Plus

Wat doen we met vreemde vogels op de weg?

De snorfiets moet in april van het fietspad, maar op Amsterdamse wegen rijden veel meer vreemde vogels. Wat is er zoal? En wat mogen ze wel en wat niet?

De e-bike is wettelijk gewoon een fiets en rijdt dus op het fietspad. Beeld Maarten Steenvoort

Het kostte een jaar of zeven, maar de verbanning van de snorfiets van het fietspad is nu echt aanstaande: op maandag 8 april zal het praktische vervoermiddel zich in Amsterdam binnen de Ring A10 tussen auto's, brommers, motoren en bussen moeten gaan begeven.

De berijders worden verplicht om een helm te dragen om de risico's op ernstig letsel bij ongevallen te beperken. Ze zullen ook goed op de borden moet letten: in de stad zijn tal van plekken aangewezen waar de gemeente het te link vindt op de rijweg. Hier zullen snor­fietsen weer wél het vrijliggende fietspad op mogen.

Die toekomstige praktijk is de uitkomst van een strijd tussen voor- en tegenstanders van de uitzonderlijke positie die de snorfiets de afgelopen jaren in het stedelijk verkeer heeft gekregen.

Veel snorfietsen zijn opvallend breed en het overgrote deel rijdt te hard. Vermenging met de relatief trage Amsterdamse fietsers op te smalle fietspaden in oudere buurten van de stad leidde tot wederzijdse ergernis, valpartijen en vaak ook gewonden.

Het argument van de voorstanders van de snorfiets naar de rijweg: het past niet en het mengt niet. De snorfietsers konden daar weinig tegen inbrengen, maar hebben wel een punt als ze zeggen dat de positie van de snorfiets op de rijweg óók schuurt: met een scootertje tussen al dat zware en snelle verkeer voelt uitermate onveilig.

En hoe gaat de automobilist zich gedragen, met die langzame scooterrijders steeds in de weg? Niet voor niets spreken, ook in de landelijke politiek, steeds meer mensen zich uit voor het afschaffen van de voertuigcategorie snorfiets: dat zouden dan brommers moeten worden, of elektrische fietsen.

Vreemd verkeer
Desalniettemin: de maatregel om de snorfiets te verplaatsen lost een vervelende situatie op, je mag aannemen dat het fietspad vanaf april ­veiliger en aangenamer wordt. Tegelijkertijd dienen de volgende problemen zich al aan, want de snorfiets is niet het enige vervoermiddel in een uitzonderingspositie.

Neem een kijkje op de Amsterdamse wegen en je komt de traditionele vervoermiddelen tegen, waarvan iedereen weet: die hoort op de stoep, het fietspad of de rijweg. Maar daar tussendoor beweegt zich een groeiende hoeveelheid vreemd verkeer door stad en ommelanden.

Van het gehandicaptenautootje Canta kijkt niemand meer op, maar in Zuid, Centrum en in delen van Oost worden hoe langer hoe meer Birò's gesignaleerd: een soort golfkarretjes die zich haast geluidloos en doorgaans soepeltjes veel sneller van A naar B bewegen dan welk ander vervoermiddel ook.

Dat is nog niet alles. Er zijn e-bikes en supersnelle e-bikes, er zijn een-, twee-, drie- en vierwielers, er zijn skateboards met een motortje, skateboards met een stuur en skateboards met een zadel. Er zijn steps met en zonder trap­ondersteuning. Er zijn extra brede elektrische bakfietsen en dan wás er de Stint, maar is er inmiddels niet meer.

Ruimte maken
Hoe leid je al die rijdende objecten in goede banen? Voor de meeste nieuwe vervoermiddelen geldt dat het allemaal best past, die misschien honderd Birò's of dat uitzonderlijke skateboard met een hulpmotortje. Geen probleem, op dit moment.

Als de razendsnelle opmars van de snorfiets - die aanvankelijk zijn uitzonderingspositie verkreeg na een lobby van Urker vrouwen in klederdracht bij wie een helm niet over het mutsje paste - iets heeft geleerd, dan is het wel dat de problemen vanzelf komen als een vervoermiddel massa krijgt.

Eén Birò is niet erg, honderd zijn ook wel probleemloos te verhapstukken, maar wat nou als er straks 1000 of 2000 of 37.000 rondrijden in de stad? Dat past niet zonder specifieke regels, zonder dat er ruimte wordt gemaakt.

Zover is het nu nog niet. Hiernaast een overzicht van wat er rijdt, wat wel en niet mag en, in een aantal gevallen, de onduidelijkheden hierover.

Speed pedelec
Veel gebruikt door mensen die in randgemeenten wonen en er tussen huis en werk 10 tot 30 ­kilometer mee afleggen. Per 1 ­januari 2017 heeft de speed ­pedelec, de e-bike die een maximumsnelheid van 45 kilometer per uur kan bereiken, de juridische status van bromfiets.

Dit betekent dat de 'raketfiets' in de bebouwde kom, net als de bromfietsers, gebruik moet maken van de rijbaan. Met een helm dus en een blauw kentekenplaatje achterop. Cijfers zijn niet beschikbaar, maar de indruk is dat het aantal speed pedelecs in de stad toeneemt.

Stint
Die Stint zag je hoe langer hoe meer, maar sinds het dodelijke ongeluk op een spoorwegovergang in Oss is het vervoermiddel verboden. Het viel in de categorie 'bijzondere bromfiets' en reed maximaal 25 kilometer per uur op het fietspad. Omdat ze nooit sneller gingen, bewogen ze soepel mee met de rest van het fietsverkeer. Alleen wie harder wilde, de snorfiets bijvoorbeeld, had soms moeite een Stint in te halen door de relatieve breedte.

De speed pedelec kan een maximumsnelheid van 45 kilometer per uur bereiken en hiervoor gelden de regels van een bromfiets. Beeld Maarten Steenvoort

Stigo Bike
Een opvouwbare elektrische scooter. Maximumsnelheid: 25 kilometer per uur, en volgens fabrikant Jean-Pierre Vos is de Stigo Bike 'onopvoerbaar'. Met de snorfiets moet ook dit voertuig nu van het fietspad af.

"Eeuwig zonde," zegt Vos. "Het is geen lompe Vespa, mijn apparaat is met 15 kilo superlicht, heeft dunne bandjes: ideaal voor het fietspad. Ik merk dat er terughoudendheid is om met dit vervoermiddel de rijweg op te gaan. Deze maatregel van ­Amsterdam is voor ons heel frustrerend. Hiermee wordt een hele voertuigcategorie de nek omgedraaid."

Segway
Vooral populair onder toeristen, die er in lange slierten en met helm op mee door de stad slingeren. Die helm is niet verplicht bij wet, maar moet meestal van de verhuurder. Sommige van de voertuigen hebben een stuur: die zijn wettelijk goedgekeurd. Zonder stuurkolom zijn ze verboden voor gebruik op de openbare weg. Ze lijken geen problemen te veroorzaken in het verkeer, maar mogelijk komt dat vooral doordat ze (nog?) met weinig zijn.

De Stigo Bike is een soort opvouwbare elektrische scooter Beeld Maarten Steenvoort

Hoverboard
Meer speelgoed dan vervoermiddel. Tegelijkertijd duikt het dwarse elektrische skateboardje, dat wordt bestuurd door het lichaamsgewicht te verplaatsen, stilaan meer en meer op in de stad. Net als voor het Airwheel (een hoverboard met één wiel) geldt hiervoor dat het geen voertuigcategorie is en dus geldt er een verbod voor de openbare weg.

Niet dat daar ooit op gehandhaafd wordt. Wie een ­ongeluk krijgt, is niet verzekerd, behalve als het binnenshuis plaatsvindt. Dan zou een inboedelverzekering kunnen worden aangesproken.

Birò
De Canta van Oud-Zuid heeft alles in zich om de volgende snorfiets te worden. Een ingewikkeld voertuig dat overal mag rijden: tussen de auto's (maximaal 45 kilometer), op het fietspad (40 kilometer) en zelfs op de stoep (stapvoets). Zonder rijbewijs. In Amsterdam geldt de Birò, behalve als proleterig, als gehandicaptenvoertuig en dus mag je overal en gratis parkeren, behalve in parkeervakken.

Let wel: volgens het ministerie van Infrastructuur is het een brommobiel en dat houdt in dat alleen geregistreerde gehandicapten er gratis mee mogen parkeren op de stoep.

De Birò staat ook wel bekend als de Canta van Oud-Zuid. Beeld Maarten Steenvoort

E-bike
Je hoort ze niet en je ziet ze vaak te laat, maar de e-bike, de fiets met trapondersteuning, is wettelijk gewoon een fiets. En dus rijden ze op het fietspad, zonder vergunning of ­kenteken.

Waar de Amsterdamse fietser zelden sneller gaat dan 16 kilometer per uur, rijdt de gemiddeld e-bike waarschijnlijk harder. Langzaam maar zeker zie je de gewone e-bike steeds vaker in Amsterdam. Veel problemen levert dat vooralsnog niet op.

E-step
Zijn volledig elektrisch of hebben in het geval van de kickscooter een stepondersteuning. In tal van landen zie je ze rijden, maar in Nederland is het e-stepje nog verboden op de openbare weg. In Antwerpen bijvoorbeeld is Bird actief met een deelconcept: iedereen kan beschikbare steps gebruiken en vervolgens achterlaten bij zijn bestemming. Er loopt een aanvraag, maar de indruk is dat sinds het dodelijke ongeval met een Stint in Oss alles on hold staat.

"Hij is kleiner en lichter dan een fiets," zegt Jonatan de Boer van Bird. "Ideaal voor een stad als Amsterdam. Je kunt de snelheid ­begrenzen. Als Amsterdam een maximumsnelheid van 18 wil, kan dat; maar 25 is ook mogelijk. We hopen dat het gebruik ervan snel mogelijk wordt."

In Nederland is het e-stepje nog verboden op de openbare weg. Beeld Maarten Steenvoort
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden