Lezersbrief

'Waarom wordt elke wreedheid aan de Holocaust gelijkgesteld?'

'Wat is ertegen om deze term exclusief te bewaren voor de vernietiging van zes miljoen Europese Joden?' vraagt Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier, zich af.

Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier, tijdens de heropening van het Nationaal Holocaust Museum. Beeld anp
Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier, tijdens de heropening van het Nationaal Holocaust Museum.Beeld anp

Er is al een paar weken, en terecht, ophef over een artikel van de Nijmeegse hoogleraar Roos Vonk in NRC van 21 augustus 2017. Daarin vergelijkt zij door het gebruik van het woord Holocaust de slacht van dieren in de bio-industrie met de systematische moord op zes miljoen Joden in de Tweede Wereldoorlog. Om precies te zijn spreekt ze van een 'grootschalige industriële holocaust'.

Het was te verwachten dat die formulering reacties zou oproepen, en daar rekende de auteur ook op. Zij heeft haar uiterste best gedaan zichzelf bij voorbaat te verschonen van mogelijke beschuldigingen van antisemitisme die haar woordgebruik zou kunnen oproepen: 'Daarmee zeg ik niets over Joden of andere minderheden; wel dat discriminatie en onderwerping op basis van soort even verwerpelijk is als op basis van sekse of ras'.

En, niet heel smaakvol: 'Met alle informatie die we vandaag de dag hebben, is het onmogelijk geworden straks nog te zeggen: Wir haben es nicht gewusst.'

Er is op verschillende plekken en nu ook in Het Parool gereageerd op dit artikel. Het emotioneelst was de reactie van journalist Frits Barend in Het Parool van afgelopen zaterdag: 'Vonk maakt zonder scrupules, onder de vlag van de Radboud Universiteit en in navolging van Adolf Hitler, van mijn grootouders varkens.'

Uit sommige reacties op zijn artikel blijkt dat niet iedereen vindt dat de dood van een dier in de bio-industrie niet te vergelijken is met de moord op zes miljoen Joden: 'Helemaal losstaand van een bevolkingsgroep als Joden: mensen werden op industriële wijze vermoord. Vervang mensen door zoogdieren en werden door worden en je bent er.' (Michael Hodde in Het Parool van woensdag).

Ik deel Barends verontwaardiging, maar deels om een andere reden. Volgens mij is er een dimensie aan deze discussie die vooralsnog onderbelicht is en die een binnen de Joodse gemeenschap zeer sterk gevoelde frustratie betreft: waarom moet in vredesnaam elke wreedheid direct gelijkgesteld worden aan de Holocaust?

Wat is ertegen om deze term exclusief te bewaren voor de vernietiging van zes miljoen Europese Joden? Laten we deze ene term, Holocaust, met een hoofdletter, en in het Hebreeuws vertaald als Sjoa, niet uit louter effectbejag misbruiken voor iedere vorm van wreedheid.

Daarmee raak je namelijk altijd, ook onbedoeld, aan de gevoelens van de overlevenden, hun familieleden en je bezoedelt de herinnering.

Dat betekent geenszins dat we de Holocaust niet zouden moeten bestuderen en moeten bevragen als ijkpunt voor onze omgang met geweld en genocide, dat doen we in het Nationaal Holocaust Museum in Amsterdam en dat doen vele andere Joodse en niet-Joodse instellingen ook.

Uitsluiting, het wegvallen van de rechtsstaat, wreedheid en genocide zijn immers niet exclusief met Joden en met de Joodse geschiedenis verbonden. De Holocaust als unieke gebeurtenis in de moderne geschiedenis helaas wel.

Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden