Plus

Waarom zou een rechter Shell terugfluiten?

Milieudefensie houdt Shell aansprakelijk voor de schade die olie- en gaswinning aanricht. Milieubeschermers proberen het klimaat te redden in de rechtszaal.

Directeur Donald Pols van Milieudefensie en advocaat Roger Cox bij de aankondiging van de juridische stappen tegen olieconcern Shell Beeld Remko de Waal/ANP

1. Milieubeschermers die de rechtszaal opzoeken om hun gelijk te halen, een trend?
Een wereldwijde trend zelfs. Afgelopen jaar hebben New York en San Francisco de grote oliemaatschappijen al aansprakelijk gesteld voor de gevolgen van klimaatverandering. In een verloren rechtszaak eiste Milieudefensie bij de rechter schone lucht.

De rechtszaak waarmee Urgenda de Nederlandse staat in 2015 dwong om meer te doen om de CO2-uitstoot ­terug te dringen, trok internationaal de aandacht. De advocaat achter de Urgendazaak, Roger Cox, is nu ook door Milieudefensie in de arm genomen voor de rechtszaak tegen Shell.

2. Waarom de rechter? Kunnen we dit niet overlaten aan gekozen volksvertegenwoordigers?
Dat is precies wat Shell zich afvraagt. Shell zegt het klimaatverdrag van Parijs te respecteren en vindt dat overheidsbeleid de opwarming van de aarde moet beteugelen. Maar Cox ziet in het recht een 'vitaal instrument' om de overgang op duurzame energie te versnellen. Dat is wat Milieudefensie beoogt met deze zaak.

In 2011 kwam Cox tot deze strategie in zijn boek Revolutie Met Recht. Hij signaleerde een patstelling in het klimaatdebat. "De wetgevende en bestuurlijke macht konden geen potten breken. Het klimaatprobleem is niet iets dat je in oneliners uitlegt en het vereist langetermijnactie, de gevolgen zijn pas na decennia zichtbaar."

De Urgendazaak heeft al veel in verandering gebracht, stelt hij goedkeurend vast. "Door die ene uitspraak is de discussie meteen gekanteld. Wie is nou beter in het waarderen van het bewijs voor klimaatverandering dan een rechter? In de politiek is sindsdien niet meer de vraag of we er iets aan doen, maar hoe."

3. Waarom zou een rechter Shell terugfluiten?
Volgens precies dezelfde gedachtegang waarmee Urgenda de Nederlandse staat veroordeeld kreeg. "De Nederlandse wet verplicht ons alles te doen wat in onze macht ligt om onaanvaardbare schade te voorkomen," zegt Cox.

Shell dicht hij daarom een 'zorgplicht' toe om toekomstige schade te vermijden. Door nu nog grif te investeren in olie- en gaswinning is Shell 'op ramkoers met het klimaat', zegt Cox.

Vandaar de eis dat Shell zijn bedrijfsstrategie in lijn moet brengen met het klimaatakkoord van Parijs. "Als je kunt aantonen dat Shell bewust bijdraagt aan een opwarming van twee graden of meer, toon je volgens mij al aan dat onaanvaardbare maatschappelijke schade dreigt."

4. Het zijn consumenten die tanken, toch?
Dan gaat het om futiele hoeveelheden, zegt Cox. "Juridisch gezien kun je consumenten niet aanspreken op het gebruik van benzine." Shell daarentegen is volgens Cox goed voor 2 procent van de broeikasgassen die sinds de industriële revolutie wereldwijd zijn uitgestoten.

Nederland komt volgens hem aan een half procent. Het sterkt hem in de overtuiging dat de rechter na de Nederlandse staat ook Shell kan en moet terugfluiten. "Consumenten hebben minder keuzes," vult Milieudefensiedirecteur Donald Pols aan.

5. Is de rechtszaak een vorm van activisme of denkt Milieudefensie te kunnen winnen?
Het zal niet meevallen om te winnen, zei Liesbeth Enneking, buitengewoon hoogleraar op het gebied van de 'social responsibility' van het internationale bedrijfsleven, gisteren al in deze krant. Maar ze acht Milieudefensie ook niet kansloos.

Milieudefensie is niet vies van aandacht, erkent Pols. "Aandacht zorgt er ook voor dat de druk op Shell groter wordt. Maar het eerste doel in alle campagnes die wij doen, is inhoudelijk resultaat boeken. En resultaat is in dit geval: beweging krijgen in het beleid van Shell."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden