Plus

Waarom zwemmen in open water gevaarlijk is

Amsterdammers duiken graag het water in. Op stadsstrandjes, in de grachten, het IJ en de Amstel wordt gezwommen. Maar het mag niet overal. En dat is - weet de reddingsbridgade - geen loos verbod.

De reddingsbrigade adviseert nooit alleen in open water te zwemmen, maar altijd met een groepje. Beeld Mats van Soolingen
De reddingsbrigade adviseert nooit alleen in open water te zwemmen, maar altijd met een groepje.Beeld Mats van Soolingen

De reddingssloep van de Amsterdamse Reddingsbrigade ligt startklaar in het pand in West, pal naast de brandweer. Een kleine dertig vrijwilligers is bereid bij calamiteiten uit te rukken, maar het reddingswerk blijft tot nu toe beperkt tot het surveilleren bij Sail, de intocht van Sinterklaas per boot, festivals in bijvoorbeeld het Sloterpark en bij de Gay Pride. Werken als strandwacht op drukke stadsstrandjes van de Sloterplas of IJburg behoort niet tot hun taken.

"Amsterdam maakt allerlei stadsstrandjes en zegt dat mensen daar veilig kunnen zwemmen," zegt Walter Weg van de in 1913 opgerichte Amsterdamse Reddingsbrigade, terwijl hij met zijn vingers aanhalingstekens maakt bij het woord veilig. "Ze promoten het schone water, maar vergeten de fysieke veiligheid. Als wij de gevaren aankaarten, horen we steeds dat Amsterdam geen beleid voert op toezicht op open water."

Obstakels
Zwemmen in open water is niet te vergelijken met zwemmen in het zwembad, zegt Weg. "Er zijn allerlei stromingen doordat het water in verbinding staat met de grachten en het IJ. Het water is troebel en er liggen obstakels onder water. Je weet bovendien nooit hoe de bodem afloopt en waar de putten zitten. Dan heb je nog de factor wind. Het water kan trouwens in het voorjaar nog behoorlijk koud zijn, wat gevaar voor onderkoeling oplevert."

Voor elk strandje zou volgens Weg een risico-inventarisatie gemaakt moeten worden. "Het hele gebied wordt dan nagekeken. De bodemgesteldheid en de obstakels onder water worden onderzocht, de plek van de afscheidingslijn wordt bepaald en er wordt gekeken of er toezicht van een strandwacht zou moeten komen."

Bij een druk stadsstrand, als het pas geopende strand van de Sloterplas, waar op een mooie dag volgens Weg zo'n drieduizend mensen liggen, zou een strandwacht op zijn plaats zijn.

"Een strandwacht scant continu het water af en is door middel van films en opleidingen getraind in het herkennen van verdrinkingen. Iemand die verdrinkt, spartelt namelijk niet heftig, schreeuwt niet, maar besteedt alle energie om zijn hoofd boven water te houden. Het ziet eruit als spelen, hij gaat kopje-onder en komt weer boven."

Een strandwacht is daarnaast een gastheer: geeft voorlichting, waarschuwt voor gevaren, verleent EHBO, spreekt mensen aan op hun gedrag, redt drenkelingen, reanimeert en belt bij calamiteiten de hulpverlening.

Trappetjes
Weg maakt zich zorgen over het fenomeen dat 'iedereen' in het open water duikt, ook bij verboden gebieden in de Amstel - 'van het stadhuis tot Ouderkerk' - het IJ, de grachten of bij de jeugd gewilde plek, 't Eilandje bij de Schinkel, vlak bij het Olympisch Stadion. "Van een naderend schip kun je op het water niet de snelheid inschatten. De schipper ziet je echt niet als je vlak bij zijn schip zwemt, ook al heeft hij een radar op de boot. Geeft hij gas, dan word je direct meegezogen door de schroefkracht. Ook als je op vijf meter afstand zwemt."

Hij heeft genoeg riskante zwempartijen meegemaakt. "Tijdens Sail zag ik mensen zomaar het water in springen. Heel gevaarlijk. Er zijn gelukkig trappetjes langs het water gekomen, maar dat nodigt ook uit tot zwemmen."

De reddingsbrigade zet een educatief programma op om voorlichting te geven op basis- en middelbare scholen. "Nu er steeds meer in open water wordt gezwommen, willen we jongeren wijzen op de gevaren, ze vertellen waar je wel en niet mag zwemmen en hoe belangrijk het is om te leren zwemmen. Temeer daar het schoolzwemmen steeds minder wordt."

Veilig zwemmen

Adviezen van de Reddingsbrigade aan recreanten en aan de stad:
- Zwem nooit alleen in open water, maar altijd met een groepje, ongeacht je leeftijd. Je kunt namelijk wegglijden, in een zandput terechtkomen of spontane kramp krijgen.
- Zorg dat een kind zonder zwemdiploma altijd op grijplengte is, liefst op armafstand. Laat het kind nooit alleen zwemmen en ga met het kind niet dieper dan kniehoogte.
- Doe een kind zonder diploma altijd zwembandjes om, maar liever nog een reddingvest, want dit houdt het hoofd boven water.
- Drink geen alcohol als je gaat zwemmen. Het maakt een mens minder oplettend.
- Zet bij elk stadsstrand een waarschuwingsbord in verschillende talen, waarop de dieptes van het water staan en gewezen wordt op het gevaar van stromingen. Ook moet erop staan dat kinderen zonder zwemdiploma zwembandjes moeten dragen en zwemmen op het stadsstrand voor eigen risico is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden