voor wie zijn eerste schreden op het kunstpad wil zetten, en met een paar honderd (of duizend) euro de stap tot het aankopen van kunst wil doen, geven wij inzicht in de scene: wie doet ertoe in de galeriewereld, wie is up and coming, waar vind je juweeltjes voor weinig, wie moet je volgen, hoe onderhandel je? We gaan het u vertellen.

Om te beginnen: kunst is helemaal niet on­bereikbaar, is vaak (verrassend) betaalbaar, het verrijkt uw leven en het mooiste is: u kunt iets bezitten wat niemand in de wereld in huis heeft. En wie wil dat nu niet?

Online rondsnuffelen
Er is kunst te koop vanaf 100 euro tot 450 miljoen dollar - mocht u interesse hebben in de Salvator Mundi van Leonardo da Vinci, maar dan bent u te laat.

Kunst in oplage, ook die van grote namen, is heel betaalbaar. Een tekening is goedkoper dan een schilderij of sculptuur. Hoe groter het werk hoe duurder, uiteraard, maar wij adviseren: liever een groot werk van een jong talent dan een (vaak minder belangrijk) klein werk van een grote naam.

Ron Lang Art, Raquel van Haver: Violent Feminism H*'s in Toilet||Dancehall version explicit Beeld courtesy Ron Lang Art galerie

Sowieso: kijk met uw ogen, niet met uw oren (of toch soms: met uw neus). Het gaat niet om de naam, het gaat om de kunst, dus neemt u zich vooral voor te gaan kijken, en dan niet eerst naar het naamplaatje naast het kunstwerk. Koop ook niet als financiële investering, hooguit als investering in uzelf.

Maak een rondje langs galeries als ze - vaak op dezelfde zaterdag - hun opening hebben. Dan voelt u zich minder bekeken dan tijdens doordeweekse dagen, en kunt u veel werk zien en vergelijken. Sommige galeries zijn meer gespecialiseerd, andere meer eclectisch. Het beste abstracte werk vindt u bijvoorbeeld bij Slewe. Kijk veel rond, beslis niet te impulsief. Kijken kost tijd, smaak ontwikkelen ook.

U kunt ook online rondsnuffelen en kennis vergaren voor u een galerie binnenstapt: dan komt u beter beslagen ten ijs. Overigens zijn wij bepaald voorstanders van online researchen en kopen van kunst: dan ligt de hele wereld aan uw voeten.

Intimiderend
Wilt u kopen? Mooi! Dan gaan we u uitleggen hoe het werkt. Als u bij een topgalerie werk wilt kopen, kan het zijn dat de 'clientèle' van de galerie voorrang heeft: men wil namelijk graag dat werk van bekende kunstenaars in 'belangrijke' collecties terechtkomt, en u moet nog maar bewijzen of u belangrijk genoeg bent als mogelijk toekomstige eigenaar van het werk (ja, dit is raar maar waar).

Maar laat u vooral niet intimideren als men uw schoenen of outfit monstert: vaak is men maar al te blij als iemand een kunstwerk wil kopen. Durf ook vragen aan galeriehouders te stellen: er zijn geen domme vragen. Vraag gewoon wat u wilt weten over de kunstenaar, materiaalgebruik, en wat u verder te binnen schiet. Galeriehouders zijn vaak bevlogen mensen, en delen maar wat graag hun kennis met u.

Afdingen op de prijs kan meestal wel (zie de vijf tips: hoe onderhandel ik?) en ook goed nieuws: de KunstKoopregeling. De overheid ­financiert uw aankoop (tot 7500 euro), u betaalt maandelijks een bedrag en dient 10 procent van het aankoopbedrag meteen te betalen. U bent er nu klaar voor.

Om te beginnen zijn er zo'n honderd galeries in Amsterdam: van blue chip (dus top-) galeries als Annet Gelink, Grimm, Stigter & Van Doesburg, Martin van Zomeren, Ron Mandos, Slewe, Borzo, Ellen de Bruijne en Fons Welters tot jonge nieuwe galeries als Mini Galerie, No Man's Art Gallery en Albada Jelgersma, en alles ertussen­in: van zeer klassieke galeries tot hotspots.

Mini Galerie, Graphic Surgery: Increment M7 (2017) Beeld courtesy Mini Galerie

De topgaleries tonen de grote Nederlandse kunstenaars, en hebben ook een aantal bekende internationale kunstenaars in de stal. Ook van harte aanbevolen voor wie van grote namen houdt: fotografiemusea Foam en Huis Marseille. Bij Foam zijn ook heel betaalbare prints van topfotografen te koop.

Wie de internationale top in galerieruimte wil aanschouwen zal af moeten reizen naar Vlaanderen: daar zijn de galeries van Axel Vervoordt, Tim van Laere, Micheline Szwajcer en vooral Xavier Hufkens gevestigd. Sowieso raden wij u aan de trein of auto naar Antwerpen, Brussel, Gent of Knokke te nemen, als u de smaak te pakken hebt gekregen.

Anarchisme
Maar voor de beginnende kunstkoper valt er meer dan genoeg te ontdekken in Amsterdam!

Er zijn een half dozijn uitstekende galeries die gespecialiseerd zijn in fotografie: Roy Kahmann toont Casper Faassen maar ook straatfotograaf Gerard Fieret (een van onze favorieten). Ook heeft hij werk van de jong overleden Sanne Sannes. Bij Caroline O'Breen raden wij Satijn Panyigay aan, die op dit moment een solo bij de galerie heeft. Ook goed: Flatland (Erwin Olaf, Ruud van Empel) en Wouter van Leeuwen (onder anderen Michael Wolf, nu ook te zien in Fotomuseum Den Haag).

Werk van Desirée Dolron is te zien bij Grimm, maar voor Rineke Dijkstra, onze succesvolste fotografe, moet u afreizen naar elders. Zij heeft geen galerie in Amsterdam. Te groot geworden.

Er zijn ook gespecialiseerde galeries: bij Vroom & Varossieau toont men street art. Voor outsider art gaat u naar galerie Hamer, Borzo is gespecialiseerd in Zero en abstracte kunst.

Houdt u meer van anarchisme? Dan kunnen wij ArtKitchen aanbevelen, waar Jeannette Dekeukeleire de scepter zwaait: daar wordt een bonte mix getoond van punkkunstenaars als Hugo Kaagman en (fotograaf) Max Natkiel, Zero (Jan Henderikse) en business-art (Servaas). Ook Vriend van Bavinck lapt de kunstregels op aangename wijze aan zijn laars: hier wordt bier geserveerd, en geen lauwe wijn.

He.Ro, Lara Verheijden: If I ever go missing, make sure to use my selfie with the most likes Beeld courtesy HE.RO

Bij Ron Lang vloeit de wijn rijkelijk (dit is geen open invitatie om te gaan freeloaden), aangezien hier de mediterrane (lees: hartelijke) sfeer heerst. Ook goed qua sfeer: He.Ro, de nieuwe galerie van (voormalig) bad boy Gabriel Rolt en verzamelaar Maurits Hertzberger, gevestigd in Amsterdam-Noord. Wie allergisch is voor steriele ruimtes, komt op deze plekken aan zijn trekken.

Spiegelkwartier
Wij zijn fan van een aantal bijzondere galeries en kunstruimtes: bij Eenwerk toont men (u raadt het al) één werk, van zeer hoog niveau. Bij Oode is 'verweesde' kunst te koop, vaak voormalige BKR-kunst of uit depots van gemeenten of kunstuitlenen.

Bij Galerie A / Harry Ruhé vind je alles over Fluxus, Wiener Aktionismus, vaak in de vorm van multiples (objecten in oplage). ­Mo-Art is een fenomeen: check de website, www.mo-artgallery.com, en laat je informeren door Frans Oomen. Ook bij antiquariaten vind je soms goede kunst, vaak bijzondere grafiek: wij bevelen Egidius in de Haarlemmerstraat aan.

Voor veel niet-ingewijden staat kunst in Amsterdam gelijk aan 'de Spiegelstraat' (in het 'Spiegelkwartier'): deze tikje belegen straat zit vol glimmende galeries, die vooral klassiek moderne kunst verkopen, met de nadruk op Cobra. Er zitten ook meer hedendaagse galeries als Delaive, Jaski en Lionel. Ook liefhebbers van realistisch werk kunnen hier terecht, bij Lieve Hemel.

Maar het leukst is toch vooral overal rond schuimen, openingen bijwonen (altijd gratis toegang), je verdiepen in de materie en als kers op de taart: kunst kopen!

Op zaterdag 10 februari houden ­Manuela Klerkx en Oscar van Gelderen van 12.00 tot 18.00 uur kunstspreekuur in galerie Oode, Singel 159. U kunt er ­terecht met al uw vragen!

Het duo toont alleen die dag 'ontroerend' werk uit hun eigen collectie, spreekt met verzamelaars, Parool-kunstcriticus Jan Pieter ­Ekker en hoofdredacteur Ronald Ockhuysen, en ­lijstenmaker Lex van Nes.

Ook presenteren zij hun boek Ontroerend goed: van kunst kijken naar kunst kopen.

Galerie Caroline O'Breen, Satijn Panyigay: Untitled, 03 Beeld Courtesy Caroline O'Breen

Onderhandelen in een galerie
1 De prijs van kunst staat niet vast. De galeriehouder heeft speelruimte om te onderhandelen (hij verdeelt 50/50 met de kunstenaar): 10% kan er altijd wel af.
2 Hoe hoger de prijs, des te meer er te pingelen valt. Ga niet om 50% korting vragen bij een print van 100 euro.
3 Drie halen, twee betalen. Wie meer werk tegelijk koopt, kan rekenen op meer korting. Da's logisch, zou Johan Cruijff zeggen.
4 Doe niet zielig ('Ik heb geen geld') of patserig ('wat kost het als ik alle werken koop'). Wees jezelf, toon je liefde voor het kunstwerk en/of de kunstenaar. Dat betaalt zich vaak letterlijk uit.
5 Bereid je voor. Als de galeriehouder ziet dat je oprechte interesse in een werk hebt, je in de kunstenaar verdiept hebt, zal hij eerder geneigd zijn je aan boord te willen halen als koper en je gunstig te stemmen met een mooie korting.

Hoe je te gedragen in een galerie
1 Stel vragen, galeriehouders vinden het vaak heerlijk om over hun kunstenaars te vertellen. Onthoud: er zijn geen domme vragen.
2 Je hebt recht op kennis: omdat de prijs van kunst vaak ondoorzichtig is, kun je dus vragen hoe die prijs tot stand is gekomen. Wat is het trackrecord van de kunstenaar?
3 Veel mensen hebben drempelvrees en durven geen galeries binnen te stappen: ga op zaterdagen, wanneer meerdere galeries tegelijk openen. Dan staat het lekker vol, voel je je niet bekeken en kun je goed de galeries en de kunstenaars vergelijken.
4 Val de galeriehouder op een drukke opening niet lastig met allerlei ingewikkelde vragen over materiaalkeuze en penseelstreek van de kunstenaar. De goede man/vrouw is op openingen vaak een tikje gestrest.
5 Zet je zonnebril af (tip van galeriehouder Ron Lang)!

Termen om uit je hoofd te leren
1 Certificaat van echtheid (certificate of authenticity of CoA): een door de kunstenaar en/of zijn galerie ondertekend document waarin staat dat het bijbehorende kunstwerk authentiek en origineel is.
2 Estate: behartigt de (juridische) belangen van een overleden kunstenaar ter bescherming van zijn of haar oeuvre.
3 Grafiek of print: een afbeelding die het resultaat is van een bepaalde druktechniek (ets, droge naald, mezzotint, aquatint, houtsnede, linosnede).
4 Herkomst of provenance: de ­geschiedenis van een werk, een overzicht van de eventuele ­vorige eigenaren.
5 Kijkdagen (viewing): dagen voorafgaand aan een veiling, waar je de werken gratis kunt bekijken.
6 Litho of steendruk: afbeelding die op basis van een chemisch procedé vanaf een platsteen op papier wordt afgedrukt.
7 Museumglas: uv-werend glas van de hoogste kwaliteit. Als u top wilt inlijsten.
8 Oplage of editie: het aantal afdrukken dat van een bepaalde afbeelding wordt gedrukt.
9 Vintage print: de eerste foto­afdruk die de fotograaf maakt op basis van het negatief en bij voorkeur rond dezelfde tijd waarin de foto is genomen wordt afgedrukt (anders spreken we van nadruk).
10 Zeefdruk of serigrafie: een druktechniek waarbij inkt door een stuk fijn gaas wordt gedrukt, zodat verschillende kleuren naast of over elkaar worden gedrukt.

Boeken over de kunstwereld
1 Philip Hook - Rogues' gallery
2 Robert Hughes - Nothing if not critical
3 Sarah Thornton - Seven days in the art world
4 Calvin Tomkins - Post to neo
5 Don Thompson - The $12 million stuffed shark

Kunstblogs in Nederland
1 De Kunstmeisjes ­(kunstmeisjes.com)
2 Kunst kijken met Ko & Kho (kunstkijkenmetkoenkho.nl)
3 Lost Painters (lost-painters.nl)
4 Trendbeheer (trendbeheer.com)
5 Mr Motley (mistermotley.nl)

Amsterdamse kunstbeurzen
1 For Real (januari)
2 KunstRAI (april)
3 Amsterdam Art Fair (mei)
4 Unseen (september)
5 This Art Fair (december)

Boeken over kunst verzamelen
1 Marta Gnyp - The shift: Art and the rise to power of contemporary Collectors
2 Beatrice Hodgkin - A guide to buying and collecting affordable contemporary art
3 Bert Kreuk - Art flipper
4 Charles Saatchi - My name is Charles Saatchi and I am an artoholic
5 Renée Steenbergen - Iets wat zo veel kost, is alles waard ­(antiquarisch)

Aanbevolen musea in Amsterdam
1 Greenbox Museum of Contemporary Art from Saudi Arabia
2 Fotografiemuseum Foam
3 Outsider Art Museum

Verzamelaars op Instagram
1 Henk Drosterij & Karen Knispel (@thefinestamscontempart­collever)
2 Freddy Insinger (@thefreddyshow)
3 Antoine de Werd (@antoinedewerd)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden