IDFA

'Wanneer wordt een kunstwerk een verhaal?'

Het Idfa speelt zich niet alleen af in donkere bioscoopzalen. In de Brakke Grond en het Stedelijk Museum zijn video-installaties te zien van kunstenaar Aernout Mik. Hoe kunstenaars en documentairemakers proberen vat te krijgen op de werkelijkheid, en hoe toeschouwers proberen te bevatten wat ze zien, vormt het uitgangspunt van een Idfa-rondleiding door het Stedelijk Museum.

Une Partie de CampagneBeeld Magnum Photos

Ook Aernout Miks virtuoze (video-) installatie Cardboard walls maakt deel uit van de tour. Het is een confrontatie met de gevolgen van de kernramp die zich in 2011 voltrok in Fukushima, Japan. De dubbelfilm toont verschillende situaties, zowel reële als imaginaire, die zijn veroorzaakt door de catastrofe, verbeeld door mensen die de regio moesten ontvluchten en die sindsdien niets anders rest dan een leven in provisorische kartonnen huisjes.

In eerste instantie doen hun collectieve improvisaties concrete herinneringen aan de traumatische gebeurtenissen herleven. Maar dan wordt, in een uitbarsting van wanhoop, ook de tijdelijke behuizing vernietigd.

Schermen
'Wat voor verhaal zou hier achter zitten?' vraagt de gids, staand tussen een labyrint van kartonnen schotten die voor de schermen zijn opgehangen. 'Wanneer wordt een kunstwerk een verhaal?' De hamvraag: 'Vind je het werk sturend? Wordt het gepresenteerd alsof het de werkelijkheid is? En wat is dat eigenlijk, de werkelijkheid? Bij het Journaal worden toch ook keuzes gemaakt?'

Er is nog een tweede werk van Mik te zien, in de Tuinzaal van de Brakke Grond. Ook deze installatie gaat over de keuzes die bij het Journaal worden gemaakt. Voor elke minuut nieuwswaardig materiaal schieten journalisten een veelvoud aan beelden die om uiteenlopende redenen onbruikbaar zijn. Uit uren en uren van deze zogenoemde war rushes, afkomstig van persbureaus als Reuters, compileerde Mik de filminstallatie Raw footage (2006). En maakt hij de doelloze en chaotische realiteit van oorlog zichtbaar.

Journalisten
Een man fietst langs en toont vrolijk zijn pistool aan de camera, geitjes lopen door een platgebombardeerde winkelstraat. Twee soldaten spelen een potje jeu de boules, anderen zijn aan het snacken, terwijl diep in de achtergrond een man met zijn handen in de lucht staat.
Zonder de context zou je de oorlog bijna vergeten. Maar dan toont Mik op beide schermen beelden van journalisten met opschrijfboekjes, fototoestellen en draaiende camera's, die op zoek zijn naar een verhaal en naar context.

In samenhang met deze installatie heeft Mik een filmprogramma samengesteld met documentaires over beeldvorming; films die óók de achterkant van het nieuws tonen, (iconische) beelden herinterpreteren of nieuwe betekenis geven.

Er zit een enkele recente film tussen, zoals Sergei Loznitsa's belangwekkende documentaire Maidan (2014), verder zijn het vooral fijne klassiekers. De meest bijzondere film is waarschijnlijk 1974, une partie de campagne van Raymond Depardon. Die kreeg in 1974 van de toenmalige Franse minister van Financiën, Valéry Giscard d'Estaing, de opdracht een film te maken over de presidentscampagne die hij ging voeren, met François Mitterrand als belangrijkste tegenstander.

Depardon is overal bij: openbare én besloten bijeenkomsten, op kantoor met het campagneteam en bij zijn hoofdpersoon als die de resultaten van de verkiezingen afwacht.

Giscard d'Estaing won de verkiezingen. En stapte direct daarna naar de rechter om vertoning van de film te verbieden; het beeld dat de boerenzoon Depardon van hem had geschetst, beviel de stijve, ijdele politicus niet. Het zou tot 2002 duren voordat 1974, une partie de campagne in Frankrijk mocht worden vertoond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden