Plus Column

Waarom wil men toch dat Gökmen T. 'gestoord' is?

Theodor Holman Beeld Wolff

Is de Utrechtse verdachte van terreur Gökmen T. nu gestoord of een religieus geïnspireerde, ideologische jihadist?

Als hij 'gestoord' zou zijn, dan is hij - zo stelt men - minder verantwoordelijk voor zijn daden. Dan was het niet de fundamentalistische islam die hem tot zijn slachting dreef, maar een hoeveelheid drugs, plus een gestoord gezin, plus een verkeerde omgeving.

Maar waarom zouden een hoeveelheid drugs, een gestoord gezin en een verkeerde omgeving hem niet juist gedreven hebben in de armen van de fanatieke islam?

Menig verslaafde vindt baat bij de kerk. Gerard Reve bijvoorbeeld zou je een alcoholist kunnen noemen. Door de kerk kon hij zijn geestelijke malaise mooi opruimen in dozen en kasten, en hij vond toch echt wel dat hij katholiek was.

De broer van Gökmen was een fundamentalistische moslim die in Tsjetsjenië vocht en de familie was orthodox. Als ik dit schrijf, zit er ook nog een kameraad van T. in een cel die ervan verdacht wordt bij de aanslag betrokken te zijn. Plus dat er een briefje zou zijn met een verklaring.

Alles duidt er dus op dat Gökmen de samenleving wilde ontwrichten. Niet om meer drugs te krijgen, of een hogere uitkering, maar omdat hij ons een slag wilde toedienen. Terreur kortom.

Nu is er die zin die dit ontkracht en die ik al een paar keer heb gehoord.

"Maar eigenlijk was hij gestoord."

'Eigenlijk' wordt hier gebruikt in de betekenis van 'werkelijk'.

Zo van: hij was dan misschien een fundamentalistische moslim, maar in werkelijkheid was hij niet goed bij zijn hoofd. Dus minder toe­rekeningsvatbaar. Dus minder schuldig. Dus eigenlijk deed dat geloof van hem er minder toe. Zijn geloof als boevenmasker waarachter de werkelijke dader zich verborg.

Waarom wil men toch dat Gökmen 'gestoord' is en niet een wrede idealist?

Vermoedelijk omdat we dan geconfronteerd worden met een probleem dat we liever niet zien en we trouwens onmogelijk kunnen oplossen. Dat komt omdat religieus fanatisme gebouwd is op een paradoxaal fundament: de ware vrede bestaat alleen als iedereen het ware geloof bezit, en wie dat ware geloof niet bezit, mag uit de weg worden geruimd omdat de ware vrede dan dichterbij komt.

In de ogen van de mensen die hij hoog acht en respecteert heeft hij dus een goede daad verricht.

Zulk fanatisme is zalf voor een slecht geweten.

Het splijt de samenleving - geheel volgens plan.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden