Column

Waarom val je niet van je geloof als je gestudeerd hebt?

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column.

Theodor HolmanBeeld Wolff

Soms hoor ik iemand zeggen dat het toch heel wonderlijk is dat terroristen, in weerwil van wat je zou verwachten, vaak een hoge opleiding hebben.

Ik vind dat niet zo wonderlijk.

Een terrorist is vaak iemand die zijn gedrag laat leiden door een geloof, een boek of een ­bepaald idealisme. Hij heeft zijn kennis, en zijn door het hogere onderwijs gescherpte denken, ingezet om dat geloof, dat boek of dat idealisme te doorgronden.

En ik kan me dan voorstellen dat hij dan denkt: 'Het is verreweg het verstandigst om her en der terreuraanvallen te plegen om angst en verwarring te zaaien, ongeacht of ik daarbij omkom.'

Martelaarschap geeft zijn leven zin. Zeker als je ook nog gelooft in een hiernamaals. Zelfs hoogst intelligente mensen kunnen een onwrikbaar geloof hebben in een ­hemel, een rassenleer of het historisch materialisme.

Ook zal een intelligente terrorist eerder besluiten de verantwoordelijkheid te nemen dan een domoor. Juist omdat hij zo veel kennis heeft en zo goed kan nadenken, zal hij zich gedwongen voelen (omdat hij de zaken 'doorziet') om aanslagen te plegen.

De grote vraag is: hoe komt het, als je gestudeerd hebt, dat je niet van je geloof valt?

Ik vermoed dat als je gaat twijfelen aan bepaalde leerstellingen alles twijfelachtig wordt; dus is het beter niet te twijfelen. Wanneer ik morgen zou horen dat God bestaat, dan gaat mijn 'zekerheid' ook naar de knoppen, dan zou ik veel moeten herzien.

Sterker: ik zou mezelf dan een nieuwe ethiek eigen moeten maken. Mijn gedrag zou daardoor ­veranderen. Ik kijk wel uit!

Radicalen verlaten daarom een levensbeschouwing niet zo gauw. Of ze nu intelligent zijn of niet. Als twijfel doorslaat, verliezen ze misschien familie, vrienden en werk.

Het tegenstrijdige is dat aan de ene kant goed onderwijs een radicaal een reden geeft tot knokken met dodelijke ­afloop, terwijl aan de andere kant goed onderwijs het enige is dat vermoedelijk tegen radicalisme werkt.

Door goed onderwijs leer je bepaalde levensbeschouwingen beter kennen. Goed onderwijs biedt manieren van denken, kijken en bestuderen aan. En hoe hoger je onderwijs, hoe exclusiever ook de vriendenkring waarin je terechtkomt. Daar kun je je bij thuisvoelen of juist tegen afzetten.

Kortom: hoe intelligenter een terrorist, hoe gevaarlijker hij is. Hij weet zijn domme soldaten tot meer moord en doodslag aan te zetten.

t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden