Plus

'Wacht niet tot een 12-jarige te zwaar is door slaapgebrek'

Een slaapdeskundige die afslanktips geeft. Somnoloog en neuroloog Hans Hamburger wil dat de boodschap eindelijk doordringt: 'Chronisch slaaptekort maakt dik.'

Mensen denken weleens: acht uur slaap is genoeg. Maar dat is voor volwassenen, zegt Hans Hamburger.Beeld anp

Het is een ingewikkeld proces. Als je te weinig slaapt, is dat van invloed op de stofwisseling. "Alle organen in je lichaam hebben slaap nodig. Als vetweefsel te weinig slaap krijgt, maakt het te weinig leptine aan," zegt neuroloog en slaapdeskundige Hans Hamburger van het Amsterdam Slaap Centrum in Boerhaave MC.

Leptine is het hormoon dat tijdens het eten tegen de hersenen zegt: stop, je hebt genoeg gehad. "Een gebrek aan leptine maakt dat je zin krijgt in eten, in het bijzonder in vet eten. Tegelijkertijd gaat, als je te lang wakker blijft, de aanmaak van ghreline door. Dat is het hormoon dat de maag aanmaakt en ervoor zorgt dat je trek hebt."

Een gemene combinatie, zeker als je, door minder slaapuren, meer tijd hebt om te eten.

Gamen tot middernacht
Maar er is nog iets. In de REM-slaap - een fase aan het eind van de nachtrust - komen er volgens Hamburger stoffen vrij waarmee we beter kunnen vasten. "Die stofjes zorgen ervoor dat we langer zonder eten kunnen."

Als slechte slaper lever je dus niet alleen in op de REM-slaap, maar ook op deze 'vaststofjes'. Hamburger is betrokken bij het lesprogramma Fresh in de Les dat op Amsterdamse scholen voorlicht over gezonder eten, meer bewegen en beter slapen.

In de strijd tegen over­gewicht is het belangrijk die drie zaken te bundelen, vindt hij. Slaap wordt tot zijn grote frustratie vaak vergeten. "Maar als je meer beweegt en gezonder eet, maar je slaapt nog altijd veel te weinig, kom je er ook niet."

Hoewel Hamburger de excessen kent, staat hij zelf ook nog weleens stomverbaasd. "Ik heb weleens een les gegeven over slaap via de webcam. Ik vroeg aan een klas: gamen jullie voor het slapengaan?"

"Iedereen sprong op: ja natuurlijk deden ze dat. Een meisje vertelde dat ze altijd doorspeelde totdat ze het volgende level had gehaald, anders moest ze 's ochtends opnieuw beginnen. Het werd dan makkelijk twaalf uur op een doordeweekse dag. Ik heb het over een meisje uit groep 7. Mensen denken weleens: acht uur slaap is genoeg. Maar dat is voor volwassenen. Deze kinderen hebben tien tot twaalf uur per nacht nodig. Dat redt deze leerling dus nooit."

Levenszware last
Eigenlijk moet slaapvoorlichting al in groep 3 of 4 beginnen, vindt Hamburger. "Wacht niet totdat een twaalfjarige al te zwaar is door chronisch slaapgebrek. We moeten het voorkomen, want de gevolgen van overgewicht zijn echt heel groot: diabetes, hoge bloeddruk, hartklachten, rugpijn. Het is een levenszware last. Laten we zorgen dat we geen generatie kweken die alleen de duimen beweegt."

Kinderen die te weinig slapen, worden vaak druk, zegt Hamburger. "Doordat ze overdag niet in slaap willen vallen, gaan ze nog drukker bewegen. Als dergelijke kinderen de diagnose adhd krijgen, krijgen ze ook nog eens medicijnen, waardoor ze nog langer wakker blijven."

Als Hamburger het even kort mag samenvatten, maakt slaaptekort kinderen 'dik, druk en dom'.

Dat laatste omdat mensen die te weinig slapen, ook te weinig diepe slaap hebben. "De lesstof die je overdag hebt gekregen, zet zich tijdens de diepe slaap vast in je langetermijngeheugen. De diepe slaap zit juist in het eerste deel van de nacht: wie het eerste deel overslaat, levert daarop in. Kortom: als je de diepe slaap mist, leer je minder goed."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden