Plus

Was Willem Holleeder de cruciale spin in het web?

Het proces tegen Willem Holleeder draait in de kern om moordmotiéven. Met ruim een half miljoen pagina's aan dossiers zullen justitie en de verdediging hun eigen antwoord hebben op de vraag: wie had belang bij de dood van de slachtoffers?

Beeld Sjoukje Bierma

Holleeder wordt er in niet één dossier van beschuldigd de moord daadwerkelijk te hebben gepleegd en maar een enkele getuige zegt hem persoonlijk een opdracht te hebben horen geven.

Justitie zal de rechtbank er dan ook vooral van moeten overtuigen dat hij achter de liquidaties zat. In alle gevallen had hij, voorál hij, volgens aanklagers Sabine Tammes en Lars Stempher een sterk motief om het slachtoffer uit de weg te laten ruimen.

Dát beeld is dan ook waartegen Holleeder en zijn advocaten Sander Janssen en Robert Malewicz zich voornamelijk zullen verweren.

Daartoe zullen ze putten uit twintig, vijfentwintig jaar Amsterdamse misdaadgeschiedenis - uit meer dan twintig dossiers over grote onderzoeken die de recherche door de jaren heen deed naar het reilen en zeilen in het hoofdstedelijke criminele milieu en de vele conflicten die met geweld werden beslecht.

Joegomaffia
Het gaat om onderzoeken 'Deur' en 'Plank' naar de eerste en de tweede moordaanslag op Cor van Hout, in 1996 en 2000. Het onderzoek naar de liquidaties van de beruchte criminelen Sam Klepper in 2000 en Martin Hoogland in 2004.

Onderzoeken naar het wegsluizen van de nooit gevonden losgeldmiljoenen van de Heinekenontvoering; naar de drugshandel van Cor van Hout; naar de hasjhandel van Thomas van der Bijl; naar witwassen door Willem Endstra; naar de criminele handel en wandel van Sam Klepper en John Mieremet en naar de moorden op leden van de in Amsterdam actieve Joegomaffia en op de criminele Egyptenaren Magdi en Mounir Barsoum.

Uitdijend dossier
In die decennia aan Amsterdamse misdaadhistorie ontwikkelde de recherche velerlei theorieën over achtergronden van misdrijven. Daaronder zijn volop theorieën waarin Holleeder niét de hoofdrol speelde. Geregeld is na uitvoerig spitwerk expliciet naar andere criminelen of criminele groepen gewezen, zoals leden van de 'Joegomaffia'.

Holleeder en zijn raadslieden zullen bovendien benadrukken dat justitie héél anders aankijkt tegen zussen Astrid en Sonja Holleeder sinds die tegen hem getuigen. Waar zijn zussen altijd als zijn handlangers golden, proberen zij de rechtbank er nu van te overtuigen dat Willem hun families in de tang had.

Omdat zo veel oude zaken van belang kunnen zijn, blijft het dossier uitdijen. Zowel de advocaten als justitie blijven in de geschiedenis graven om de verbanden voor eens en voor altijd helder te krijgen. Was Holleeder de cruciale spin in het web dat al die dossiers vormen?

Zo is Vandros geen klassieke moordzaak waarin de verdediging tastbare bewijzen moet weerleggen en de dertig à veertig belangrijkste getuigen moet fileren, maar zal alles in breder perspectief worden geplaatst.

Al met al telt het dossier inmiddels ruwweg duizend ordners en een half miljoen pagina's. Behalve om de Vandros-stukken gaat het om de stukken uit liquidatiezaak Passage (waarin medeverdachten levenslang kregen) en de stukken uit het grote onderzoek Kolbak naar de afpersingen waarvoor Holleeder negen jaar kreeg. Daar komen sommige van de voornoemde oude onderzoeken bij, in andere hebben de advocaten slechts inzage gehad.

Verzoeningsgesprek
De Amsterdamse en landelijke recherche hebben eerder bovendien pogingen gedaan de Amsterdamse onderwereld en de Hollandse en Joegoslavische netwerken integraal in beeld te krijgen. De bevindingen uit dergelijke onderzoeken zijn vanuit het huidige perspectief hoogst interessant.

Slachtoffers als Cor van Hout en John Mieremet (en diens gewezen compagnon Sam Klepper), bijvoorbeeld, hadden bij leven tal van conflicten waarvan er vele met elkaar in verband stonden. Van Hout ging er bijvoorbeeld van uit dat Mieremet hem in 2000 had laten beschieten in Amstelveen - wat op enig moment tot een veelbesproken verzoeningsgesprek heeft geleid - over het succes waarvan weer wisselende verhalen de ronde deden.

Zo wordt het in de Vandroszaak puzzelen met scenario's en alternatieve scenario's - en mogelijke alternatieven daar weer op. Vooral omdat de overtuiging van de rechtbank uiteindelijk cruciaal zal zijn, zullen Holleeder en zijn advocaten verder gaan dan het zuiver betwisten dat hij moorden heeft laten plegen. Ze zullen, als een soort officieren van justitie, soms niet alleen poneren dat het veel meer voor de hand ligt dat een ander de misdrijven heeft gepleegd, maar dat ook proberen aan te tonen.

Lees ook: Slotakkoord van the last man standing gaat van start

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden