Plus

Waarom raakt de aanslag in Istanbul ons meer?

IS lijkt onze westerse medialogica te begrijpen. Daarom was de aanslag in Turkije juist op een internationaal vliegveld - dat jaagt de meeste schrik aan.

De Turkse vlag werd woensdagavond geprojecteerd op het Paleis op de Dam.Beeld Maarten Brante

Als het Paleis op de Dam als maatstaf geldt voor de impact van een aanslag, dan hebben de terroristen die zichzelf dinsdagavond opbliezen op het Atatürkvliegveld in Istanboel, hun doel bereikt.

Na de Belgische driekleur en de regenboogvlag werd woensdag het Paleis voor de derde keer dit jaar uitgelicht als steunbetuiging aan de getroffenen van een terreurdaad.

De aanslag, hoogstwaarschijnlijk gepleegd door IS, kostte minimaal 41 mensen het leven en is daarmee de bloederigste die dit jaar in Turkije plaatsvond.

Maar lang niet de enige: de Koerdische rebellenbeweging PKK pleegde al meer dan 30 aanslagen, waarbij zeker 170 mensen omkwamen, IS sloeg al 8 keer toe met in totaal zeker 70 doden. In januari kwamen bij een aanslag in het centrum van Istanboel 11 toeristen om, onder wie Duitsers en Noren.

Impact
Het vergelijken van aanslagen is cynisch en tot op zekere hoogte ook onzinnig, maar ontegenzeggelijk heeft de ene aanslag meer impact dan de andere.

Het bloedbad in Orlando, waar 49 mensen werden doodgeschoten in een homoclub, zorgde in Nederland voor geschoktere reac­ties dan de aanslagen die deze maand gepleegd werden in Jemen (43 doden), Kameroen (52 doden) en Libië (30 en 22 doden).

Een sinistere wetmatigheid luidt dat media-aandacht voor een ramp of aanslag wordt bepaald door het aantal doden gedeeld door de ­afstand. Die afstand is zowel fysiek als sociaal-cultureel: we voelen ons meer verbonden met Australië dan met Irak.

Geringe aandacht
Dat verklaart mogelijk ook de relatief geringe aandacht voor eerdere aanslagen in Turkije ten opzichte van die van deze week. Het vliegveld van Istanboel voelt dichterbij dan een plein in Ankara.

"De sympathie voor Turkije is op dit moment erg laag," zegt Joost Lagendijk, voormalig Turkijerapporteur van het Europees Parlement, die momenteel als wetenschapper werkzaam is in Istanboel.

Mede door de politieke koers van president Erdogan wordt het land in de ogen van veel mensen steeds meer bijgeschreven bij de landen in het Midden-Oosten waar politiek geweld aan de orde van de dag is.

"Voor dat beeld maakt het niet veel uit of het de PKK of IS is die de aanslagen pleegt," zegt terrorismedeskundige Peter Knoope, verbonden aan het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT).

Begrip
IS lijkt de westerse medialogica te begrijpen, zegt Peter Vasterman, mediasocioloog bij de Universiteit van Amsterdam.

"Een symbolisch doel, zoals de redactie van Charlie Hebdo, de Bataclan of een vliegveld, dat heeft het meeste effect als je een samenleving wilt ontwrichten."

Het is dan ook geen toeval dat IS juist het vliegveld van Istanboel uitkiest: het is misschien wel de meest internationale plek van het land. Nu IS in Syrië en Irak steeds meer terrein verliest, zal het aantal aanslagen toenemen.

"Als het aantal aanslagen toeneemt, treedt een vorm van gewenning op," zegt Knoope. Het zal op den duur leiden tot een bitter verschijnsel dat ­compassion fatigue wordt genoemd: er zit een grens aan hoeveel ellende een mens tot zich kan nemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden